Với các nhà làm phim, kể lại câu chuyện về những nhân vật lịch sử như nữ anh hùng Võ Thị Sáu không chỉ là tái hiện lịch sử. Đó còn là bài toán làm sao để một biểu tượng đã in sâu trong ký ức nhiều thế hệ vẫn có thể chạm đến khán giả trẻ hôm nay bằng ngôn ngữ điện ảnh đương đại.

Sau 7 năm phát triển cùng đạo diễn Lê Văn Kiệt, ê-kíp Đất Đỏ đã đi qua sáu phiên bản kịch bản trước khi bước vào tiền kỳ. Thay vì tiếp cận nhân vật như một tượng đài lịch sử, Đất Đỏ được định hướng như một bộ phim drama - hành động đào sâu vào hành trình trưởng thành của cô Sáu cùng những người đồng đội. Bộ phim cũng mở rộng góc nhìn sang đời sống gia đình và vùng đất thời thuộc địa, trong nỗ lực đưa hình tượng Võ Thị Sáu trở lại gần hơn với thế hệ khán giả hôm nay.

Điện ảnh lịch sử Việt Nam đang thay đổi cách kể?

Những năm gần đây, điện ảnh lịch sử Việt Nam bắt đầu dịch chuyển khỏi lối kể mang tính minh họa để tiến gần hơn đến đời sống nhân vật và cảm xúc của khán giả đại chúng. Các tác phẩm như Địa Đạo hay Mưa Đỏ cho thấy xu hướng nhìn lịch sử qua trải nghiệm con người thay vì chỉ tái hiện những biểu tượng quen thuộc.

“Không chỉ tôn trọng lịch sử, Đất Đỏ còn phải tạo được sự đồng cảm với khán giả trẻ”, nhà sản xuất Nguyễn Cao Tùng chia sẻ về định hướng của dự án lấy cảm hứng từ cuộc đời chị Võ Thị Sáu.

Nhưng khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ đại chúng hơn, áp lực dành cho các nhà làm phim cũng lớn hơn. Càng đưa lịch sử đến gần khán giả, điện ảnh càng phải đối diện với một bài toán khó: làm sao để tạo ra cảm xúc mới mà không lệch khỏi ký ức tập thể vốn đã in sâu trong nhiều thế hệ người xem.

Chị Võ Thị Sáu: Từ tượng đài quốc dân đến cô thiếu nữ 13 tuổi

Điểm đáng chú ý nhất của Đất Đỏ nằm ở việc bộ phim bắt đầu câu chuyện từ hình ảnh một thiếu nữ 13 tuổi sống giữa vùng đất đỏ Bà Rịa trước Cách mạng, thay vì đi thẳng vào một huyền thoại lịch sử đã được định hình trong ký ức đại chúng.

Trong cách tiếp cận của ê-kíp, chị Võ Thị Sáu hiện lên như một cô gái từng có tuổi trẻ, gia đình, bạn bè và những ngày sống dưới bóng cây lê ki ma trước khi chiến tranh cuốn mọi thứ đi. Bộ phim lựa chọn kéo nhân vật ra khỏi khoảng cách của tượng đài để trở về với cuộc sống bình thường của một thiếu nữ 13 tuổi.

Vì thế, điều bộ phim theo đuổi có lẽ không nằm ở kết cục vốn đã quen thuộc với khán giả, mà ở hành trình một thiếu nữ bình thường trưởng thành giữa chiến tranh trước khi trở thành biểu tượng của cả một thế hệ.

Với những nhân vật như chị Võ Thị Sáu, điện ảnh không chỉ dựng lại lịch sử mà còn phải đối thoại với ký ức đã tồn tại sẵn trong công chúng suốt nhiều thế hệ.

Ký ức tập thể và bài toán điện ảnh

Với phim lịch sử, thử thách lớn nhất đôi khi không nằm ở việc tái hiện những trận đánh mà ở việc tái hiện đúng cảm giác về một thời đại mà công chúng đã có sẵn trong ký ức.

Chia sẻ với chúng tôi, anh Trương Trung Đạo, người phụ trách phần mỹ thuật của Đất Đỏ, cho biết phim lịch sử luôn đứng trước áp lực tái hiện đúng “hình dung tập thể” đã tồn tại trong ký ức công chúng. Với những nhân vật như chị Võ Thị Sáu, chỉ một "lệch tông" nhỏ trong phục trang, bối cảnh hay không khí thời đại cũng dễ tạo ra tranh cãi.

Chính vì vậy, ê-kíp Đất Đỏ dành nhiều thời gian nghiên cứu tư liệu lưu trữ, từ kiến trúc nhà tù đến đời sống vùng đất đỏ Bà Rịa thời thuộc địa, nhằm tạo nên cảm giác chân thực cho bộ phim. Theo đạo diễn hình ảnh Lý Thái Dũng, thử thách lớn nhất của phim lịch sử nằm ở việc giữ đúng những phần cốt lõi của lịch sử, đồng thời vẫn phải tạo được không gian cho điện ảnh xây dựng cảm xúc và đời sống của nhân vật.

Hơn 1.100 hồ sơ casting và câu chuyện kết nối người trẻ

Sự quan tâm dành cho các dự án như Địa Đạo, Mưa Đỏ hay sắp tới là Đất Đỏ cho thấy lịch sử có thể chưa từng xa khán giả trẻ như nhiều người nghĩ. Hơn 1.100 hồ sơ casting gửi về bộ phim phần nào phản ánh nhu cầu được kết nối với lịch sử bằng một ngôn ngữ gần hơn với cảm xúc và đời sống hôm nay.

Có lẽ thử thách lớn nhất của Đất Đỏ không nằm ở việc tái hiện chiến tranh, mà ở hành trình tìm lại phần con người bên trong một biểu tượng đã quá quen thuộc với ký ức Việt Nam. Và cũng từ bài toán ấy, điện ảnh lịch sử Việt Nam đang thử tìm một cách kể mới để bước gần hơn tới khán giả hôm nay.