Đó không ai khác ngoài Park Chan-wook – một trong những nhà làm phim hàng đầu Hàn Quốc, đạt được danh tiếng trên toàn thế giới. Từ người không ít lần tham gia Cannes với những bộ phim gây sửng sốt, giờ đây ông sẽ là người “cầm cân nảy mực” tìm ra tác phẩm xứng đáng nhất trong số 22 bộ phim gửi đến dự thi. Với vai trò này, không chỉ tài năng của vị đạo diễn đã được khẳng định, mà đó còn là minh chứng cho sự vươn mình trong những năm qua của nền điện ảnh xứ sở kim chi.

Cuộc hội ngộ dài

Dù phải đến năm 2026 Park Chan-wook mới giữ vai trò quan trọng tại LHP hàng đầu thế giới này, nhưng suốt 3 thập kỷ qua, ông là cái tên vô cùng quen thuộc tại Đại lộ Croisette, bên bờ biển nước Pháp. Có thể nói trước khi Bong Joon-ho làm nên lịch sử khi đoạt giải Cành cọ vàng đầu tiên cho phim Hàn Quốc Parasite (Ký sinh trùng), thì Park Chan-wook chính là đạo diễn không ngừng mở lối, giúp nền điện ảnh của đất nước này không còn vô danh, từ đó được biết đến nhiều hơn, đi kèm với sự hiệu quả của chiến dịch Hallyu đưa văn hóa – con người Hàn Quốc ra với quốc tế.

Gần 2 thập kỷ trước, đạo diễn họ Park lần đầu ghi dấu tại đây với phim Oldboy ra mắt vào năm 2003 và là dự án thứ 2 trong bộ trilogy lấy chủ đề báo thù. Xoay quanh một người đàn ông bị giam cầm suốt 15 năm và hành trình giải đáp những câu hỏi lẫn nỗi đau đớn, tác phẩm gây ấn tượng mạnh trong việc khai thác những góc tối nội tâm. Theo nhiều nguồn tin, tại LHP Cannes 2004, Chủ tịch ban giám khảo khi ấy là đạo diễn Quentin Tarantino vô cùng yêu thích bộ phim, vì vậy đã vận động ban giám khảo trao giải Cành cọ vàng cho tác phẩm này. Dù sau đó vinh dự này bị tuột vào tay Fahrenheit 9/11 của Michael Moore, nhưng Oldboy vẫn ghi dấu ấn với giải Grand Prix của ban giám khảo – giải cao thứ 2 tại LHP này.

Được đà tiến lên, vào năm 2009, phim ma cà rồng Thirst của ông đã giành giải Prix du Jury do Ban giám khảo LHP Cannes trao tặng, tôn vinh các tác phẩm có những tìm tòi và cách thể hiện mới mẻ. Có sự tham gia của tài tử Song Kang-ho, nhà làm phim này đã thành công trong việc “Hàn hóa” một cốt truyện đậm tính phương Tây, kết hợp với màu sắc đen tối vốn là đặc trưng cá nhân cùng các yếu tố tôn giáo/tâm linh mà quốc gia này có bề dày đặc biệt trong việc khai thác. Từ dự án này, Park Chan-wook được xem như một trong những nhà làm phim kinh dị nổi bật bậc nhất ở giai đoạn này. 7 năm sau đó, ông tiếp tục “bản địa hóa” một tác phẩm khác là The Handmaiden hay Người hầu gái, mang về cho ông một giải BAFTA đầu tiên cũng như lọt vào vòng tranh giải chính tại LHP Cannes 2017.

Vào năm 2022, Park Chan-wook hoàn thành bộ sưu tập giải thưởng với danh hiệu Đạo diễn xuất sắc nhất cho phim Decision to Leave hay Quyết tâm chia tay, với sự tham gia của Thang Duy và tài tử Hàn Quốc Park Hae-il. Bằng góc nhìn giàu mỹ cảm và cách kể chuyện hấp dẫn, bộ phim đã cho thấy phong cách táo bạo đặc trưng, từ đó mang đến một tác phẩm vừa quen vừa lạ, vừa đẹp vừa buồn, vừa được giới chuyên môn đánh giá cao nhưng cũng được người hâm mộ vô cùng yêu thích. Có thể nói đạo diễn họ Park là tên tuổi hiếm hoi có thể cân bằng cả hai khía cạnh, giữa nghệ thuật, chuyên môn; và thị hiếu, đại chúng.

Phong cách đặc trưng

Ở khoảng giữa đó ông cũng cầm trịch nhiều dự án, và rất nhiều trong số đó đã để lại dấu ấn đậm nét. Trong suốt 3 thập kỷ cống hiến, điều thấy rõ nhất là sự đa dạng, không lặp lại mình của nhà làm phim này. Từ không gian đen tối của bộ 3 báo thù, ông nhanh chóng chuyển mình sang các tác phẩm thiên về tâm lý, đào sâu vào nhân tính và các góc tối nội tâm trong mỗi con người. Nhưng không dừng ở đó, ông cũng thử sức với những chuyện tình đau đớn và gây thương nhớ, trước khi bám sát thời đại, mang đến một No Other Choice trong năm vừa qua vô cùng thức thời, xoáy sâu vào các vấn đề rất được chú ý: trí tuệ nhân tạo, làn sóng sa thải, áp lực cuộc sống và những kỳ vọng…

Nổi tiếng với biệt tài mang đến những câu chuyện ám ảnh, trong mỗi tác phẩm, ông đều khám phá tận cùng những ngõ ngách phức tạp của tình cảm, tâm lý và lý trí. Với Oldboy, đó là giới hạn của sự chịu đựng, khi những rường cột đạo đức giờ bị mang ra trêu đùa. Trong khi với The Handmaiden, bằng việc liên tục chuyển đổi cốt truyện không thể đoán trước, ông đã mang đến được sự hoang mang cho chính khán giả, khi họ không thể biết được đâu là lối ra giữa một mê cung mà ông giăng mắc. Trong hầu hết tác phẩm, yếu tố kinh dị, bạo lực, máu me của Park Chan-wook không nhằm giật gân, mà là đại diện cho những khát khao nguyên bản và thầm kín nhất không dễ bộc lộ.

Ngôn ngữ điện ảnh của ông cũng rất phong phú, nơi mỗi tác phẩm lại đều cho thấy được sự tối ưu, dường như không thể chỉnh sửa hoặc là thay thế để làm tốt hơn. Chẳng hạn ở No Other Choice, với một vấn đề thuần tính hiện thực, đạo diễn họ Park đã biến nó thành một vở bi hài kịch với các tình tiết gối đầu bất ngờ, nơi sự tàn bạo được châm biếm sâu cay bằng những khung hình tưởng nhẹ như không. Từ các cốt truyện Tây phương, ông cũng luôn tìm ra cách để “nội địa hóa”, từ đó đem đến cả sự mới lạ cho khán giả trong cũng như ngoài nước. Sau rốt, có thể nói ông là bậc thầy của việc khơi gợi cảm xúc, để trong mọi câu chuyện bản thân muốn kể, thứ còn đọng lại rất lâu sau này là những ngổn ngang của các mối quan hệ.

Điện ảnh là tiếng nói duy nhất

Chia sẻ về trọng trách mới, đạo diễn họ Park bộc bạch bản thân vô cùng cùng xúc động khi làm nên lịch sử với tư cách là người Hàn Quốc đầu tiên đứng đầu ban giám khảo của LHP Cannes. Ông cũng nhìn nhận “khoảnh khắc lịch sử” này đã tái khẳng định tầm ảnh hưởng văn hóa của Hàn Quốc:

Đã có một thời gian dài điện ảnh Hàn Quốc bị coi như đến từ một quốc gia ngoại vi nào đó, thế nhưng qua nhiều thập kỷ, Hàn Quốc vẫn có những đạo diễn và diễn viên xuất sắc. Hiện nay xứ sở kim chị đang đóng vai trò là một trong những trung tâm điện ảnh quan trọng của thế giới, và tôi tin rằng đây là một bước tiến phù hợp với thời đại. Điều này khiến tôi nhớ đến rất nhiều bậc tiền bối thực sự xuất sắc nhưng chưa bao giờ có cơ hội được quốc tế công nhận

Hiện tại, ông đang trong giai đoạn thực hiện bộ phim mới, tiếp tục cho thấy việc không giới hạn bản thân khi dự án này mang phong cách mà ông chưa từng thử qua – Viễn Tây nước Mỹ. Mang tên The Brigands of Rattlecreek, tác phẩm được giới thiệu là câu chuyện về "những người xây dựng nên điều gì đó từ con số không", kể về một cảnh sát trưởng và một bác sĩ tìm cách trả thù một nhóm cướp lợi dụng cơn giông bão để cướp bóc và khủng bố cư dân của một thị trấn nhỏ. Khác hẳn những phim trước đó, tác phẩm lần này có sự tham gia của nhiều sao lớn, có thể kể đến Matthew McConaughey, Pedro Pascal, Austin Butler cũng như Thang Duy - gương mặt quen thuộc với ông từ Quyết tâm chia tay.

Nói về quan điểm của mình như trưởng ban giám khảo, Park Chan-wook cho biết: "Tôi tin rằng giải thưởng nên được trao cho những tác phẩm có giá trị lâu dài và được mọi người công nhận sau 50 hoặc 100 năm nữa." Ông cũng tiết lộ mình không xem tóm tắt nội dung mà sẽ thưởng thức 22 tác phẩm tranh giải "với tâm trạng háo hức và phấn khích - không biết gì trước đó cả” và “cố gắng nhìn nhận mọi thứ bằng con mắt thuần khiết và giản dị nhất của một khán giả”. Ông cũng chia sẻ dưới sự dẫn dắt của mình, sẽ không có tác phẩm nào bị bỏ qua dưới bất kỳ nguyên nhân nào, từ đó tạo ra sân chơi nơi nghệ thuật là tiếng nói độc đáo duy nhất.