Khi tiền bạc trở thành công cụ kiểm soát, bạo lực không chỉ dừng lại ở thể xác. Nó âm thầm len lỏi vào đời sống tinh thần, chi phối quyền sử dụng tài chính và tước đi quyền tự quyết của người phụ nữ. Trong nhiều gia đình, sự kiểm soát ấy diễn ra hằng ngày nhưng lại khó được gọi tên, khiến người trong cuộc mắc kẹt mà không biết lối thoát.

Một trong những giải pháp để phụ nữ giảm nguy cơ rơi vào bạo lực gia đình, không chỉ thể xác mà còn tinh thần, đó chính là độc lập tài chính. Khi người phụ nữ có thu nhập ổn định và quyền kiểm soát tiền bạc của chính mình, họ không chỉ có phương tiện để sống mà còn có khả năng lựa chọn con đường cho cuộc đời mình.

Vì sao phụ nữ phụ thuộc kinh tế dễ trở thành nạn nhân của bạo lực?

Khi không có thu nhập riêng, phụ nữ trở nên yếu thế hơn và bị phụ thuộc toàn diện vào người bạn đời. Sự lệ thuộc này tạo ra sự mất cân bằng quyền lực trong mối quan hệ, khiến phụ nữ dễ bị kiểm soát, thao túng về mặt kinh tế lẫn tinh thần.

Nghiên cứu cho thấy phụ nữ phụ thuộc tài chính có nguy cơ bị bạo lực cao hơn, đồng thời cũng khó rời bỏ mối quan hệ độc hại hơn. Không có tiền đồng nghĩa với việc không có lựa chọn, không có nơi để đi và không có khả năng bắt đầu lại từ đầu.

Độc lập tài chính giúp nâng cao giá trị con người

Khi phụ nữ có thu nhập riêng và tự quản lý tài chính, họ có quyền quyết định cho bản thân từ chi tiêu cá nhân, tiết kiệm, đầu tư, đến lựa chọn cuộc sống mà họ mong muốn. Quyền chủ động đó giúp người phụ nữ thoát khỏi vị thế phải xin phép hay chịu sự kiểm soát từ người khác.

Quan trọng hơn, độc lập tài chính cũng là cơ hội rời bỏ mối quan hệ độc hại: Họ không cần lo “mất chỗ dựa” và dễ dàng quyết định ra đi một cách dứt khoát. Trong khi đó, phụ nữ phụ thuộc tài chính buộc phải chịu đựng và thậm chí “chấp nhận” ở lại dù bị bạo lực.

Theo báo cáo của United Nations Development Programme (UNDP), độc lập kinh tế giúp người phụ nữ có “cơ hội sống, cơ hội trốn thoát, cơ hội tái thiết” sau bạo lực gia đình. Ngoài ra, một nghiên cứu phân tích dữ liệu tại châu Âu cho thấy rằng phụ nữ bị phụ thuộc về tài chính thường đối mặt với việc bị “kiểm soát chi tiêu, cấm làm việc, hạn chế quyền lợi cá nhân”. Điều này làm tăng nguy cơ bạo lực kinh tế, tinh thần, thậm chí thể xác. Tại Úc, các nghiên cứu về bạo lực gia đình và an ninh kinh tế chỉ ra rằng phụ nữ có thu nhập và công việc ổn định dễ thoát khỏi mối quan hệ độc hại hơn, và ít có khả năng quay lại.

Độc lập tài chính gắn liền với quyền lựa chọn và sự tự do

Độc lập tài chính không đơn thuần là có tiền. Đó là khả năng được quyết định được chọn công việc và tự hoạch định kế hoạch tương lai. Khi không phụ thuộc vào người khác về tiền, người phụ nữ có thểm công cụ để bảo vệ bản thân khỏi lạm dụng, kiểm soát và bạo lực. Đó là cũng là nền tảng của cảm giác được an toàn.

Phụ nữ có quyền được tôn trọng, được công nhận giá trị, có quyền lợi, và địa vị riêng, thay vì bị gói gọn trong vị trí một “bà nội trợ” hay “mẹ bỉm sữa”. Hơn thế nữa, họ có quyền tự do lựa chọn cuộc sống cho riêng mình từ kết hôn, sinh con, ly hôn, cho đến việc xây dựng lại từ đầu mà không bị chi phối bởi áp lực sinh tồn.

Giải pháp thực tiễn giúp phụ nữ có thể bắt đầu xây dựng sự độc lập

Phụ nữ có thể tạo nên “vùng an toàn” riêng cho mình bằng cách mở tài khoản ngân hàng cá nhân và chủ động quản lý tài chính. Việc không ngừng nâng cao kiến thức và kỹ năng là yếu tố then chốt để bắt kịp tốc độ thay đổi của công nghệ và xã hội. Đặc biệt, phụ nữ nên tập cách sẻ chia và nâng cao nhận thức cho những người phụ nữ xung quanh, điều này sẽ góp phần hình thành nên một cộng đồng nữ giới mạnh mẽ và đoàn kết.

Tuy nhiên, chúng ta cần thừa nhận rằng độc lập tài chính không phải là “vũ khí thần thánh” đảm bảo phụ nữ sẽ không bao giờ đối mặt với bạo lực. Đôi khi, bạo lực có thể vẫn xảy ra, thậm chí đối với phụ nữ có thu nhập ổn định. Nhưng việc vững vàng về tài chính giúp tăng đáng kể khả năng tránh bạo lực gia đình và khả năng thoát khỏi vòng xoáy đó.

Một số người cho rằng việc phụ nữ đi làm để thoát bạo lực có thể làm căng thẳng thêm mối quan hệ, đặc biệt nếu người bạn đời không chấp nhận. Điều này cho thấy vai trò không thể thiếu của các chính sách bảo vệ phụ nữ, từ hỗ trợ pháp lý, nhà ở, việc làm đến tư vấn tâm lý và hôn nhân từ chính phủ, các cơ quan bộ và và cách tổ chức xã hội.

Độc lập tài chính không chỉ là việc có thu nhập riêng. Đó là quyền tự do, quyền lựa chọn và quyền sống. Trong cuộc chiến chống bạo lực gia đình và bất bình đẳng giới, độc lập tài chính giúp phụ nữ chuyển mình từ "nạn nhân" thành "chủ thể có quyền chủ động" đối với chính cuộc đời mình.