Trong bối cảnh xã hội châu Âu đầu thế kỷ 20 còn nặng tư tưởng bảo thủ, việc một người phụ nữ ngồi sau vô lăng và hành nghề lái xe được xem là điều khó chấp nhận. Thế nhưng, chính lựa chọn ấy đã đưa tên tuổi Inès Decourcelle vào lịch sử như một biểu tượng sớm của tinh thần tiên phong và khát vọng bình đẳng.

Cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 là giai đoạn phụ nữ tại châu Âu và Mỹ bắt đầu lên tiếng mạnh mẽ để đòi hỏi quyền học tập, quyền lao động và quyền chính trị. Tuy nhiên, trên thực tế, những cánh cửa quan trọng của xã hội vẫn gần như khép chặt với họ. Ngay tại Pháp, quốc gia ngày nay gắn liền với khẩu hiệu tự do bình đẳng bác ái, phụ nữ phải đợi đến năm 1944 mới được công nhận quyền bầu cử. Vì vậy, việc Inès Decourcelle được cấp bằng lái taxi từ năm 1908 là một sự kiện vượt xa chuẩn mực của thời đại.

Inès Decourcelle không chỉ học lái xe mà còn hoàn thành chương trình huấn luyện chính thức trước khi nộp đơn xin giấy phép hành nghề. Trong khi phần lớn phụ nữ thời đó chưa từng tiếp xúc với ô tô, bà đã đủ năng lực để điều khiển phương tiện cơ giới trên những con phố đông đúc của Paris. Trước bà, từng có hai người phụ nữ khác tập lái xe từ khoảng năm 1906, nhưng chính Inès Decourcelle là người đầu tiên được chính quyền công nhận tư cách tài xế taxi. Bà bắt đầu công việc của mình vào tháng 4 năm 1908 với chiếc xe De Dion Bouton, một thương hiệu ô tô nổi tiếng của Pháp lúc bấy giờ.

Sự xuất hiện của một nữ tài xế taxi nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng và báo chí. Nhiều tờ báo gọi bà là “la première femme chauffeur”, danh xưng dành cho người phụ nữ đầu tiên hành nghề lái xe chuyên nghiệp. Bên cạnh sự tò mò và ngưỡng mộ, không ít ý kiến mỉa mai cũng xuất hiện. Một số người đặt cho bà biệt danh “chaufferette”, cách gọi mang hàm ý xem nhẹ vai trò của phụ nữ trong một nghề vốn được coi là lãnh địa của nam giới.

Những phản ứng ấy phản ánh rõ định kiến giới ăn sâu trong xã hội thời bấy giờ. Nhiều người đàn ông không sẵn sàng chấp nhận việc phụ nữ đảm nhiệm công việc liên quan đến kỹ thuật và trách nhiệm cao. Thậm chí, tờ Le Figaro từng cho rằng lái xe không bao giờ phù hợp với phụ nữ, vì những đặc điểm tính cách của họ có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Quan điểm này từng được xem là lập luận hợp lý, nhưng nhìn từ hiện tại, nó cho thấy sự thiên lệch và thiếu công bằng kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Trước những tranh cãi đó, Inès Decourcelle không lên tiếng phản bác. Bà tiếp tục lái xe, tiếp tục làm việc và chứng minh năng lực của mình bằng chính sự bền bỉ. Không lâu sau, hai nữ tài xế khác cũng được cấp giấy phép hành nghề tại Paris. Hình ảnh của Inès Decourcelle dần xuất hiện trên các tấm bưu thiếp, được du khách gửi về quê nhà như một biểu tượng vừa lạ lẫm vừa gây tranh luận của nước Pháp hiện đại.

Ngày nay, phụ nữ làm nghề tài xế đã trở nên quen thuộc ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Dù tỷ lệ tài xế nữ vẫn còn thấp so với nam giới, ngay cả tại Paris con số này chỉ chiếm khoảng 10 phần trăm, nhưng điều đó không phản ánh năng lực của họ. Câu chuyện của Inès Decourcelle nhắc chúng ta rằng phụ nữ chưa bao giờ thiếu khả năng. Điều họ thiếu là cơ hội và sự công nhận trong một xã hội vốn được xây dựng theo những chuẩn mực bất lợi cho họ.

Tham khảo: Marie Claire Ý

Biên tập: Abey Nguyễn