Từ Chloé Zhao với những cảnh phim xóa mờ ranh giới giữa điện ảnh và phim tài liệu, Celine Song với những tam giác tình cảm phức tạp đến Emerald Fennell đam mê phong cách Gothic, giải phóng sự tự do, hoang dại và Coralie Fargeat “phục hưng” thể loại kinh dị; họ là những tên tuổi đang định hình điện ảnh, mang đến cho khán giả những cảm nhận khác biệt. Hành trình của họ hàm chứa những gì và đâu là phong cách nổi bật của những nhà làm phim nữ này?

Chloé Zhao - Góc nhìn thô mộc

Ở tuổi 43, chỉ với 5 bộ phim trong đó có 3 tác phẩm kinh phí lớn, nhưng nhà làm phim gốc Trung Quốc Chloé Zhao đã khẳng định mình là một tên tuổi “hiếm có khó tìm”. Vào năm 2021, với Nomadland, cô đã lập cú hattrick tại giải Oscar với 2 cúp vàng: Đạo diễn xuất sắc nhất và Phim hay nhất. Tại giải Oscar năm nay, sau Jane Campion nổi tiếng với 2 tác phẩm The Piano và The Power of the Dog, cô đã trở thành người phụ nữ thứ 2 có 2 lần được đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất trong lịch sử gần 100 năm của giải thưởng này với Hamnet. Nếu chiến thắng vào ngày 15/3 tới đây, cô sẽ trở thành nhà làm phim nữ đầu tiên có 2 tượng vàng.

Bắt đầu làm phim ngay từ rất sớm, có sự hậu thuẫn của cha cũng hoạt động trong ngành phim ảnh, Nomadland là tác phẩm xuất sắc nhưng không phải ăn may, bởi trước đó Chloé Zhao đã thực hiện 2 tác phẩm được đánh giá cao, có màu sắc tương tự là Songs My Brothers Taught Me (2015) và The Rider (2017). Trong những tác phẩm này, cô thường làm việc với các diễn viên không chuyên, tận dụng sự tự nhiên của họ để khắc họa nên bức tranh cuộc sống phức tạp, khi con người phải vật lộn giữa đam mê, cuộc sống và công việc. Cũng vì điều này, Chloé Zhao đã tạo ra một phong cách vô cùng độc đáo, khi xóa mờ lằn ranh giữa điện ảnh và phim tài liệu, khiến chúng giao thoa, trở nên mới mẻ. Nữ minh tinh Frances McDormand đóng vai chính trong Nomadland cũng từng nói Zhao “cơ bản như một nhà báo” bởi khả năng tìm thấy những điều phi thường từ cuộc sống bình thường.

Nhưng không dừng ở đó, nữ đạo diễn này cũng không đóng khung bản thân, mà luôn thử sức với những thể loại và câu chuyện mới. Năm 2021, cô khiến giới yêu thích phim ảnh bất ngờ khi từ art-house chuyển sang cầm trịch dự án nặng tính thương mại là phim Eternals thuộc vũ trụ siêu anh hùng Marvel. Dù không quá thành công về mặt thương mại, nhưng phần phim này đã được đánh giá tương đối tích cực. Năm nay, cô tiếp tục đào sâu vào thể loại tình cảm với Hamnet, qua đó cho thấy bản thân không chỉ có tài năng trong việc thể hiện những khía cạnh thô mộc của cuộc sống thường nhật, mà còn khắc họa cảm xúc vi tế từ hạnh phúc đến đau thương cũng rất độc đáo.

Celine Song - người kẻ nên "ba đường thẳng"

Cũng đến từ châu Á, sinh sống ở phương Tây nhiều năm và có gia đình làm trong ngành sáng tạo như Chloé Zhao, nhưng Celine Song lại có phong cách gần như khác biệt. Năm 2024, cô gây bất ngờ khi được đề cử Phim hay nhất và Kịch bản gốc xuất sắc nhất tại giải Oscar với Past Lives. Điều đặc biệt là không chỉ được giới chuyên môn ưu ái, mà đây còn là tác phẩm được khán giả đại chúng yêu thích đặc biệt, bởi câu chuyện tinh tế, gần gũi, được thể hiện qua góc nhìn chọn lọc nhưng đầy đồng cảm. Năm ngoái, cô đã giới thiệu bộ phim thứ 2 Materialists với sự tham gia của 3 sao lớn: Dakota Johnson, Pedro Pascal và Chris Evans. Tuy không được chú ý bởi giới phê bình, nhưng qua 2 tác phẩm, Celine Song đang chứng minh mình là tên tuổi đáng gờm của điện ảnh thế giới.

Điểm chung của 2 tác phẩm, như đã nói trên, là đều xoay quanh những mối quan hệ có phần lưỡng nan. Nếu Past Lives tinh khôi, nói về “cuộc đấu tranh” buộc phải lựa chọn bởi mối tình thiếu thời hay người hiện tại; thì Materialists như đúng cái tên, lại xoáy sâu hơn về hiện thực cuộc sống, đúng như câu hỏi thường xuyên xuất hiện trên mạng xã hội: giữa một người yêu thật lòng nhưng không giàu có, và một người hờ hững nhưng có tất cả, ta phải chọn ai? Điểm hay của Celine Song là tuy đặt ra những vấn đề khá khó giải quyết, nhưng qua cách dẫn dắt câu chuyện, khán giả không thấy khó chịu dẫu cho cái kết có phần ngược lại với lựa chọn ban đầu của họ. Làm được điều đó bởi Celine Song không chỉ nói về tình yêu là những rung động, mà đó còn là những vấn đề ở xung quanh đó, tác động đến các lựa chọn: định kiến, giai cấp, giới tính và nhiều điều khác.

Cũng chính điều này làm nên thành công cho bản thân cô. Nếu không phải chuyển từ Hàn Quốc sang Canada, chắc hẳn cô không thể sáng tạo ra 2 vai diễn cho Greta Lee và Teo Yoo mà rất nhiều người gốc Á thấy mình ở đó. Trong khi nếu như không phải một người nhập cư, chắc hẳn yếu tố tiền bạc không thể xuất hiện một cách đồng cảm như vậy trong Materialists. Có thể nói nhà làm phim này đã kiến tạo nên thẩm mỹ của thế hệ mới, nơi họ xem phim của Celine Song, đọc sách của Sally Rooney và nghe nhạc của Laufey.

Emerald Fennell -“Madonna” của nghệ thuật thứ 7

Ngày nay nhắc đến Madonna, người ta vẫn không thôi choáng ngợp bởi sự tiên phong mà nữ hoàng nhạc Pop từng làm trong nhiều dự án, mà nổi bật nhất là Like a Prayer, khi gắn tính erotica đầy khát khao, đam mê, xác thịt với yếu tố tôn giáo. Để tìm một sự tương đồng riêng trong điện ảnh, thì người kế vị nói trên hẳn là Emerald Fennell – người đứng sau những tác phẩm gây sốc, mang nhiều màu sắc Gothic như Promising Young Women (2020), Saltburn (2023) và mới đây nhất: Wuthering Height hay Đồi gió hú. Trong những tác phẩm này, Fennell cho thấy một tính nữ ấn tượng, không ngại chạm va với những khuôn khổ, từ đó tìm ra một lối đi riêng.

Đơn cử, bản chuyển thể tiểu thuyết mới nhất từ sách của Emily Bronte không hề giống với bất cứ phim nào ta từng nhìn thấy. Đó không phải một bộ phim về tình yêu và sự cừu hận, thay vào đó, nó là tác phẩm tràn ngập ái tình và những khát khao yêu đương lên đến hoang dại. Fennell không ngại "vứt" tính logic ra khỏi điện ảnh, từ đó đan xen kim – cổ vào tác phẩm của mình, từ những phụ kiện không hề xuất hiện ở thế kỷ 18 như chất liệu latex, kính mắt; cho đến thiết kế bối cảnh như nhà búp bê. Ở Promising Young Women, hình ảnh người phụ nữ trả thù cũng không xây dựng theo kiểu nghiêm túc, mà được đẩy đến tiệm cận của khoái cảm trừng phạt. Với Saltburn, Barry Keoghan cũng không ít lần khiến ta đứng hình với những khung cảnh mà sự chiếm hữu cùng nỗi đam mê dâng lên quá lớn, không thể kìm hãm...

Qua đó Emerald Fennell đã tạo được chỗ đứng riêng, nơi phim ảnh của cô rất dễ tạo ra tình thế lưỡng cực: một bên rất thích những sự táo bạo không chút giấu giếm được phơi bày ra, nhưng cũng đồng thời có một số người tỏ ra căm ghét, bởi những lằn ranh đạo đức và sự đạo mạo mang tính giả hiệu. Cũng vì điều đó, Fennell không chỉ mang đến những khung hình bất ngờ, mà còn là bài kiểm tra ta thật sự là ai. Và dù bị Chloé Zhao vượt qua ở hạng mục Đạo diễn xuất sắc nhất vào năm 2021, nhưng với việc được đề cử cũng trong năm đó, Fennell đã khẳng định được chỗ đứng của mình.

Coralie Fargeat - Kinh dị dưới màu neon

Vào năm 2025, Coralie Fargeat đã khiến những người yêu thích điện ảnh cảm thấy hoang mang với bộ phim The Substance vô cùng sáng tạo, thiên về kinh dị. Tác phẩm sau đó đã giúp nữ minh tinh Demi Moore được chú ý đặc biệt sau nhiều thập niên cống hiến, và dẫu không chiến thắng Phim hay nhất năm đó, nhưng không thể phủ nhận chiến thắng này đã giúp Fargeat được biết đến nhiều hơn trong điện ảnh Mỹ. Tuy chỉ mới có 2 tác phẩm ra mắt gồm Revenge (2017) và The Substance, nhưng có thể nói nữ đạo diễn Pháp đã tạo ra đặc trưng rất riêng cho bản thân mình.

Yêu thích thể loại kinh dị - dòng phim không quá được coi trọng ở các giải thưởng nghệ thuật - Fargeat tạo ra cảm xúc tương tự người đồng hương Julia Ducournau từng thắng giải Cành cọ vàng ở LHP Cannes với Titanes. Phim ảnh của cô luôn có kịch bản mới mẻ, trong đó yếu tố giật gân không chỉ tạo ra cảm giác sợ sệt, mà còn mang tính cảnh báo qua những thông điệp mà cô mang đến. Là đạo diễn nữ, cô cũng mang chính tính nữ vào dòng phim này, bởi khi xem những thước phim mà cô cầm trịch, ta dễ nhận thấy bên cạnh màu đen và đỏ vốn là đặc trưng của dòng kinh dị, thì còn là màu hồng, bảng màu neon vô cùng nổi bật.

Đơn cử ở The Substance, bảng màu nói trên đã được khai thác một cách triệt để trong những phân cảnh Margaret Qualley xuất hiện, cũng như hành lang được truyền cảm hứng từ The Shining. Hay trong tập 9 của TV series Sandman mà cô đảm nhận, chỉ qua màu sắc và cách dàn hình, ta cũng không khó nhận ra dấu ấn của cô. Và với một nhà làm phim, còn gì quan trọng hơn chính điều đó? Có thể nói từ quan điểm kinh dị chỉ đơn thuần là gây ra sợ sệt, Fargeat đã làm ngược lại, từ đó tạo nên phong cách đặc trưng của bản thân mình. Chính điều đó đã đưa một thể loại thường bị xem là hạng hai, ba xu, trở nên độc đáo và đầy bất ngờ.