Tại Liên hoan phim Zurich hồi cuối tháng 9, nữ diễn viên Olivia Colman xuất hiện với mái tóc xoăn điểm bạc, khác hẳn kiểu tóc ngắn sẫm màu quen thuộc. Diện mạo này nhanh chóng thu hút sự chú ý của truyền thông, thậm chí khiến cô được ví như “nàng thơ tóc bạc”. Đầu tháng 10, nữ diễn viên Lisa Bonet xuất hiện tại buổi trình diễn bộ sưu tập Xuân/Hè 2027 của Celine trong khuôn khổ Tuần lễ thời trang Paris với mái tóc bác được tết bím (dreadlocks), xõa dài ngang eo. Hồi đầu năm, người mẫu Stephanie Cavalli mở màn buổi trình diễn của CHANEL với mái tóc điểm bạc ở tuổi 50.

Những hình ảnh ấy gợi mở câu chuyện rộng hơn về cách phụ nữ đối diện thay đổi của cơ thể theo thời gian, những kỳ vọng dành cho diện mạo và tìm kiếm sự thoải mái với chính mình.

Chuẩn mực về màu sắc của mái tóc

Trong nhiều năm, mái tóc bạc thường gắn với hình dung về tuổi già. Ngược lại, vẻ ngoài trẻ trung vẫn được xem là một lợi thế trong đời sống xã hội. Với phụ nữ, kỳ vọng ấy hiện diện qua những lời khuyên làm đẹp và cách truyền thông tôn vinh diện mạo trẻ trung. Mái tóc bạc vì thế có thể trở thành dấu hiệu khiến tuổi tác được chú ý nhiều hơn, kéo theo những đánh giá về vẻ ngoài của người phụ nữ.

Dù vậy, mái tóc bạc cũng có thể khiến một số phụ nữ băn khoăn về cách người khác đánh giá mình. Nghiên cứu Gendered Ageism and Gray Hair: Must Older Women Choose Between Feeling Authentic and Looking Competent? tìm hiểu sự giằng co của phụ nữ trung niên giữa mong muốn sống đúng với bản thân và nỗi lo bị đánh giá thấp về năng lực làm việc do tuổi tác. Một số người tham gia nghiên cứu lựa chọn để tóc bạc dù hiểu rằng diện mạo này có thể khiến người khác nhận ra tuổi tác của họ rõ hơn, thậm chí ảnh hưởng đến cách họ được đánh giá và nhìn nhận.

Tuổi tác đi đôi với bất lợi trong công việc?

Những định kiến về tuổi tác có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội nghề nghiệp của phụ nữ. Chia sẻ trên báo Guardian, bà Stacey Duguid, một cựu biên tập viên thời trang, kể lại những khó khăn khi tìm việc ở tuổi 52 dù đã có nhiều năm kinh nghiệm. Câu chuyện của bà nhận được hàng nghìn tin nhắn từ những phụ nữ trung niên có hoàn cảnh tương tự, cho thấy tuổi tác có thể trở thành một rào cản trong hành trình tìm kiếm việc làm.

Các nghiên cứu về tuyển dụng tại Anh cũng ghi nhận những dấu hiệu của định kiến tuổi tác. Nghiên cứu của giáo sư kinh tế Ian Burn tại Đại học Liverpool cho thấy cơ hội được mời phỏng vấn của phụ nữ bắt đầu suy giảm từ khoảng tuổi 40, trong khi xu hướng tương tự ở nam giới xuất hiện muộn hơn, từ độ tuổi 50. Một nghiên cứu của Centre for Ageing Better cũng cho thấy ứng viên tại Anh có thể bị nhà tuyển dụng đánh giá kém hấp dẫn hơn từ độ tuổi trung bình 55.

Trong bối cảnh ấy, việc nhuộm tóc có thể trở thành một cách để phụ nữ điều chỉnh diện mạo trước những kỳ vọng của môi trường làm việc. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng cho thấy sức nặng của những chuẩn mực ngoại hình, khi tuổi tác có thể ảnh hưởng đến cách một người được đánh giá trước cả khi kinh nghiệm và năng lực của họ được nhìn nhận.

Đọc thêm: Khi sự im lặng trở thành lời chia tay: Làn sóng phụ nữ trung niên chủ động rời bỏ hôn nhân

“Đặc quyền được già đi tự nhiên”

Câu chuyện của bà Louise Chunn, nhà sáng lập nền tảng Welldoing, cho thấy lựa chọn về tóc bạc có thể thay đổi theo từng giai đoạn cuộc đời. Bà từng ngừng nhuộm tóc khi làm biên tập viên tại tạp chí InStyle UK, sau đó quay lại nhuộm ở độ tuổi 50 vì lo mình trông già hơn, rồi tiếp tục để tóc bạc khi bước vào tuổi 60.

Đặt cạnh câu chuyện của bà Stacey Duguid, trải nghiệm của bà Chunn gợi ra sự khác biệt trong khả năng lựa chọn. Với người cảm thấy an tâm về công việc và cuộc sống, việc giữ màu tóc tự nhiên có thể đơn giản là một sở thích. Với người đang lo lắng về sinh kế hoặc cơ hội nghề nghiệp, quyết định ấy có thể đi kèm nhiều băn khoăn hơn. Đặc quyền nằm ở khả năng lựa chọn diện mạo mà không phải quá lo lắng về những bất lợi có thể phát sinh từ tuổi tác.

Mái tóc bạc của Olivia Colman hay Lisa Bonet có thể mở rộng hình dung của công chúng về vẻ đẹp phụ nữ qua năm tháng. Nhưng mỗi người có một cách riêng để đối diện với những đổi thay của cơ thể. Có người muốn giữ màu tóc tự nhiên, có người tiếp tục nhuộm, cũng có người thích thử nghiệm những sắc màu mới. Quyền được già đi tự nhiên, suy cho cùng, không nằm ở việc phụ nữ đều để tóc bạc mà ở quyền tự quyết cách mình xuất hiện trước thế giới.