Bởi lẽ hơn nửa thế kỷ trong lịch sử LHP, nhiều bộ phim được vinh danh tại đây sau đó đã được gọi tên tại giải thưởng điện ảnh lớn nhất hành tinh. Có thể kể đến các tác phẩm như Nomadland, Green Book, 12 Years a Slave, The King's Speech, Slumdog Millionaire, American Beauty và Chariots of Fire.

Ngoài ra nếu không chiến thắng sau cùng, thì nhiều tác phẩm cũng được đề cử Phim hay nhất sau đó, như Hamnet của Chloé Zhao vừa qua, cũng như American Fiction, The Fabelmans, Belfast, Jojo Rabbit, Three Billboards Outside Ebbing, Missouri, Room, La La Land… Có thể nói dù là lựa chọn đến từ khán giải, nhưng TIFF vẫn là “phong vũ biểu” vô cùng chính xác cho đường đua giải thưởng điện ảnh hàn lâm.

Phim về Lorca thắng giải cao nhất

Về La Bola Negra, trước khi lên ngôi cao nhất tại LHP Toronto, tác phẩm đã có màn ra mắt tại LHP Cannes với tràng pháo tay dài 20 phút và giải thưởng Đạo diễn xuất nhất trao cho cặp đôi đạo diễn Javier, cũng như được Tây Ban Nha chọn trở thành đại diện tranh giải Phim quốc tế hay nhất. Sau khi xuất hiện tại Cannes, tác phẩm đã được cạnh tranh để mua bản quyền phân phối một cách khốc liệt. Cuối cùng Netlix đã chi ra số tiền kỷ lục để sở hữu tác phẩm, dự kiến ra mắt phòng vé Bắc Mỹ vào tháng 10 và khán giả toàn cầu vào đầu tháng 12. Với quyết định này, ông lớn streaming đang cho thấy tham vọng mang về cúp Phim hay nhất đầu tiên tại giải Oscar, sau nhiều năm cố gắng với các tác phẩm được đánh giá cao như The Power of the Dog, Roma, The Irishman, Marriage Story… nhưng không thành công.

Về nội dung, tác phẩm kể câu chuyện về 3 thế hệ những người đàn ông có cuộc sống gắn bó mật thiết thông qua dục vọng, nỗi đau và tình yêu vào các thời điểm 1932, 1937 và 2017. Đó là Carlos - người bị từ chối cho gia nhập vào một câu lạc bộ thượng lưu do những tin đồn về giới tính. 5 năm sau đó, trong giai đoạn Nội chiến Tây Ban Nha, Sebastián được gọi nhập ngũ cũng nhanh chóng phát triển tình cảm với Raphael - một tù binh chiến tranh mà bản thân anh có nhiệm vụ canh gác. Nhảy cóc qua 7 thập kỷ, tác phẩm tiếp tục với Alberto - một nhà sử học trẻ đồng tính tìm hiểu về lịch sử gia đình và phát hiện ra một bản thảo bí ẩn xuất hiện sau khi chế độ độc tài kết thúc.

Theo hai đạo diễn, bộ phim được lấy cảm hứng từ nhà thơ Tây Ban Nha Federico García Lorca vĩ đại, người đã công khai đồng tính và đã bị sát hại bởi Đức Quốc xã. Theo đó sau khi qua đời, người ta phát hiện một vở kịch mang tên La Bola Negra gồm có 4 trang, đang viết dang dở của bản thân ông, cũng có một nhân vật chính thuộc cộng đồng.

Javier Calvo tiết lộ mỗi khi nghĩ đến số phận của Lorca, bản thân lại thấy thật đau đớn vì những gì ông đã trải qua, từ đó bắt tay thực hiện tác phẩm. Javier Ambrossi cho biết tác phẩm gồm 3 mạch truyện vì “khi nghĩ về sự mất mát của ông ấy, điều đó chỉ mới xảy ra cách đây 90 năm ở Tây Ban Nha, và chúng tôi nhận ra rằng đó cũng là câu chuyện của ông nội và ông bà chúng tôi theo một cách nào đó. Vì vậy, chúng tôi nghĩ rằng việc tri ân tất cả các thế hệ đi trước, những người đã đấu tranh rất nhiều cho quyền của cộng đồng LGBTQ+ là điều vô cùng đặc biệt”.

Góp mặt vào tác phẩm này là dàn diễn viên Tây Ban Nha tiềm năng, có thể kể đến Miguel Bernardeau, Carlos González, Milo Quifes bên cạnh hai nữ minh tinh nổi tiếng thế giới: Penélope Cruz và Glenn Close. Với thành công đặc biệt tại hai LHP là Cannes trước đó và Toronto mới đây, đây hứa hẹn là tác phẩm sẽ gây chú ý tại đường đua giải thưởng năm sau.

Tiếng vang từ phim tiểu sử

Xếp ngay sau La Bola Negra ở vị trí thứ 2 và 3 lần lượt là I Play Rocky và Being Heumann của Peter Farrelly và Siân Heder. Điều thú vị là 2 tên tuổi này đã từng thắng Phim hay nhất tại Oscar trước đó, với Green Book (2019) và CODA (2021); cũng như cả 2 tác phẩm đều thuộc thể loại tiểu sử. Trong đó bộ phim của Farrelly kể lại nhiều chuyện hậu trường cũng như hành trình huyền thoại Sylvester Stallone gây được dấu ấn với phim Rocky nửa thế kỷ trước.

Tác phẩm được đánh giá là hài hước, nhẹ nhàng, và được chú ý bởi màn hóa thân thần sầu của Anthony Ippolito, khi không chỉ truyền tải thành công tinh thần của Stallone ở tuổi 20 còn nhiều háo thắng cũng như tham vọng, mà còn giống hệt ngoại hình của ông ở giai đoạn này. Bằng điều này, giới chuyên gia dự đoán tại Oscar lần thứ 99, nam diễn viên trẻ sinh năm 1999 sẽ có đề cử đầu tiên của bản thân mình.

Trong khi đó với Being Heumann, Heder tiếp tục nhất quán với đề tài kể chuyện về những người khuyết tật kém may mắn nhưng mạnh mẽ, từ đó tìm thấy ý nghĩa cuộc sống, trải dài từ CODA đến phim chuyển thể từ tiểu thuyết Ngày mai, ngày mai và ngày mai nữa của Gabrielle Zevin vừa được bật đèn xanh. Với phim vừa mới chiến thắng, đây là câu chuyện xoay quanh Judith Heumann, người được mệnh danh là “mẹ đẻ” của phong trào đấu tranh vì quyền của người khuyết tật, nổi tiếng với việc kiện Hội đồng Giáo dục Thành phố New York khi bị từ chối cấp chứng chỉ hành nghề giáo viên vì phải yên vị trên chiếc xe lăn. Bộ phim có sự góp mặt của tài tử Mark Ruffalo và nhận số điểm 84% cà chua tươi từ Rotten Tomatoes.

Ở hạng mục Bình chọn của Khán giả Quốc tế, tác phẩm giành giải cao nhất là Elsinore của Simon Stone, kể về cuộc đời của nam diễn viên nổi tiếng người Scotland Ian Charleson (1949-1990). Bộ phim theo đó tập trung vào các màn trình diễn của ông trong vai Hamlet tại Nhà hát Quốc gia trong những tháng cuối đời, và những khó khăn trong quá trình chuẩn bị và biểu diễn khi đang mắc bệnh AIDS nghiêm trọng. Phim có sự tham gia của Andrew Scott trong vai Charleson cùng Olivia Colman gạo cội trong vai Margaret Johnson - bác sĩ của Charleson. Xếp liền sau đó là 2 tác phẩm đến từ Hàn Quốc, gồm “Sư tử bạc” Possible Love của Lee Chang-dong và The Assassin(s) của Hur Jin-ho, có sự xuất hiện của Lee Min-ho xoay quanh vụ ám sát rúng động cựu tổng thống Park Chung Hee khiến Đệ nhất phu nhân Yuk Young-soo thiệt mạng.

Những nhãn quan độc đáo

Năm nay cũng là lần đầu tiên tác phẩm đoạt giải Platform ghi nhận các nhà làm phim có tầm nhìn đạo diễn mạnh mẽ và cách kể chuyện độc đáo tại TIFF sẽ được đặt cách đề cử tại hạng mục Phim quốc tế hay nhất tại giải Oscar. Cuối cùng, vinh dự cao nhất đã thuộc về Angh của đạo diễn Ấn Độ Theja Rio. Lấy bối cảnh Nagaland nằm ở Đông Bắc đất nước những năm 1960, bộ phim xoay quanh vị trưởng làng người Konyak già cả và con trai ông, những người cuối cùng còn giữ gìn tín ngưỡng và lối sống tổ tiên trong bối cảnh thế giới đang trải qua những thay đổi vô cùng sâu sắc.

Được quay bằng máy quay phim 16 mm, có sự tham gia của dàn diễn viên người Naga bản địa cùng tên tuổi từng đoạt giải BAFTA Douglas Henshall, tác phẩm qua đó khám phá sự giao thoa giữa truyền thống, tín ngưỡng, gia đình, ký ức và sự chuyển đổi văn hóa. Theo đó đây là tác phẩm đầu tay của Theja Rio, và bởi Ấn Độ vẫn chưa công bố phim dự thi chính thức của mình, do đất đất nước Nam Á này có đến hai cơ hội ghi dấu ấn sau hiện tượng Naatu Naatu từng gây bất ngờ khi chiến thắng Ca khúc nhạc phim hay nhất trong phim RRR.

Cuối cùng, Giải thưởng Đặc biệt của Ban giám khảo đã thuộc về Brace Your Heart của nhà làm phim Amanda Kernell. Điều thú vị là cũng như Angh, cả 2 tác phẩm cùng xoay quanh một cộng đồng thiểu số, và nỗ lực của thế hệ sau nhằm giữ vững truyền thống của người đi trước. Nhân vật chính của bộ phim là Ejva, một cô gái 20 tuổi, thừa kế đàn tuần lộc của cha mình và phải đấu tranh để bảo tồn truyền thống tổ tiên được giao phó. Nói về quyết định này, ban giám khảo cho biết lựa chọn được đưa ra nhờ “sự giản dị tưởng chừng hoàn hảo lại phản ánh bản chất phức tạp của thế giới ngày nay, cùng với màn trình diễn xuất sắc và hành trình hình ảnh tuyệt đẹp”.