Tìm kiếm

Trong số Digital Issue tháng Sáu, chúng tôi gọi tên một hình tượng mới: Panthère Women. Họ là những người phụ nữ đang âm thầm hiện diện trong các phái bộ gìn giữ hòa bình, những không gian đối thoại quốc tế và phòng thí nghiệm và các doanh nghiệp đang đưa giá trị Việt Nam vươn ra thế giới. Mỗi người theo đuổi một hành trình riêng nhưng đều đang mở rộng phạm vi hiện diện của phụ nữ theo những cách rất khác nhau.

Tựa như những chú báo đốm - biểu tượng của sự tự chủ, độc lập và sức mạnh nội tại, Panthère Women hiện diện bằng sự điềm tĩnh, tiến về phía trước bằng một niềm xác tín không cần tìm kiếm từ bên ngoài.

Giữa những vùng đất vẫn còn in dấu xung đột, lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc hiện diện như một nỗ lực duy trì đối thoại trong những hoàn cảnh mong manh nhất. Trong đội ngũ ấy, ngày càng có nhiều phụ nữ Việt Nam góp mặt, mang theo không chỉ chuyên môn nghề nghiệp mà còn hình ảnh của một quốc gia sẵn sàng đóng góp cho hòa bình và hợp tác quốc tế.

Họ là những quân nhân, bác sĩ, điều dưỡng viên hay chuyên gia chính sách làm việc tại các phái bộ của Liên Hợp Quốc từ Nam Sudan đến Cộng hòa Trung Phi, hoặc tham gia vào những không gian hoạch định chính sách về hòa bình và an ninh ở châu Âu. Nhiều người tạm gác lại cuộc sống bên gia đình để nhận nhiệm vụ trong các môi trường đa văn hóa, nơi năng lực chuyên môn luôn song hành cùng khả năng thích nghi, đối thoại và xây dựng lòng tin.

Năm 2024, Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Bùi Hải Thuận, điều dưỡng viên Bệnh viện Quân y 120, lên đường tới Nam Sudan trong vai trò thành viên lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc. Phía sau chị là gia đình và hai con nhỏ, phía trước là nhiều tháng làm việc tại một vùng đất cách quê hương hàng nghìn cây số. Trong môi trường quốc tế ấy, những câu chuyện về văn hóa Việt Nam, từ chiếc bánh chưng ngày Tết đến điệu múa Mường, đôi khi trở thành những nhịp cầu kết nối giản dị giữa những con người đến từ nhiều quốc gia khác nhau.

Ở một không gian khác của hoạt động gìn giữ hòa bình, năm 2025, Thượng tá Vũ Thị Liên trở thành nữ sĩ quan Việt Nam đầu tiên trúng tuyển vị trí chuyên gia chính sách an ninh và quốc phòng tại Văn phòng Liên lạc Liên Hợp Quốc về Hòa bình và An ninh ở Brussels. Sự hiện diện của bà phản ánh một xu hướng rộng hơn khi người phụ nữ Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào những không gian nơi các cuộc thảo luận và quyết định về hòa bình, an ninh quốc tế được hình thành.

Từ thực địa đến các trung tâm xây dựng chính sách, những hành trình ấy cho thấy gìn giữ hòa bình ngày nay vượt ra ngoài phạm vi của an ninh và sức mạnh. Nó đòi hỏi cả đối thoại, sự thấu hiểu và khả năng kết nối. Trong những không gian ấy, ảnh hưởng đôi khi bắt đầu từ khả năng lắng nghe, đồng cảm và đưa những khác biệt đến gần nhau hơn.

Trên nhiều vùng đất ở Quảng Trị, chiến tranh đã kết thúc từ nhiều thập kỷ trước nhưng dấu vết của nó vẫn còn nằm dưới lòng đất. Trên những cánh đồng, khu dân cư hay vùng đất chuẩn bị được đưa vào canh tác, những vật nổ còn sót lại sau chiến tranh vẫn thỉnh thoảng được phát hiện như một lời nhắc rằng quá khứ chưa hoàn toàn khép lại.

Giữa những đội rà phá bom mìn đang làm việc mỗi ngày tại đây, có một đội rà phá bom mìn toàn nữ thuộc NPA/RENEW, dự án hợp tác giữa dự án RENEW và Tổ chức Viện trợ Nhân dân Na Uy (NPA). Công việc của họ diễn ra trên những vùng đất nhìn từ bên ngoài đã trở lại bình thường, nhưng bên dưới lớp đất ấy vẫn có thể tồn tại những nguy cơ còn sót lại từ nhiều thập kỷ trước.

Mỗi ngày làm việc bắt đầu bằng những quy trình được lặp lại với độ chính xác gần như tuyệt đối. Sự tập trung, tính kỷ luật và khả năng kiểm soát rủi ro không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là điều kiện để bảo đảm an toàn cho chính họ và cộng đồng xung quanh. Thế nhưng, phía sau những thao tác kỹ thuật ấy là một mục tiêu rất giản dị: giúp những vùng đất từng gắn với chiến tranh có thể thực sự trở về với cuộc sống thường ngày.

Mỗi vật nổ được phát hiện và xử lý đồng nghĩa với thêm một khoảng đất có thể được đưa vào sử dụng, thêm một gia đình bớt đi nỗi lo thường trực và thêm một cộng đồng tiến gần hơn tới quá trình hồi phục sau chiến tranh. hành quả của họ được nhìn thấy rõ nhất qua những cánh đồng, những con đường được mở rộng và những đứa trẻ lớn lên trên vùng đất an toàn hơn thế hệ trước.

Theo cách riêng của mình, họ đang thực hiện một trong những công việc khó khăn nhất của thời bình: hoàn tất những phần việc cuối cùng mà chiến tranh để lại để tương lai không còn phải mang theo những gánh nặng của quá khứ.

Không phải mọi cuộc khai phá đều diễn ra trên những vùng đất mới. Một số diễn ra trong phòng thí nghiệm, nơi những ý tưởng mất nhiều năm để trở thành một phần của đời sống. Tại Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhóm 9 nhà khoa học nữ gồm PGS. Vũ Thu Trang, PGS. Hồ Phú Hà, PGS. Lương Hồng Nga cùng các cộng sự đã dành nhiều năm nghiên cứu các giải pháp giúp nâng cao giá trị nông sản Việt Nam thông qua công nghệ sinh học.

Từ những nguyên liệu và phụ phẩm nông nghiệp vốn thường được xem là phần còn lại của chuỗi sản xuất, họ tìm cách tạo ra những giá trị mới thông qua enzyme, vi sinh vật và các công nghệ sinh học ứng dụng. Hành trình nghiên cứu ấy đã được ghi nhận khi công trình Ứng dụng xúc tác sinh học nâng cao giá trị nông sản Việt đạt Giải thưởng Kovalevskaia 2025, một trong những giải thưởng uy tín dành cho các nhà khoa học nữ Việt Nam.

Giá trị của những công trình ấy được thể hiện rõ nhất khi chúng bước ra khỏi phòng thí nghiệm để đi vào đời sống. Nhiều công nghệ đã được chuyển giao cho doanh nghiệp, giúp tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn và mở ra những hướng đi mới cho nguyên liệu nông nghiệp Việt Nam.

Nếu những người lính gìn giữ hòa bình đang bảo vệ hiện tại và những đội rà phá bom mìn đang hàn gắn quá khứ, thì các nhà khoa học nữ này đang làm việc với một thứ còn vô hình hơn: tương lai. Trong những phòng thí nghiệm lặng lẽ, họ vừa tìm kiếm những câu trả lời mới cho khoa học, vừa mở ra những khả năng mới cho những điều vốn đã rất quen thuộc.

Nếu các nhà khoa học đang mở ra những khả năng mới cho tương lai thì ở một không gian khác, những doanh nhân nữ đang tìm cách đưa những giá trị ấy đi xa hơn, vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Trong nông nghiệp và hệ sinh thái thực phẩm, Anh hùng Lao động Thái Hương - nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, là một trong những gương mặt gắn liền với hành trình ấy. Từ các mô hình chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao đến những dự án mở rộng sang giáo dục, y tế và dinh dưỡng học đường, bà theo đuổi một hướng đi nhất quán: đưa các sản phẩm và giải pháp được phát triển tại Việt Nam tiệm cận những tiêu chuẩn toàn cầu ngày càng khắt khe. Vào ngày 9/6 vừa qua, bà được vinh danh là một trong bốn nữ Anh hùng Lao động trong danh sách Nữ trí thức Việt Nam tiêu biểu giai đoạn 2011 - 2026. Sự ghi nhận ấy phần nào phản ánh vai trò của những người phụ nữ đang góp phần định hình các mô hình phát triển dựa trên công nghệ, tính bền vững và giá trị dài hạn.

Ở các lĩnh vực khác, những người phụ nữ như bà Nguyễn Thị Phương Thảo, nhà sáng lập Vietjet Air hay “shark” Nguyễn Phi Vân cũng đang mở rộng sự hiện diện của Việt Nam thông qua các mạng lưới hàng không, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo mang tính toàn cầu.