Trong bối cảnh “bên đồng hạng” Apple TV+ bất ngờ dẫn trước với CODA (2022) cũng như những studio độc lập như A24, NEON được gọi tên với Everything Everywhere All At Once (2023) hay Anora (2024), Netflix đang cho thấy đây là mục tiêu hàng đầu mà mình hướng đến.

Vì sao lỡ làng?

“Hiện thực phũ phàng” như vừa chỉ ra không nằm ở việc các ứng viên được Netflix nhắm đến không đủ yêu cầu hay không chất lượng, mà ở các lần chinh chiến trước đó, những tác phẩm này dường như đều thiếu một chút… may mắn. Đơn cử vào năm 2020, hai bộ phim lớn gồm The Irishman của Martin Scorsese và Marriage Story của Noah Baumbach đã phải nhường lại chiến thắng cho Parasite của Bong Joon-ho - một làn gió mới thổi vào giải thưởng ở thời bấy giờ, không chỉ bởi tính quốc tế mà còn sở hữu ngôn ngữ điện ảnh riêng biệt. Một năm sau đó, tác phẩm nghệ thuật đậm chất art-house Mank cũng ngậm ngùi nhìn Nomadland của Chloe Zhao lên ngôi cao nhất. Đây có thể nói là bất ngờ lớn, bởi nếu xét về mặt thống kê, dĩ nhiên Mank mới là lựa chọn truyền thống và dễ đoán hơn của Viện Hàn lâm.

Không chỉ dừng lại ở các đối thủ “ngang tài ngang sức”, cũng có những năm mà thất bại của Netflix được đánh giá là khá… “ê chề”, bởi chẳng ai hiểu quyết định của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ. Đó là năm 2019 khi bộ phim đen trắng giàu cảm xúc Roma của Alfonso Cuarón ngậm ngùi nhìn Green Book bước lên sân khấu nhận tượng vàng cao nhất, để rồi 3 năm sau đó, càng khó hiểu hơn khi bộ phim bậc thầy của Jane Campion là The Power of the Dog “lặp lại bi kịch” trước CODA - một tác phẩm dường như… quá đỗi bình thường. Có nhiều lý do đã được đưa ra, từ bối cảnh sau Đại dịch khán giả muốn xem một tác phẩm healing cho đến “vết nhơ” định kiến giới, khi Zhao và Campion không thể nào liên tiếp trở thành hai nữ đạo diễn thắng Phim hay nhất… Nhưng dù ra sao, hiện thực không thể thay đổi đó là Netflix vẫn đang “lỡ đò”.

Ở kỳ tranh giải năm ngoái, ông lớn streaming càng cho thấy quyết tâm của mình, khi chọn cách tiếp cận bao trùm, thế nhưng thất bại vẫn hoàn thất bại. Cụ thể, nếu Viện Hàn lâm thích các tên tuổi lớn, thì Guillermo del Toro với Frankenstein là một ứng cử viên tiềm năng. Còn nếu các vị viện sĩ bất ngờ “back to basic” tôn vinh điện ảnh độc lập, thì đã có sẵn Train Dreams. Dĩ nhiên cả 2 phim đã thành công khi được đề cử, nhưng việc không thể chiến thắng sau cùng càng nhấn mạnh thêm những nỗi chua chát của nền tảng này.

“Quốc tế” lên ngôi

Đứng trước điều đó, ở mùa giải năm nay, thay vì chọn các phim “quốc nội”, “đúng gu” của Viện Hàn lâm như The Irishman, Marriage Story, Mank hay The Power of the Dog trước đó, Netflix đã chính thức đánh sang mảng phim quốc tế. Điều này không quá mới mẻ, bởi nếu nhìn lại, quả thật phim nước ngoài được Netflix mua quyền phân phối chính là những tác phẩm gây được tiếng vang lớn nhất trong đường đua của mình, gồm Roma vào năm 2019 cũng như All Quiet on the Western Front vào năm 2023. Theo cách nào đó, cũng không thể quên hiện tượng Emilia Perez bất ngờ vươn lên vào năm 2024 khi trở thành tác phẩm sở hữu nhiều để cử nhất mà nhiều người cho rằng nếu không có bê bối của nữ chính Sofia Vergara, ông lớn streaming này đã có khả năng chạm đến cúp vàng.

Từ kinh nghiệm đó, năm nay hai tác phẩm được Netflix đẩy mạnh quảng bá, kỳ vọng có chiến thắng đầu tiên gồm Possible Love của nhà làm phim Hàn Quốc Lee Chang-dong và phim nghệ thuật La Bola Negra của cặp đạo diễn Tây Ban Nha Javier Calvo, Javier Ambrossi. Không phải ngẫu nhiên khi đây là 2 tác phẩm được đưa lên đầu “chiến tuyến”, bởi Possible Love đã chiến thắng Sư tử bạc tại LHP Venice, cũng như với Burning, nhà làm phim tên tuổi chính là chủ nhân có phim Hàn Quốc đầu tiên được đề cử Phim nước ngoài xuất sắc nhất trước cả Bong Joon-ho với Parasite. Trong khi đó La Bola Negra cũng khuấy đảo LHP Cannes với giải thưởng cá nhân dành cho hai đạo diễn, cũng như trở thành tác phẩm được yêu thích tại LHP Toronto.

Về nội dung, cả hai phim cũng cho thấy cách hướng đến những chủ đề khác nhau, đảm bảo dù là “mặt trận” nào thì ông lớn này đều có đại diện. Xoay quanh hai cặp vợ chồng ở hai giai tầng khác nhau, bộ phim của quái kiệt Hàn Quốc phản ánh xã hội một cách tinh vi và đầy giễu nhại, là chủ đề được khán giả quốc tế vô cùng quan tâm, từ Parasite trước đó đến No Other Choice của Park Chan Wook mới đây. Trong khi đó câu chuyện về 3 thế hệ nam giới trải dài từ cuộc nội chiến Tây Ban Nha đến ngày hiện tại, lấy cảm hứng từ cuộc đời của nhà thơ vĩ đại Lorca lại đầy đương đại trong việc hướng đến tự do phổ quát của con người.

Phá vỡ tiền lệ

Để “trải thảm đỏ” cho hai phim này, Netflix cũng đã bắt đầu những chiến dịch mới. Với La Bola Negra, nền tảng này đã phá vỡ tiền lệ quan trọng, khi thay vì chỉ chiếu rạp trong thời gian vừa đủ để thỏa điều kiện được đề cử của Viện Hàn lâm, thì đã kéo dài đến hơn 1 tháng trên màn ảnh rộng trước khi xuất hiện trên nền tảng trực tuyến. Điều này cho thấy Netflix đang cố gạt bỏ sự kì thị cố hữu của giới chuyên môn với việc chỉ chiếu lấy lệ, từ đó “lấy lòng” cử tri bảo thủ, xóa mờ ranh giới giữa các tác phẩm streaming và điện ảnh “thực”. Không dừng ở đó, với thế hệ khán giả mới đang quay về với hình thức thưởng thức truyền thống, đây cũng là cách giúp tác phẩm có được hiệu ứng truyền miệng, thúc đẩy thêm sự chú ý.

Trong khi đó với Possible Love, Netflix lại thận trọng hơn, khi dùng cách quảng bá gián tiếp để thúc đẩy danh tiếng cho bộ phim này. Theo đó, bởi Parasite đã là phim Hàn đầu tiên thắng Phim hay nhất, huyền thoại diễn xuất Youn Yuh-jung là nữ diễn viên đầu tiên thắng Nữ phụ xuất sắc nhất với Minari, do đó ông lớn hiện đang đẩy mạnh chiến dịch tranh giải cho nữ minh tinh Jeon Do-yeon trở thành người đầu tiên thắng hạng mục Nữ chính xuất sắc nhất.

Về thực lực, không có gì phải bàn cãi bởi đây là một vai diễn nặng ký, xoay quanh một người phụ nữ bị đặt vào thế lưỡng nan: nên giữ kín câu chuyện của gia đình hay “bán” nó cho người khác để tiếp tục tồn tại. Không dừng ở đó, nếu xét về danh tiếng quốc tế, Jeon Do-yeon cũng không xa lạ khi là diễn viên Hàn Quốc đầu tiên thắng giải diễn xuất tại LHP Cannes và điều trùng hợp là cũng thông qua một phim của Lee Chang-dong: Secret Sunshine vào năm 2007. Hiện tại chiến dịch này đang đi đúng hướng, khi tại giải thưởng Gotham mở đầu mùa trao giải phim, Possible Love đã nhận được 3 đề cử, gồm Nữ chính và Kịch bản xuất sắc nhất, cũng như Phim nước ngoài hay nhất.

Ngoài ra với việc những năm gần đây các diễn viên quốc tế ngày càng được quan tâm nhiều hơn tại Oscar, từ Sofia Vergara (Mexico), Fernanda Torres và Wagner Moura của Brazil đến Renate Reinsve (Na Uy), Sandra Hüller (Đức)… Netflix cũng đang tập trung đẩy mạnh hạng mục này. Chẳng hạn ngoài Jeon Do-yeon, Possible Love dự kiến cũng sẽ giới thiệu Sul Kyung-gu - nam diễn viên thủ vai người chồng có nhiều tổn thương tâm lý ở hạng mục Nam chính xuất sắc nhất. Trong khi đó 2 vai diễn còn lại gồm Cho Yeo-jeong từng góp mặt trong Parasite và Zo In-sung cũng sẽ tranh giải ở hạng mục vai phụ. Với La Bola Negra điều tương tự cũng xảy ra, khi ngoài Glenn Close và Penélope Cruz có thể được tri ân như Nữ phụ, thì các vai diễn do diễn viên bản địa như Miguel Bernardeau, Guitarricadelafuente, Carlos González… cũng hứa hẹn sẽ khuấy đảo các hạng mục khác.

Từ những điều trên có thể thấy rằng nếu không có bất ngờ nào trong thời gian tới, thì khả năng để Netflix hoàn thành ước mơ lớn nhất của mình đang là rất cao. Tuy vậy cũng không thể chắc chắn hoàn toàn, bởi You Can See Everything và Primetime của A24 đang bất ngờ nổi lên như đối thủ đáng gờm, hứa hẹn sẽ càn quét mùa giải với phong cách mới lạ, chưa từng thấy trước đây.