Hai thập kỷ bền bỉ gắn mình với ngôn ngữ kể chuyện bằng hình ảnh, đạo diễn Võ Thạch Thảo không phân định truyền hình hay điện ảnh, cũng chẳng bận tâm khác biệt giới tính. Với chị, làm phim đơn thuần là làm phim, quan trọng là kể những câu chuyện hay và dành cho khán giả.

Tên đạo diễn Võ Thạch Thảo khán giả có thể biết, có thể chưa. Nhưng những tác phẩm chị đứng sau dàn dựng như Gạo nếp gạo tẻ 1, Cây táo nở hoa, Yêu Trước Ngày Cưới… hoặc làm giám đốc sáng tạo như Hoa Vương, Vì mẹ anh phán chia tay… thì có lẽ ít ai không biết. Loạt series đạt rating cao trên truyền hình, lượng người xem lý tưởng trên nền tảng stream, đào sâu muôn kiểu thân phận người lao động, đủ thứ drama đời sống và gia đình giúp Võ Thạch Thảo định vị thương hiệu trên màn ảnh nhỏ.

Dù đã là nhà làm phim thâm niên của truyền hình, chị vẫn ấp ủ dấn thân với điện ảnh, hào hứng đón nhận danh xưng “đạo diễn trẻ”, “đạo diễn phim đầu tay”. Giấc mơ điện ảnh chưa từng dừng lại trong tâm trí người phụ nữ bé nhỏ nhưng giàu năng lượng làm nghề. Dịp lễ này, chị chào sân lãnh địa vốn nam giới lấn át nữ giới, ra mắt cuốn phim mang tên Anh hùng.

Sau 20 năm làm phim, cũng đến ngày chị mang phim điện ảnh đầu tay đến với khán giả rồi. Cảm giác này thế nào?

Tôi đã nghĩ: “Ồ mình làm được phim rồi, thì ra sân chơi điện ảnh là như vậy”. Thực ra bao nhiêu năm nay, tôi thấy làm truyền hình rất vui. Sống được bằng nghề đã tốt, được công nhận thì càng vui hơn. Tôi nghĩ về điện ảnh bằng sự tùy duyên. Ý tưởng tới thì tôi cứ viết ra, rồi tích lũy. Lúc nào cảm nhận sự sẵn sàng từ bên trong, tôi sẽ bắt tay viết và làm, đơn giản thế thôi. Ý tưởng phim Anh hùng xuất hiện vào năm 2021, đến 2024 tôi viết kịch bản và bấm máy sau đó một năm.

Cũng có người bảo tôi ngông. Nhưng tôi cho rằng nếu đúng là cơ hội của mình, nó sẽ đến vào lúc phù hợp, khi mình đủ cảm giác, sẵn sàng kỹ năng - đạo diễn Võ Thạch Thảo

Bằng ấy năm gắn bó phim truyền hình, có lúc nào chị bỏ quên giấc mơ điện ảnh?

Bao nhiêu năm nay, tôi chỉ nghĩ làm phim là làm phim, không phân biệt điện ảnh hay truyền hình. Ngay cả bây giờ, có phim điện ảnh đầu tay rồi, nếu gặp dự án truyền hình cho tôi cảm xúc, tôi vẫn làm.

Mỗi lần làm phim, tôi và đồng đội luôn cố gắng nâng cao tay nghề, rèn kỷ luật và tư duy để dù bước vào lãnh địa nào, chúng tôi cũng đáp ứng được, có dự án nào lớn hơn cũng có thể đón nhận. Làm phim tốt không chỉ phục vụ riêng bộ phim đó, nó còn là sự tôn trọng với nghề nghiệp của mình.

Đạo diễn truyền hình bước sang điện ảnh

Không ít người định kiến và thực ra là nhiều trường hợp có thật cho thấy, đạo diễn làm truyền hình quá lâu năm khi chuyển sang điện ảnh, chất truyền hình vẫn còn trong phim. Từ trải nghiệm cá nhân, chị nghĩ sao về điều này?

Cái đó chắc phải để khán giả ra rạp xem phim Anh hùng và đánh giá. Nhưng tôi tự tin phim này dàn cảnh tự nhiên, người xem chỉ tập trung vào hành trình của nhân vật. Ở vị trí đạo diễn, tất nhiên tôi phải chủ động kiểm soát mọi thứ: bối cảnh, ánh sáng, góc quay, cách diễn viên di chuyển và tương tác với nhau. Nếu không làm cẩn trọng, cảm xúc sẽ “gãy”.

Một bộ phim giàu "tính nam"

Có một điều thú vị là dù được làm bởi một đạo diễn nữ, phim Anh hùng rất giàu tính nam. Làm sao chị tạo nên được bầu không khí, cảm giác như vậy?

Cảm ơn bạn đã nhận xét như vậy. Cũng nhiều người nói giống bạn, số khác lại cảm thấy phim nữ tính, có lẽ là cảm quan riêng của mỗi người. Ở vị trí biên kịch và đạo diễn, tôi chỉ lựa chọn kể chuyện theo góc độ nào và tập trung đi theo hướng đó. Ngay từ đầu, trung tâm của phim Anh hùng là người cha đơn thân, nuôi hai con gái và vật lộn với cuộc đời. Nam tính hay nữ tính không hoàn toàn do tôi quyết định, mà dựa vào hành trình của nhân vật. Tôi cứ đi theo anh ta, tìm cách lột tả câu chuyện.

Chủ đích của tôi chỉ nằm ở việc kể chuyện về một người cha thay vì một người mẹ. Tôi nghĩ đức hy sinh, chịu thương chịu khó của phụ nữ Việt Nam ai cũng thấy, phim Việt cũng thường xoay quanh nhân vật nữ. Trong khi, đàn ông Việt Nam có nhiều cái vất vả không phải ai cũng biết. Mỗi ngày bước ra đời, họ trăm công nghìn việc. Ở họ đôi khi có cả những sự tha hóa, nhưng cũng có lúc, sự tha hóa bắt nguồn từ yêu thương. Họ là những con người cần được ôm vào lòng để vơi bớt gánh nặng.

Tôi đi xe ôm rất nhiều, mấy chục chuyến mới gặp một tài xế nữ, còn lại đều là nam. Họ chạy thâu đêm suốt sáng, nhiều khi cô đơn lắm chứ. Nếu lỡ đón chậm, trả đơn trễ, họ rất sợ khách chấm một sao. Mỗi lần nghe tài xế nhờ chấm 5 sao trên app, tôi thật sự xúc động, bởi một quyết định của mình có thể khiến cuộc đời họ thay đổi.

Việt Nam ít phim nhìn vào đàn ông bằng cái nhìn thấu cảm. Tôi chọn làm Anh hùng với chân dung ba người đàn ông thuộc ba độ tuổi, mang những gánh nặng khác nhau. Bao quanh họ là ba gia đình nhỏ, nhưng ghép lại có thể xem là một gia đình lớn, một lát cắt của xã hội đương đại.

Mấy hôm nay, tôi nhận được khá nhiều tin nhắn của khán giả, những người tôi không quen biết. Nhiều người nói xem phim xong, họ muốn chạy về ôm con. Tôi nhớ nhất một khán giả nam tâm sự hoàn cảnh của anh rất giống Hùng trong phim, cũng một mình nuôi con, hằng đêm sờ lên mũi để biết con mình còn sống đã là mừng. Tôi rất trân quý những tình cảm như vậy. Tôi mừng vì ít nhiều xây dựng được thế giới của nhân vật mà những người từng trải tìm thấy sự đồng cảm.

Dường như chị có sự quan sát, chia sẻ rất sâu sắc với nam giới nói chung trong xã hội. Vậy còn những người đàn ông thân thiết với chị nhất ảnh hưởng đến nhãn quan đời sống và điện ảnh của chị thế nào?

Tôi rất kính nể ba tôi và các chú bác trong dòng họ. Họ lớn lên ở vùng quê xứ Huế, quen ăn to nói lớn nhưng sống bình dân, tình cảm với gia đình. Từ ngày tôi còn bé, mẹ tôi ra ngoài đi làm nhiều hơn, còn ba tôi chăm sóc các con, lo chuyện cơm nước, học hành, bọc từng cuốn tập cho chúng tôi. Tôi hiểu ba không phải người hoàn hảo nhưng giàu tình thương. Cũng có giai đoạn, hai ba con tranh cãi, giận nhau. Nhưng sau này nghĩ lại, tôi hối hận nhiều. Ba có thể đúng hoặc sai trong từng hoàn cảnh, nhưng chắc chắn với con cái, ba không bao giờ sai.

Câu chuyện trong phim chỉ có một phần nhỏ từ ba tôi thôi, tôi mượn chất liệu cuộc sống bên ngoài nhiều hơn từ gia đình mình.

Áp lực phim đầu tay khi mắt giữa dịp lễ sôi động

2026 là năm thị trường điện ảnh nội địa rất sôi động, dù dịp nào trong năm cũng có sức cạnh tranh lớn. Riêng dịp lễ này, đây là phim đầu tay duy nhất, lại có nhịp kể lớp lang, chậm rãi, gieo cảm xúc từ tốn, ít chất liệu làm marketing theo hướng giật gân như các phim còn lại. Chị lo ngại gì khi phim ra mắt thời điểm này?

Tôi nghĩ ngoài phục vụ nhu cầu giải trí của khán giả, người làm phim còn cần sứ mệnh hướng tới cộng đồng. Tôi thích làm phim về những chân dung con người bình dân trong xã hội. Phim Anh hùng cho người xem thấy được toàn vẹn một con người, có đúng có sai. Bản chất con người ai cũng vốn tốt, chỉ là cuộc đời đẩy họ đến những lựa chọn.

Trước mỗi sự việc, số đông thường mau chóng đưa ra phán xét, mà quên mất rằng, những thứ họ thấy có thể chỉ là một phần của câu chuyện. Cùng là một người, trong một ngày có thể trải qua vô số sắc thái cảm xúc. Không thể chỉ vì phản ứng của họ trong một khoảnh khắc mà vội vàng đánh giá họ.

Anh hùng giống như củ hành tây, cần bóc tách từng lớp để đọc được hết ý tứ. Thích hoặc không thích tùy ý mỗi người, không có đúng hay sai. Nhưng ý kiến khán giả là thứ mà người làm phim như tôi phải lắng nghe.

Lịch phát hành phim do nhà đầu tư, nhà sản xuất lựa chọn, bởi họ nhìn thấy tiềm năng của phim từ lúc câu chuyện còn nằm trên giấy. Họ nói một phim được làm tử tế kể về những con người tử tế là thứ cần cho hiện tại, vào lúc mọi thứ có nhiều biến động. Công việc đạo diễn của tôi đã xong. Nói là tôi không lo lắng cũng không đúng, nhưng hiện tại, tôi mong chờ nhiều hơn. Cầu chúc Anh hùng được đến với nhiều người hơn. Đạo diễn có thể làm tốt hoặc chưa, nhưng bản thân bộ phim xứng đáng được khán giả lựa chọn.

Những "thế khó" của nữ đạo diễn Việt

Nói không có khó khăn là không đúng, nhưng đôi khi khó khăn tùy thuộc định hướng của mỗi người. Người làm nghệ thuật đâu có ai không muốn cất lên tiếng nói cá nhân. Nhưng tôi chọn dung hòa tính cá nhân với tinh thần cộng đồng. Bởi ngay từ đầu, tôi không làm phim cho riêng mình, tôi làm vì khán giả. Có thể nhờ cách đặt vấn đề đó, tôi đỡ gian nan hơn. Tôi tin nhà đầu tư đồng ý bỏ tiền cho tác giả làm phim, trước hết phim phải hướng đến số đông.

Quan điểm của tôi là các đạo diễn khi làm phim đừng bận tâm mình là nam hay nữ. Quá tập trung vào chuyện mình là đạo diễn nữ nghĩa là bạn tự mặc định mình yếu thế. Hãy chỉ nghĩ mình là ai, mình cần gì, mình làm sản phẩm phục vụ điều gì.

Các nhà đầu tư và nhà sản xuất giờ không phân biệt nhà làm phim nam hay nữ nữa đâu. Họ chỉ đánh giá tác giả qua dự án tốt, kịch bản hay. Nhưng muốn giành được cơ hội, trước tiên mỗi người phải tự chứng minh thực lực, thông qua dự án bạn gọi vốn, hành trình bạn đã đi qua, kinh nghiệm bạn đã tích lũy. Phim ngắn cũng được, phim dài cũng được, quan trọng bạn phải có sản phẩm. Nếu không, bạn lấy gì để trình hiện bản thân?

Nhiều người ngạc nhiên Anh hùng là phim đầu tay nhưng may mắn được đầu tư khá lớn. Tôi nghĩ may mắn chỉ là một phần, bộ phim không thể thành hình nếu không có hành trình bền bỉ bao năm qua của tôi. Các nhà làm phim nữ ơi, cứ làm phim đi. Nếu dự án của bạn đủ tốt, không ai bỏ quên các bạn.