Một thống kê mới đây cho thấy hơn 62% nhiếp ảnh gia thể thao là nam. Sự chênh lệch này không chỉ thu hẹp cơ hội nghề nghiệp của phụ nữ mà còn ảnh hưởng đến cách thể thao được ghi nhận và kể lại bằng hình ảnh.

Khi phần lớn người đứng sau ống kính có cùng giới tính và trải nghiệm sống, góc nhìn và cách kể chuyện dễ trở nên đơn điệu. Điều đó khiến hình ảnh vận động viên, đặc biệt là vận động viên nữ, có nguy cơ bị phản ánh phiến diện, thiếu chiều sâu và chưa thể hiện đầy đủ bản lĩnh cũng như hành trình của họ phía sau thành tích.

Những rào cản khó thấy

Theo giới chuyên môn, sự mất cân bằng giới trong nhiếp ảnh thể thao xuất phát từ nhiều nguyên nhân mang tính hệ thống. Định kiến giới trong tuyển dụng, thiếu người hướng dẫn, cố vấn cho phóng viên ảnh trẻ và sự khan hiếm hình mẫu phụ nữ thành công trong chính lĩnh vực ảnh thể thao đã tạo ra những rào cản kéo dài.

Bên cạnh đó, đặc thù nghề nghiệp cũng là thách thức không nhỏ. Nhiếp ảnh thể thao đòi hỏi giờ giấc thất thường, cường độ làm việc cao, thường xuyên di chuyển và khả năng thích nghi với môi trường khắc nghiệt. Khi các tổ chức truyền thông chưa có chính sách hỗ trợ phù hợp, phụ nữ dễ bị loại khỏi cuộc chơi ngay từ những bước đầu.

Khi phụ nữ cầm máy

Chính sự thiếu vắng này lại làm nổi bật giá trị mà phụ nữ mang đến khi đứng sau ống kính. Các nữ nhiếp ảnh gia thể thao thường tiếp cận đề tài với sự tinh tế và nhạy cảm hơn, chú trọng bối cảnh sống, cảm xúc và chiều sâu của vận động viên. Họ không chỉ ghi lại khoảnh khắc thi đấu mà còn kể câu chuyện về quá trình rèn luyện, áp lực và những chiến thắng thầm lặng.

Sự hiện diện của phụ nữ phía sau ống kính, đặc biệt trong quá trình ghi hình thể thao nữ. Bởi các vận động viên nữ thường chỉ được đánh giá, ghi nhớ qua ngoại hình thay vì năng lực chuyên môn hay hành trình rèn luyện khắc nghiệt phía sau thành tích. Góc nhìn của các nữ nhiếp ảnh gia giúp tái định nghĩa cách công chúng nhìn nhận thể thao nữ, từ đối tượng trình diễn sang chủ thể của sức mạnh và thành tích.

Nhiều vận động viên nữ cảm thấy an tâm hơn khi đứng trước ống kính của những người có thể thấu hiểu hành trình và những áp lực vô hình trong sự nghiệp thể thao của họ. Chính sự đồng cảm này giúp tạo nên những bức ảnh chân thực, qua đó tăng khả năng kết nối giữa vận động viên và công chúng.

Những gương mặt tiêu biểu

Dù nam giới vẫn chiếm đa số, ngày càng có nhiều phụ nữ khẳng định vị thế trong nhiếp ảnh thể thao. Nhiếp ảnh gia Jessy Braidwood nổi bật với những bức ảnh về các môn thể thao mùa đông trong điều kiện khắc nghiệt, nhiếp ảnh gia Laura Szanto ghi dấu ấn ở nhiếp ảnh lướt sóng, còn hai nhiếp ảnh gia Erin Hogue và Abby Cooper lại gây ấn tượng với các bộ môn đòi hỏi tốc độ và kỹ thuật cao như đạp xe hay trượt ván.

Tại Nhật Bản, nhiếp ảnh gia thể thao Shizuka Minami tìm thấy góc nhìn riêng bằng cách ghi lại những khoảnh khắc cảm xúc và chuyển động tinh tế trong bộ môn golf nữ, xem nhiếp ảnh như cầu nối giữa vận động viên và người hâm mộ. Trong bối cảnh Nhật Bản vẫn là xã hội chịu ảnh hưởng nặng của tư tưởng phân biệt giới, con đường bền bỉ của bà Minami phía sau ống kính càng cho thấy nỗ lực khẳng định vị trí của phụ nữ trong một lĩnh vực vốn do nam giới thống trị.

Thế nhưng, tại Việt Nam, nhiếp ảnh thể thao vẫn là lĩnh vực chưa có nhiều gương mặt nữ được công chúng biết đến rộng rãi.

Tương lai đa dạng hơn

Những thay đổi tích cực đang dần xuất hiện khi các tòa soạn và tổ chức truyền thông chú trọng hơn đến đa dạng giới, triển khai chương trình cố vấn và mở rộng cơ hội cho phụ nữ. Công nghệ và mạng xã hội cũng giúp giảm rào cản gia nhập ngành, cho phép các nữ nhiếp ảnh gia xây dựng tên tuổi độc lập.

Gia tăng sự hiện diện của phụ nữ trong nhiếp ảnh thể thao không chỉ là vấn đề công bằng mà còn góp phần tạo nên một kho tư liệu hình ảnh phong phú, đa chiều và trung thực hơn về thể thao.