Dù năm 2025 chưa đi hết nửa chặng đường, hàng loạt dự án đáng chú ý của điện ảnh Việt đã sớm được công bố cho năm 2026. Đáng nói, phim lịch sử chiếm tỷ trọng nổi bật trong danh sách này. Từ đó có thể thấy dòng phim này đang được ưu tiên đầu tư và có dấu hiệu trở lại mạnh mẽ với nhiều hướng tiếp cận mới.

Phim lịch sử trỗi dậy

Gần nhất, hai dự án gây được chú ý là Mật mã Đông Dương (Trần Kamy đạo diễn) và Cận kề cái chết (Bùi Thạc Chuyên). Cả hai đều tiếp cận chất liệu lịch sử nước nhà theo hướng đi riêng, đào sâu vào con người và những lát cắt ít được khai thác.

Mật mã Đông Dương khai thác mảng đề tài tình báo còn ít được điện ảnh Việt chạm tới. Lấy cảm hứng từ hàng chục nghìn hồ sơ có thật, phim để tái hiện cuộc chiến không tiếng súng, nhấn mạnh vai trò của thông tin và chiến lược trong lịch sử. Trong khi đó, Cận kề cái chết tập trung vào tâm lý con người trong bối cảnh vượt ngục tại Nhà lao Cây Dừa Phú Quốc. Thay vì chạy theo đại cảnh hoành tráng, bộ phim đặt trọng tâm vào cảm xúc và nội tâm, hướng đến chiều sâu của các nhân vật.

Hai dự án khác cũng được kỳ vọng là Nữ biệt động Sài Gòn (Hàm Trần) và Đất đỏ (Lê Văn Kiệt) – bộ phim kể về chị Võ Thị Sáu. Dù chưa được tiết lộ nhiều thông tin, cả hai đánh dấu sự dịch chuyển đáng chú ý của dòng phim lịch sử khi đưa các nhân vật nữ lên trung tâm. Các dự án đều có tham vọng riêng, tái hiện những nhân vật biểu tượng trong lịch sử dân tộc bằng ngôn ngữ điện ảnh đương đại, tạo sự kết nối với khán giả hôm nay.

Cuối cùng, một tác phẩm cũng gây xôn xao không kém là Hoàng hậu cuối cùng của bộ đôi Nam Cito – Bảo Nhân. Khai thác cuộc đời Hoàng hậu Nam Phương, phim hứa hẹn mang đến góc nhìn mới mẻ, giàu chiều sâu về một nhân vật có nhiều biến động trong lịch sử. Ê-kíp tên tuổi cùng sự đầu tư vào bối cảnh, trang phục sẽ góp phần tái hiện không khí cung đình chỉn chu, nâng cao tính thẩm mỹ và độ chân thực cho tác phẩm.

Dần thay đổi định kiến

Trước đây, phim lịch sử Việt thường được cho là khô khan, ít yếu tố giải trí. Nhiều tác phẩm sử dụng mô-típ quen thuộc, lời thoại còn mang tính khẩu hiệu và nhân vật ít chiều sâu, khiến câu chuyện tạo cảm giác xa rời với một bộ phận khán giả, nhất là đối tượng trẻ.

Tuy nhiên, năm 2025 ghi nhận sự chuyển biến rõ rệt. Các tác phẩm Mưa đỏ, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối và Tử chiến trên không đã xóa nhòa định kiến về dòng phim này, liên tiếp lập nên những cột mốc đáng chú ý tại phòng vé. Thậm chí, phim của đạo diễn Đặng Thái Huyền còn lập kỷ lục là phim Việt ăn khách nhất mọi thời với tổng doanh thu hơn 714 tỷ đồng.

Điểm chung của các bộ phim này là tìm cách tiếp cận chất liệu lịch sử theo hướng mới. Các nhà làm phim lựa chọn thu hẹp bối cảnh để tập trung vào con người, tăng cường yếu tố tâm lý. Đồng thời, nhịp kể và chất lượng hình ảnh cũng được cải thiện nhằm phù hợp với thị hiếu hiện đại.

Mưa đỏ gây chú ý khi khai thác chiến tranh từ góc nhìn đa chiều, Địa đạo tạo dấu ấn nhờ không gian chiến trường kịch tính và kết cấu không gian độc đáo. Cuối cùng, Tử chiến trên không cho thấy nỗ lực nâng cấp về khâu sản xuất, từ diễn xuất, kỹ xảo đến dàn dựng… để tạo nên một tác phẩm hấp dẫn.

Thành công của các tác phẩm này đã củng cố niềm tin của khán giả, đồng thời tạo động lực cho nhà làm phim tiếp tục đầu tư những dự án quy mô lớn hơn trong năm sau.

Thách thức phía trước

Về cơ bản, các dự án lịch sử sắp ra mắt có đề tài khá đa dạng và phong phú. Điều này cho thấy nỗ lực sáng tạo, tìm tòi và mở rộng biên độ của các nhà làm phim Việt, song không đồng nghĩa với việc dự án chắc chắn thành công.

Thể loại này vẫn đòi hỏi nguồn lực lớn, từ nghiên cứu tư liệu, dựng bối cảnh đến thiết kế phục trang và thời gian chuẩn bị kéo dài. Chi phí cao đi kèm rủi ro lớn, trong khi khán giả ngày càng quen với tiêu chuẩn hình ảnh quốc tế cao. Chỉ cần một chi tiết thiếu chính xác hay một nhân vật kém thuyết phục cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phản ứng công chúng.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, kịch bản vẫn luôn là thách thức lớn với phim Việt. Biên kịch cần giải bài toán dung hòa giữa hư cấu, sáng tạo và tôn trọng sự thật lịch sử. Nếu xử lý không thận trọng, phim dễ vấp phải tranh luận từ cả giới chuyên môn lẫn khán giả khi ra mắt, thậm chí đối diện làn sóng tẩy chay.

Ngoài ra, việc nhiều dự án ồ ạt cùng ra mắt trong thời gian ngắn cũng tạo áp lực cạnh tranh đáng kể. Các ê-kíp cần có những chiến lược quảng bá hợp lý để giữ nhiệt cho phim, củng cố độ nhận diện và sự quan tâm của công chúng.

Nhìn chung, sự xuất hiện đồng loạt của các dự án phim lịch sử vẫn là tín hiệu tích cực của thị trường. Điện ảnh Việt không còn né tránh lịch sử mà đang chủ động kể lại bằng ngôn ngữ mới. Đây là giai đoạn bản lề, cho thấy các nhà làm phim đã có sự chuyển mình về tư duy, nhưng vẫn cần thêm nhiều dự án thành công để củng cố niềm tin khán giả.