Dù có nhiều triệu chứng tương đồng với cảm lạnh thông thường, cúm A thường khởi phát đột ngột với biểu hiện rõ rệt như sốt, đau nhức cơ thể, đau đầu và mệt mỏi. Bệnh cũng có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp, đặc biệt trong môi trường sinh hoạt đông người. Phần lớn trường hợp có thể hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng nếu diễn tiến nặng, cúm A có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, thậm chí đe dọa tính mạng.

Làm sao để phân biệt cúm A với các loại cúm khác?

Cúm A có nhiều biểu hiện tương tự các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác, chẳng hạn như ho, đau rát họng, sổ mũi, nghẹt mũi và hắt hơi. Đây là bệnh truyền nhiễm do virus cúm tuýp A gây ra, có khả năng lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các hạt dịch tiết chứa virus có thể phát tán vào không khí và lây sang người ở gần khi hít phải. Ngoài ra, virus cũng có thể lây truyền qua tiếp xúc gián tiếp: bạn chạm vào các bề mặt nhiễm virus như tay nắm cửa, bàn ghế hoặc điện thoại, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC), riêng trong tuần 40/2026, thành phố ghi nhận 151 mẫu xét nghiệm dương tính với virus cúm. Trong đó, 116 mẫu được xác định thuộc chủng cúm A/H1N1 năm 2009, chiếm gần 77%. Số liệu này cho thấy cúm A/H1N1 đang chiếm ưu thế trong các mẫu virus cúm được ghi nhận tại thời điểm khảo sát.

Khác với cảm lạnh thông thường (thường diễn biến nhẹ và khỏi nhanh), cúm A có tốc độ lây lan nhanh với các triệu chứng toàn thân rõ rệt hơn. Người bệnh có thể bị sốt cao kèm rét run, ớn lạnh, đau nhức cơ bắp, đau đầu và cảm giác mệt mỏi, kiệt sức. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng chóng mặt, ho và đau rát họng. Đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh lý nền, nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng cũng cao hơn. Khi bệnh tiến triển nặng, virus cúm có thể gây viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý sẵn có.

Khi đã nhiễm cúm A, bạn cần làm gì?

Bên cạnh việc theo dõi các triệu chứng, nếu nghi ngờ mắc cúm A, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nhanh cúm A/B hoặc xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR thông qua mẫu dịch đường hô hấp, chẳng hạn dịch tỵ hầu. Việc xác định đúng tác nhân gây bệnh giúp bác sĩ cân nhắc phương pháp điều trị phù hợp, đặc biệt khi người bệnh thuộc nhóm có nguy cơ cao hoặc xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. Bạn cũng nên tránh tự ý sử dụng thuốc, nhất là thuốc kháng virus và kháng sinh, khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Bên cạnh việc tuân thủ đơn thuốc và hướng dẫn điều trị của bác sĩ, người mắc cúm A nên chú trọng chăm sóc cơ thể trong thời gian hồi phục. Theo lời khuyên từ các bác sĩ, súc họng bằng nước muối sinh lý có thể giúp làm dịu cảm giác đau rát, song song đó, việc bổ sung đủ nước, ưu tiên nước lọc, nước ấm và các loại nước trái cây phù hợp giúp bù lại lượng dịch thất thoát khi cơ thể sốt và đổ mồ hôi. Chế độ dinh dưỡng cân bằng cùng thời gian nghỉ ngơi hợp lý cũng góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục. Do cúm A có khả năng lây truyền qua đường hô hấp, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc với người ngoài, đeo khẩu trang và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng để giảm nguy cơ lây nhiễm cho gia đình và cộng đồng.

Đâu là cách phòng ngừa cúm A hiệu quả?

Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Phạm Văn Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực của Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương - người dân cần chủ động tiêm vaccine phòng cúm hằng năm, đặc biệt với những đối tượng thuộc nhóm nguy cơ cao như người trên 65 tuổi, trẻ em dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai (đặc biệt trong 3 tháng cuối thai kỳ), phụ nữ mới sinh trong hai tuần, người có bệnh nền (như tim mạch, phổi mạn tính, suy thận, sơ gan, đái tháo đường), người suy giảm miễn dịch,...

Để chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần đeo khẩu trang đúng cách khi đến cơ sở y tế, trên phương tiện giao thông công cộng, tại nơi đông người hoặc trong không gian kín. Bạn cũng cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng. Khi ho hoặc hắt hơi, bạn nên dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo che miệng, mũi để hạn chế phát tán dịch tiết chứa virus ra môi trường.

Bên cạnh đó, không gian sinh hoạt cũng cần được giữ gìn sạch sẽ, thông thoáng bằng cách thường xuyên vệ sinh các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế, điện thoại, đồng thời mở cửa sổ để tăng cường lưu thông không khí. Bạn cũng nên hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc hoặc nghi mắc cúm A và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác. Song song với những biện pháp phòng ngừa từ môi trường bên ngoài, việc duy trì lối sống lành mạnh cũng góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động tốt. Một chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dưỡng chất, kết hợp với vận động thể chất hợp lý và ngủ đủ giấc sẽ giúp cơ thể duy trì thể trạng khỏe mạnh.