Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi trong suốt 1 tuần diễn ra, Fjord là tác phẩm được giới chuyên môn cũng như khán giả đánh giá khá cao. Thành tích lần này tiếp tục khẳng định tôn chỉ của LHP Cannes, khi giá trị nghệ thuật luôn đi kèm với yếu tố chính trị, nhưng đặc trưng sau chưa có khi nào hoàn toàn chi phối quyết định sau cùng.

Hệ lụy của liên văn hóa

Về nội dung, tác phẩm xoay quanh hành trình chuyển từ Romania đến quê ngoại Na Uy của gia đình Mihai (Sebastian Stan đóng chính) và Lisbet (Renate Reinsve thủ vai). Là người cha “điển hình” với những đặc điểm ít nói, nghiêm khắc, kính Chúa; khi đến sinh sống tại một thị trấn Bắc Âu hẻo lánh, cặp vợ chồng nhanh chóng nhận ra những điểm khác biệt về quan niệm, văn hóa cũng như lối sống. Từ sự răn dạy trong gia đình bằng đòn roi nghiêm khắc, bộ phim nhanh chóng đạt cao trào khi cảnh sát cáo buộc Mihai xâm phạm quyền trẻ em bởi người hàng xóm gần đó nhận ra những vết thâm tím trên cơ thể đứa trẻ. Từ đây, bộ phim mở ra những góc nhìn mới về liên văn hóa, không phải theo mặt tích cực mà là hạn chế cũng như hệ lụy mang tính đối kháng.

Không quá khó thấy tác phẩm mới nhất vẫn mang đặc trưng rõ nét của Cristian Mungiu trong việc khai thác các vấn đề xã hội tuy hiển hiện thế nhưng ít người dám cất tiếng nói. Đơn cử với 4 Months, 3 Weeks and 2 Days được xướng tên vào 19 năm trước, ông đã thu hút sự chú ý của giới điện ảnh đến chủ đề phá thai – điều một lần nữa trở lại khi Quốc hội Hoa Kỳ ra phán quyết lật ngược án lệ Roe vs Wade vào năm 2022, theo sau là chiến thắng của nhà văn chuyên viết hồi ký Annie Ernaux cùng tác động của bà trong cùng vấn đề tại giải Nobel Văn chương. Trong khi với Graduation (2016), Mungiu cũng mạnh mẽ nhắc đến một hệ thống quan liêu, tham nhũng, xem thường công lý để bảo vệ người giàu và quyền lực. Với việc bộ phim mới nhất của chủ tịch ban giám khảo – đạo diễn Park Chan-wook là No Other Choices cũng khai thác đề tài tương tự, không khó nhận ra chính cách tiếp cận và xử lý vấn đề của nhà làm phim đã mang lại chiến thắng thứ 2 này.

Bên cạnh điều này, Fjord còn được ca ngợi với diễn xuất đặc biệt ấn tượng của hai ngôi sao Sebastian Stan và Renate Reinsve. Trong đó Stan được ca ngợi vì nét diễn tĩnh, biểu cảm qua ánh mắt giàu cảm xúc; trong khi Reinsve tiếp tục cho thấy “lương duyên” đặc biệt với các tác phẩm có chủ đề gia đình, khi năm 2025, Sentimental Value do cô đóng chính đã giành giải lớn thứ 2 Grand Prix tại LHP này, trước khi chiến thắng Phim quốc tế xuất sắc nhất tại giải Oscar. Cô được đánh giá là đã mang đến những nét diễn mới, khi dẫu cùng nói về gia đình như The Worst Person in the World giúp cô được trao giải diễn xuất của Cannes vào năm 2021, nhưng vai Lisbet vẫn rất sống động.

Vinh danh các cặp đôi

Xếp ngay sau Fjord là Minotaur trở lại sau gần một thập kỉ của đạo diễn Nga lưu vong Andrey Zvyagintsev. Là một tác phẩm nặng tính chính trị, đây được giới thiệu là bộ phim hài châm biếm về chủ nghĩa bá quyền, hệ thống quan liêu và những bí ẩn của một thể chế. Với tình hình thế giới căng thẳng từng ngày, đây từng được kỳ vọng sẽ trở thành người chiến thắng mới nhất của Cành cọ vàng. Song song đó, nhận được giải thưởng của ban giám khảo (Jury Prix) và được xem như về thứ 3 là The Dreamed Adventure của Valeska Grisebach. Tác phẩm lấy bối cảnh Bulgaria, xoay quanh một nhà khảo cổ học dấn thân vào một nhiệm vụ thách thức, khó nhằn nhằm giúp đỡ một người mà mình quen biết.

Không chỉ có đến 2 giải thưởng phụ, các hạng mục Đạo diễn, Diễn xuất năm nay cũng được trao đồng thời cho các cặp đôi. Theo đó, 3 nhà làm phim Paweł Pawlikowski cùng Javier Calvo và Javier Ambrossi đã được gọi tên là các nhà làm phim xuất sắc nhất, lần lượt cho Fatherland và The Black Ball. Trong đó tác phẩm đầu tiên khắc họa mối quan hệ phức tạp giữa nhà văn Đức đoạt giải Nobel Văn chương Thomas Mann và con gái mình, do Sandra Huller đảm nhận. Đây là một trong những tác phẩm dẫn đầu suốt mùa giải thưởng theo đánh giá của giới phê bình. Trong khi đó The Black Ball lại lấy cảm hứng từ vở kịch dang dở của nhà thơ Tây Ban Nha Lorca, qua đó khắc họa cuộc sống và những đấu tranh của các cá nhân thuộc cộng đồng LGBTQ+.

Cuối cùng, 2 hạng mục diễn xuất cũng được trao cho các cặp diễn viên thay vì cá nhân riêng lẻ như trước đây. Trong đó Virginie Efira và Tao Okamoto đã nhận thưởng Nữ diễn viên xuất sắc nhất cho màn xuất hiện trong phim All of a Sudden của đạo diễn Nhật Bản Ryusuke Hamaguchi. Trong tác phẩm này, cả hai vào vai hai người phụ nữ nương tựa vào nhau để nâng đỡ cuộc sống, khi giám đốc một trung tâm chăm sóc người cao tuổi cảm thấy được chữa lành bằng tình bạn với một nhà viết kịch Nhật Bản. Ở hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, hai tài tử Emmanuel Macchia và Valentin Campagne cũng được xướng tên với màn hóa thân trong phim Coward xoay quanh tâm trạng phức tạp của những người lính trong Thế chiến thứ nhất.

Các hạng mục khác cũng bao gồm Kịch bản xuất sắc nhất cho Emmanuel Marre với phim A Man of His Time kể về phong trào Kháng chiến Pháp trong Thế chiến II và chế độ Vichy ở Pháp. Ở hạng mục Caméra d'Or trao cho tác phẩm đầu tay xuất sắc nhất, ban giám khảo đã thống nhất vinh danh Marie-Clémentine Dusabejambo cho Ben'imana xoay quanh cuộc Nội chiến Rwanda. Với thành tựu trọn đời, nữ ca sĩ – diễn viên huyền thoại Barbra Streisand đã được vinh danh trong lễ bế mạc, trong khi đạo diễn Peter Jackson của series Chúa tể của những chiếc nhẫn đã được xướng tên trong ngày khai mạc.

An toàn và im ắng

Với những thành tích đã có, LHP Cannes năm nay được đánh giá là một mùa giải công bằng, xứng đáng nhưng khá… an toàn. Việc vinh danh Fjord tuy được đa số đồng thuận, nhưng cũng có nhiều nhà phê bình cho rằng Fatherland hay Minotaur mới thật sự xuất sắc hơn cả. Về phía mình, tuy từng khẳng định điện ảnh và nghệ thuật không thể tách rời, nhưng dường như Park Chan-wook và các giám khảo đã tinh ý lách mình khỏi những thông điệp chính trị có thể được gán cho Cannes, nếu trao Cành cọ vàng cho phim của Zvyagintsev.

Với những tác phẩm còn lại, Cannes 2026 được nhìn nhận là mùa giải khá im ắng, khi thiếu hẳn tác phẩm đột phá hay gây choáng ngợp như Titanne hay Parasite đã từng tạo ra. Năm nay đánh dấu sự trở lại của nhiều tên tuổi gạo cội, nhưng dường như tác phẩm mới của họ vẫn chưa thuyết phục hoàn toàn. Đơn cử nhà làm phim Nhật Bản Kore-eda có màn tái ngộ Đại lộ Croisette được trông chờ, nhưng sau cuối bộ phim về trí tuệ nhân tạo Sheep in the Box của ông không thật sự ấn tượng, sở hữu điểm phê bình thấp nhất trong sự nghiệp, hiệu ứng cũng không bùng nổ. Cùng chung tình cảnh là Hope của Na Hong-jin khi dù rất được kỳ vọng nhưng cũng không được quan tâm đáng kể. Theo nhiều nhà phê bình, bởi thuộc dòng sci-fi vốn ít được lòng giới làm phim nghệ thuật mà tác phẩm chưa được công nhận đủ. Bên cạnh đó, một cú ngã ngựa khác cũng phải kể đến nhà làm phim Iran Asghar Farhadi với Histoires Parallèles chỉ nhận được tràng pháo tay kéo dài 5 phút ngắn ngủi, dù ông cũng được đánh giá là một trong những nhà làm phim Iran đương đại hàng đầu, đứng cùng hàng ngũ với Jafar Panahi chiến thắng năm ngoái.

Sự vắng lặng này cũng một phần xảy ra do thiếu vắng bom tấn Hollywood vốn thường góp mặt để thu hút truyền thông, khi các “ông lớn” bắt đầu nhận ra hệ lụy của việc ra mắt phim tại đây. Trong khi đó 2 phim Mỹ gồm Paper Tiger của James Gray với sự tham gia của Adam Driver, Scarlett Johansson cùng tác phẩm nhạc kịch xoay quanh nạn AIDS The Man I Love của Ira Sachs có Rami Malek góp mặt cũng không mang về chiến thắng nào, gây thất vọng lớn. Điều này càng khiến cho phần truyền thông của kỳ LHP năm nay kém bùng nổ. Tuy vậy ở phía ngược lại, nhiều người cho rằng đây chỉ là hiệu ứng nhất thời, có sự khác biệt so với giai đoạn Hollywood vẫn còn hiện diện tại đây, trước khi khán giả trở nên quen với một LHP thuần túy nghệ thuật như những tiêu chí đặt ra từ đầu.