Khi phụ nữ được tiếp cận với giáo dục đại học, lợi ích không chỉ dành cho riêng họ mà còn lan tỏa đến gia đình và cộng đồng.

Nhiều báo cáo quốc tế cho thấy phụ nữ hiện chiếm hơn một nửa tổng số sinh viên đại học trên toàn cầu và ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong giảng dạy, nghiên cứu. Tuy nhiên, sự gia tăng về số lượng này vẫn chưa đi kèm với quyền lực và tiếng nói tương xứng trong hệ thống giáo dục đại học cũng như trong xã hội nói chung.

Giáo dục bậc cao: Cánh cửa mở rộng quyền tự quyết cho phụ nữ

Các nghiên cứu cho thấy phụ nữ có bằng đại học thường có thu nhập cao hơn, việc làm ổn định hơn và khả năng thích ứng tốt hơn trước những biến động của thị trường lao động so với nhóm không có bằng cấp. Giáo dục giúp họ có nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn, giảm phụ thuộc kinh tế và chủ động hơn trong những quyết định quan trọng của cuộc đời.

Không chỉ dừng lại ở lợi ích kinh tế, học vấn cao còn giúp phụ nữ hiểu rõ hơn về sức khỏe, pháp luật và các quyền lợi xã hội. Nhờ đó, họ có điều kiện nâng cao chất lượng sống và tự bảo vệ mình tốt hơn trước những hình thức phân biệt đối xử.

Phụ nữ có học vấn cao cũng thường tham gia tích cực hơn vào các quyết định trong gia đình và cộng đồng, góp phần tạo ra những thay đổi lâu dài và bền vững.

Khi bằng cấp chưa đi cùng cơ hội thăng tiến

Dù vậy, học lên cao không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc dễ dàng thăng tiến. Trong chính môi trường giáo dục đại học, nơi phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong giảng dạy và nghiên cứu, các rào cản về định kiến giới vẫn khiến họ gặp nhiều bất lợi khi tiếp cận các vị trí lãnh đạo.

Báo cáo năm 2024 của tạp chí Times Higher Education cho biết phụ nữ hiện đang giữ vị trí lãnh đạo tại 50 trong số 200 trường đại học hàng đầu thế giới, chiếm 25%, mức kỷ lục đầu tiên trong lịch sử. Tuy nhiên, bức tranh bình đẳng giới vẫn còn nhiều khoảng trống khi 14 trong số 27 quốc gia có trường thuộc top 200 vẫn chưa có bất kỳ nữ hiệu trưởng nào.

Thực tế này cho thấy một nghịch lý quen thuộc: dù phụ nữ ngày càng đông trong lực lượng học thuật, họ vẫn hiếm khi xuất hiện ở các vị trí ra quyết định then chốt. Những rào cản văn hóa, định kiến giới và các mạng lưới quyền lực truyền thống tiếp tục làm chậm con đường thăng tiến của phụ nữ trong môi trường học thuật.

Học cao là điều kiện cần, nhưng chưa đủ

Giáo dục bậc cao giúp phụ nữ nâng cao năng lực và trình độ, nhưng bằng cấp không tự động mang lại quyền lực hay tiếng nói trong một hệ thống vốn lâu nay do nam giới chi phối. Khi tiêu chí tuyển dụng, thăng tiến và lựa chọn lãnh đạo không thay đổi, nhiều phụ nữ dù được đào tạo bài bản vẫn chỉ dừng lại ở các vị trí trung gian.

Ngoài chuyên môn, phụ nữ còn phải đối mặt với nhiều áp lực khác như kỳ vọng xã hội về vai trò giới, gánh nặng gia đình và yêu cầu phải chứng minh năng lực nhiều hơn. Những yếu tố này khiến họ khó theo đuổi các cơ hội quan trọng, từ nghiên cứu dài hạn đến các vị trí quản lý cấp cao. Không ít người buộc phải thu hẹp hoặc từ bỏ tham vọng nghề nghiệp để thích nghi với những rào cản xã hội chưa được tháo gỡ.

Giáo dục bậc cao rõ ràng mang lại cho phụ nữ nhiều cơ hội hơn về kinh tế, tri thức và quyền tự quyết. Tuy nhiên, khoảng cách từ giảng đường đến các vị trí lãnh đạo cho thấy vấn đề không nằm ở việc phụ nữ học cao đến đâu, mà ở chỗ xã hội và các thiết chế học thuật đã sẵn sàng thay đổi đến mức nào để ghi nhận, tận dụng và đồng hành cùng năng lực của họ.