Tình bạn không chỉ là hỗ trợ cảm xúc mà còn là một dạng “vốn xã hội” có thể tạo ra những lợi ích hữu hình.
Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận về tình bạn của phụ nữ thường xoay quanh khía cạnh cảm xúc như sự đồng cảm, sẻ chia và khả năng nâng đỡ nhau trong những giai đoạn khó khăn của cuộc sống. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy giá trị của những mối quan hệ này không dừng lại ở đó.
Một tình bạn bền chặt có thể tạo ra nhiều lợi ích thực tế từ sức khỏe, tuổi thọ đến những bước thăng tiến trong sự nghiệp và thu nhập. Trong xã hội học, những nguồn lực được tạo ra từ các kết nối giữa con người được gọi là social capital (vốn xã hội). Cũng giống như vốn tài chính có thể tạo ra giá trị kinh tế, vốn xã hội có thể mở ra những cơ hội và lợi thế mà không phải ai cũng dễ dàng tiếp cận. Chính khả năng tạo ra “lợi tức” theo thời gian khiến nhiều nhà nghiên cứu xem đây là một dạng "tài sản vô hình".
Những cuộc gọi kéo dài hàng chục phút, những nhóm chat hoạt động không ngừng hay những buổi gặp gỡ chỉ để kể cho nhau nghe những câu chuyện thường nhật đôi khi bị xem là sự tiêu tốn thời gian. Thế nhưng, những tương tác tưởng như vụn vặt đó lại có thể mang đến những tác động tích cực lâu dài cho sức khỏe.
Nghiên cứu của nhà tâm lý học lâm sàng Claudia Trudel-Fitzgerald thuộc Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan cho thấy những người có mức độ gắn kết xã hội cao ở tuổi trung niên có khả năng sống đến sau tuổi 85 cao hơn đáng kể so với nhóm ít tương tác xã hội.
Những mối liên hệ bền vững cũng được cho là giúp giảm tác động của căng thẳng kéo dài - yếu tố có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như bệnh tim mạch, suy giảm miễn dịch hay các rối loạn tâm lý. Đồng thời, cảm giác có người đồng hành cũng giúp hạn chế sự cô lập và khuyến khích những hành vi chăm sóc bản thân tích cực hơn.
Đối với nhiều phụ nữ, những người bạn thân còn là nơi có thể chia sẻ những trải nghiệm không dễ nói ra như áp lực ngoại hình, công việc hay trách nhiệm làm mẹ, chăm sóc gia đình. Chính cảm giác được lắng nghe và ủi an này góp phần tạo nên giá trị lâu dài của các mối liên kết xã hội.
Nhìn từ góc độ này, sức khỏe có thể được xem là một trong những “lợi tức” đầu tiên mà những mạng lưới kết nối bền vững mang lại. Những cuộc trò chuyện tưởng như vô thưởng vô phạt đôi khi lại chính là khoản đầu tư âm thầm cho chất lượng sống và tuổi thọ về lâu dài.
Nếu ở lĩnh vực sức khỏe, các mối quan hệ xã hội mang lại những lợi ích về thể chất và tinh thần thì trong môi trường làm việc, chúng còn có thể trở thành một dạng vốn xã hội tạo ra lợi thế nghề nghiệp.
Các nghiên cứu của Trường Kinh doanh Harvard và Trường Harvard Kennedy cho thấy những phụ nữ sở hữu mạng lưới xã hội đa dạng và bền chặt thường có xu hướng đạt được vị trí nghề nghiệp cao hơn theo thời gian.
Trong thực tế, nhiều cơ hội nghề nghiệp không xuất hiện công khai ngay từ đầu mà được lan truyền thông qua các lời giới thiệu hoặc những vòng kết nối đáng tin cậy. Người tiếp cận được thông tin sớm hơn thường có nhiều thời gian hơn để chuẩn bị, xây dựng các mối liên hệ cần thiết và nắm bắt lợi thế.
Tuy nhiên, giá trị lớn nhất mà những mạng lưới này mang lại nằm ở khả năng tích lũy theo thời gian. Một lời giới thiệu có thể dẫn đến một công việc tốt hơn. Công việc đó lại mở ra những mối quan hệ mới, những dự án mới và những “cánh cửa” mới. Theo thời gian, các lợi thế nhỏ bắt đầu cộng dồn và tạo thành những khác biệt lớn trong quỹ đạo nghề nghiệp của mỗi người.
Chính hiệu ứng cộng dồn này khiến nhiều nhà nghiên cứu xem các kết nối xã hội như một dạng “tài sản”. Nếu tiền bạc có thể sinh lợi nhuận thì những gắn kết được vun đắp qua thời gian cũng có thể mang lại những khoản “lợi tức” riêng. Càng được duy trì, giá trị của chúng càng được bồi đắp. Theo nghĩa đó, “giá trị kinh tế” của tình bạn nằm ở những cơ hội mà nó có thể mở ra như một lời giới thiệu đúng lúc, một người cố vấn đáng tin cậy hay một bước tiến mới trong sự nghiệp.
Có lẽ vì thế, ngày càng nhiều nhà nghiên cứu không còn xem tình bạn chỉ là một nhu cầu cảm xúc. Trong một thế giới nơi thông tin, nguồn lực và các lợi thế xã hội thường được lan truyền qua những mạng lưới xã hội, tình bạn vì thế không chỉ là nơi để tìm kiếm sự đồng cảm. Với nhiều phụ nữ, đó còn là một dạng “tài sản vô hình”, thứ âm thầm tích lũy giá trị qua năm tháng và tạo nên những khác biệt lâu dài trong sức khỏe, sự nghiệp lẫn chất lượng sống.
Bài: Cécile Uyên Phương
Thiết kế: Trâm Mì