Tập luyện trong môi trường nhiệt độ cao có thực sự tối ưu hiệu quả?
Hot training không phải là bộ môn tập luyện mới, đây là cách các phòng tập tạo ra môi trường nhiệt độ cao hơn bình thường - dao động trong khoảng 32°C đến 40°C với độ ẩm kiểm soát từ 40% - 60% - cho các bộ môn pilates, yoga, barre hay HIIT. Khi cơ thể phải vừa vận động vừa liên tục điều hòa thân nhiệt, hệ tuần hoàn và hệ trao đổi chất sẽ làm việc mạnh mẽ hơn đáng kể so với cùng một cường độ tập ở nhiệt độ phòng chuẩn (20°C - 24°C).
Lợi ích của việc tập luyện với nhiệt độ cao
Khi vận động trong môi trường nhiệt độ cao, cơ thể kích hoạt cơ chế điều hòa thân nhiệt thông qua việc tiết mồ hôi và giãn các mạch máu dưới da để tăng cường tản nhiệt. Quá trình thích nghi này cũng tạo ra những thay đổi sinh lý có lợi cho cơ thể khi được kết hợp với các chuỗi động tác và bài tập phù hợp. Một trong những lợi ích đáng chú ý là cải thiện hoạt động của hệ tuần hoàn và sức bền tim mạch.
Để đáp ứng nhu cầu tản nhiệt, tim phải tăng cường bơm máu đến các vùng ngoại vi, qua đó tạo những thích nghi về tuần hoàn khi cơ thể tiếp xúc với nhiệt độ cao. Về lâu dài, quá trình thích nghi với nhiệt có thể góp phần mở rộng thể tích huyết tương, hỗ trợ duy trì lưu lượng tim và cải thiện khả năng vận chuyển oxy đến các cơ quan, cơ bắp. Khi kết hợp với luyện tập sức bền, những thay đổi này có thể góp phần nâng cao VO₂ Max - chỉ số phản ánh khả năng hấp thụ và sử dụng oxy tối đa của cơ thể.
Đặc biệt, quá trình tập luyện trong môi trường nhiệt độ cao buộc cơ thể phải đồng thời đáp ứng nhu cầu vận động và duy trì thân nhiệt ổn định. Quá trình này khiến hệ tim mạch hoạt động tích cực hơn, đồng thời kích hoạt cơ chế tiết mồ hôi và hỗ trợ tản nhiệt, từ đó có thể khiến cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn so với khi thực hiện cùng bài tập trong điều kiện nhiệt độ thông thường. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu về luyện tập trong môi trường nhiệt độ cao cũng ghi nhận những thay đổi tích cực liên quan đến độ nhạy insulin và khả năng điều hòa chuyển hóa của cơ thể.
Ngoài ra, các bộ môn như hot yoga, hot barre, hot pilates hay hot HIIT còn tối ưu độ linh hoạt của cơ xương khớp. Nhiệt độ giúp tăng lưu lượng máu đến các mô cơ, dây chằng và khớp, làm giảm độ nhớt của dịch khớp và tăng độ đàn hồi của sợi collagen. Điều này giúp cơ thể đạt đến biên độ chuyển động sâu và an toàn hơn. Những bộ môn tập trong điều kiện nóng còn kích thích cơ thể tổng hợp các protein sốc nhiệt (Heat Shock Protein - HSP). Loại protein này có vai trò sửa chữa tổn thương tế bào ở cấp độ vi mô, bảo vệ khối cơ khỏi sự thoái hóa và hỗ trợ phục hồi sau tập luyện.
Những rủi ro tiềm ẩn
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, môi trường nhiệt cao đặt cơ thể vào trạng thái căng thẳng sinh học lớn hơn nhiều so với bình thường. Rủi ro thường được đề cập nhiều nhất là kiệt sức và sốc nhiệt. Khi thân nhiệt vượt quá 38°C - 40°C mà không tản nhiệt kịp thời, việc tập luyện có thể dẫn đến chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, tụt huyết áp đột ngột hoặc ngất xỉu. Để phòng ngừa trường hợp này, bạn cần cho cơ thể thời gian để thích nghi từng bước. Cơ thể cần từ 7 đến 14 ngày để thích nghi hoàn toàn với môi trường nhiệt. Người mới nên giảm thời lượng hoặc giảm cường độ tập xuống 50% trong 2 - 3 buổi đầu tiên. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như: hoa mắt, buồn nôn, ớn lạnh (dù đang ở môi trường nóng), nhịp tim đập loạn hoặc hụt hơi,... bạn cần dừng tập, di chuyển ra khu vực thoáng mát hơn và hạ nhiệt cơ thể từ từ.
Bên cạnh đó, việc tập luyện trong nền nhiệt cao còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất nước và rối loạn điện giải. Việc đổ mồ hôi ồ ạt không chỉ gây mất nước mà cả các khoáng chất thiết yếu (Natri, Kali, Magie, Canxi), dễ dẫn đến chuột rút cơ bắp, rối loạn nhịp tim và suy giảm nhận thức tạm thời. Để phòng ngừa điều này, trước khi tập từ một đến hai tiếng, bạn nên uống từ 500 đến 700 ml nước thành từng đợt nhỏ và đừng quên uống nước có chứa điện giải sau buổi tập để tránh tình trạng hạ natri máu.
Nhiều nhận định cho rằng môi trường ấm có thể làm dịu cảm giác đau cứng cơ tự nhiên, điều này dễ khiến người tập chủ quan kéo giãn vượt quá giới hạn an toàn của dây chằng hay gân, dẫn đến vi chấn thương hoặc bong gân. Vì thế bạn cần huấn luyện viên để theo dõi và điều chỉnh động tác cho phù hợp với thể trạng. Song, dù thực hiện các động tác giản đơn nhưng ở môi trường nhiệt độ cao vẫn khiến tim đập nhanh hơn đáng kể. Điều này gây áp lực không nhỏ lên những người có tiền sử tim mạch hoặc huyết áp. Vì vậy, phụ nữ mang thai, người có tiền sử bệnh tim mạch, người bị huyết áp cao hoặc thấp chưa được kiểm soát, cũng như người đang trong giai đoạn hồi phục sau sốt hoặc mất nước nên tránh các hình thức luyện tập trong môi trường nhiệt độ cao nếu chưa có chỉ định và tư vấn phù hợp từ bác sĩ.
Sau khoảng 60 phút tập hot yoga hoặc hot HIIT, một số người có thể nhận thấy cân nặng giảm từ 0,5-1,5 kg. Tuy nhiên, sự thay đổi này chủ yếu phản ánh lượng nước cơ thể mất đi qua mồ hôi. Khi vận động trong môi trường nhiệt độ cao, cơ thể tiết nhiều mồ hôi hơn để duy trì thân nhiệt, kéo theo sự thất thoát nước và các chất điện giải. Vì vậy, mức cân nặng thấp hơn sau buổi tập thường chỉ mang tính tạm thời. Khi được bù đủ nước và điện giải, cân nặng có thể trở lại gần mức ban đầu. Nói cách khác, con số giảm trên bàn cân không đồng nghĩa với việc bạn đã đốt cháy một lượng mỡ tương ứng và hiệu quả của một buổi tập không nên được đánh giá qua việc đổ mồ hôi. Bạn nên tập trung vào kỹ thuật thực hiện động tác, cường độ phù hợp và khả năng duy trì bài tập một cách an toàn, nhất quán.