Không có gì thanh cao, mạnh mẽ, căng tràn và hữu ích cho cuộc sống sau này hơn những ký ức đẹp đẽ, đặc biệt là ký ức gắn liền với tuổi thơ, với mái nhà xưa - Dostoevsky, The Brothers Karamazov)

Khác với thời gian vốn hữu hạn, ký ức sống vô hạn trong tâm thức một người và có thể tiếp diễn qua nhiều thế hệ. Phía sau một sự nghiệp lẫy lừng trong lĩnh vực điện ảnh và giải trí, với vai trò là đồng sáng lập của một trong những tập đoàn truyền thông, phân phối phim lớn nhất nhì Việt Nam, chất nghệ sĩ trong Ngô Thị Bích Hạnh lại được khơi nguồn từ ký ức rất đỗi dịu dàng, từ kho tàng văn học đồ sộ của bố.

“Kho báu” khóa chặt và thế giới văn chương tuổi thơ

Trong căn nhà nằm trong khu phố cổ tại Hà Nội ngày ấy, có một chiếc tủ “kho báu” luôn được khóa kỹ. Nơi ấy chứa đựng những cuộc phiêu lưu kỳ thú và hấp dẫn, mời gọi hai tâm hồn tò mò thích chinh phục (chị Hạnh và chị gái chị - Hiền). “Chưa đủ tuổi” là lý do duy nhất người bố cấm các con chạm vào, nhưng đó cũng là động lực thôi thúc Hạnh và Hiền lật mở từng trang sách.

Cứ mỗi khi bố đi vắng, hai bàn tay bé nhỏ lại rón rén “mở khóa” để đắm chìm vào những thế giới bị cấm. Mới bảy tuổi, chị đã đọc xong tác phẩm văn học cổ điển Nga dày cộm Anna Karenina. Với ánh mắt nhuốm màu hoài niệm, chị Hạnh kể rằng người bố nghệ sĩ luôn đánh dấu các trang sách để kiểm tra xem các con có đọc lén hay không. Hai chị em vì thế phải ghi nhớ chính xác từng dấu trang, đọc xong lại cẩn thận đặt mọi thứ về đúng vị trí ban đầu.

Qua lời kể của chị, ngôi nhà thời bao cấp hiện lên sống động như một thư viện thu nhỏ - nơi người cha (nhà phê bình văn học Ngô Thảo) tích trữ sách văn học kinh điển, các tiểu luận phê bình và cũng là chốn lui tới của nhiều văn nghệ sĩ đương thời. Việc được đọc sách từ bé, được nghe những cuộc đàm đạo nghệ thuật của người lớn đã ngấm vào chị như món rượu ủ lâu năm, càng ủ lại càng nồng đượm. Nó rèn luyện cho chị khả năng thấu hiểu tâm lý con người, tư duy ngôn ngữ nhạy bén và gu thẩm mỹ tinh tế.

Ngày trước, chị không thể tưởng tượng được việc một người có thể sống cả tuần, thậm chí cả tháng mà không đọc một cuốn sách.

Câu chuyện cổ tích Tiệp Khắc đến cái tên “Ba Hạt Dẻ”

Nhìn lại sự nghiệp 30 năm với công ty BHD, ít ai biết tên viết tắt của công ty (trên giấy tờ hành chính là Bình Hạnh Đan) thực chất bắt đầu từ “Ba Hạt Dẻ”. Cái tên xuất phát từ câu chuyện cổ tích huyền thoại Ba hạt dẻ dành cho Lọ Lem (phim hợp tác giữa Tiệp Khắc và Đông Đức năm 1973) - tác phẩm đã in sâu vào ký ức của bao thế hệ trẻ em thời bấy giờ, trước khi phiên bản Lọ Lem của Disney phổ biến tại Việt Nam.

Khác với nàng Lọ Lem dịu dàng đánh rơi chiếc giày thủy tinh của Disney, nàng Lọ Lem phiên bản Tiệp Khắc lại vô cùng tinh nghịch, giỏi cưỡi ngựa, thạo bắn cung và tự chủ đi tìm hạnh phúc của đời mình nhờ ba hạt dẻ thần kỳ. Lớn lên từ câu chuyện ấy, khi đặt những viên gạch đầu tiên cho doanh nghiệp của mình vào năm 1996, chị Hạnh cùng chồng (đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình) và chị gái (chị Ngô Thị Bích Hiền) đã chọn cái tên này như một lời ước hẹn cho nền điện ảnh và giải trí Việt thuở còn khai hoang.

Chị Hạnh ở tuổi xế chiều vẫn giữ nét hồn nhiên thiếu thời từ ngoại hình, giọng nói đến cách kể chuyện, trông chị tựa như người nắm giữ ba hạt dẻ kỳ diệu ngoài đời thực. Nhìn lại hành trình đã qua, cuộc đời chị có sự tương đồng kỳ lạ với nàng Lọ Lem tinh nghịch năm nào: mạnh mẽ, tự chủ chèo lái doanh nghiệp bằng niềm cảm hứng từ thuở ấu thơ.

Suốt cả đời mình, chị cảm thấy may mắn khi có thể dung hòa kinh doanh và nghệ thuật.

Bước chân táo bạo giữa thời kỳ chuyển giao lịch sử

Thời điểm BHD ra đời vào năm 1996, bối cảnh lịch sử, xã hội và đặc biệt là ngành giải trí Việt Nam đang đứng trước giai đoạn chuyển dịch đầy biến động từ cơ chế bao cấp sang kinh tế thị trường (sau Đổi mới 1986). Sau khi Việt Nam bình thường hóa quan hệ vào năm 1995, kinh tế khởi sắc, đời sống người dân được nâng cao kéo theo nhu cầu hưởng thụ văn hóa tăng vọt. Tuy nhiên, truyền thông và điện ảnh lúc bấy giờ vẫn là “vùng đất” do các hãng phim nhà nước độc quyền. Sự xuất hiện của một công ty tư nhân như BHD là một bước đi cực kỳ táo bạo, mang đến một làn gió hoàn toàn mới.

Chiến công đầu tiên của BHD chính là tiên phong đưa làn sóng Hallyu (phim Hàn) vào Việt Nam. Năm 1997, chỉ một năm sau khi thành lập, BHD đã mua bản quyền bộ phim truyền hình Hàn Quốc đầu tiên phát sóng trên kênh VTV1, mở đường cho cơn sốt phim Hàn suốt nhiều thập kỷ tại Việt Nam (Giày thủy tinh, Trái tim mùa thu...) và đặt nền móng cho mối quan hệ hợp tác quốc tế bền chặt.

Đến năm 1999, từ một ê-kíp nhỏ chủ yếu làm chương trình truyền hình, chị Hạnh đã dám dấn thân vào vai trò nhà sản xuất cho bộ phim điện ảnh đầu tiên hợp tác giữa Việt Nam và Singapore: Vũ khúc con cò (Song of the Stork). Đó là một dự án khổng lồ với hơn một trăm nhân sự đến từ nhiều quốc gia. Chị khi ấy mới 27 tuổi, ngày đầu ra trường quay không khỏi choáng ngợp trước hàng trăm diễn viên quần chúng, cảnh hành quân và các hiệu ứng cháy nổ lớn. Từ những việc nhỏ nhất như điều phối ăn uống cho các đoàn viên ngoại quốc đến những phát sinh kỹ thuật phức tạp đều là bài toán chưa có lời giải.

Nhưng bằng bản lĩnh, chị Hạnh từ “tay ngang” trở thành nhà sản xuất thực thụ, cùng ê-kíp mang về giải thưởng “Phim truyện nhựa hay nhất” (Best Feature Film) tại Liên hoan phim Milano (Ý) vào năm 2002.

Văn chương làm cho lòng người phong phú hơn

Văn chương vốn đã thấm sâu vào con người chị Hạnh, từ cô bé tò mò bên tủ sách khóa kín năm xưa đến nữ CEO sở hữu một kho tàng phim điện ảnh đồ sộ ngày nay. Một doanh nghiệp cần dòng tiền và một tâm hồn cần nghệ thuật luôn song hành trong chị. Chị tin rằng, dù trải qua bao thăng trầm trong chị vẫn luôn tồn tại cô bé say mê dùi mài vào văn chương ngày nào.

Chị nghĩ mình sẽ luôn đổi mới để luôn cảm thấy hào hứng với những gì mình làm.

Nhờ tư duy đó, BHD đã mang đến cho thị trường những tác phẩm giàu tính nghệ thuật và gặt hái nhiều thành tựu quốc tế như Áo lụa Hà Đông (2006), Cánh đồng bất tận (2010), Cô Dâu Đại Chiến (2011), Tấm Cám Chuyện Chưa Kể (2016) và mới nhất là dự án huyền sử Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh (2026). Do CEO được tắm mình trong thế giới sách truyện từ nhỏ, BHD sở hữu một sự nhạy cảm đặc biệt với các chất liệu văn học cao cấp, biến những trang sách như Cánh đồng bất tận thành những thước phim lay động lòng người.

Đồng hành cùng người chồng là một đạo diễn tài hoa với phong cách hiện thực giàu chất thơ bản địa, cùng người em ruột lớn lên từ những trang sách cũ, cả ba đã tạo nên một văn hóa doanh nghiệp độc đáo tại BHD: Văn hóa khát khao cái mới.

“Có những người thích làm những công việc ổn định, lặp lại. Nhưng chị nghĩ DNA của BHD, từ những người sáng lập đến đội ngũ nhân viên, là luôn muốn thử thách bản thân và khám phá những điều mới mẻ. Nếu cứ làm mãi một việc, mình sẽ bắt đầu cảm thấy chán. Chị muốn được thử sức với những điều khác nhau. Mỗi công ty đều có một màu sắc riêng, và điều quan trọng là phải trung thành với những giá trị tạo nên màu sắc ấy. Với BHD, đó là tinh thần luôn muốn khám phá và thử thách bản thân. Chị may mắn khi những người xung quanh mình cũng có chung tinh thần ấy”, chị Hạnh tự hào khẳng định.

Tài lèo lái thương trường

Chị lớn lên trong thời kỳ Bao cấp và những năm đầu Đổi mới, khi đất nước còn nhiều thiếu thốn về vật chất nhưng đổi lại, trong những tháng ngày im ắng về tiện nghi, cũng là lúc đời sống tinh thần cực kỳ giàu có và thuần khiết. Chính lớn lên trong bối cảnh này với tâm hồn được lấp đầy bằng những tinh hoa văn học thế giới đã tạo nên người phụ nữ lèo lái BHD rất đặc biệt.

“Hồi xưa, bố chị có nhiều bạn là những nghệ sĩ rất nổi tiếng, nhưng gia đình vẫn nghèo thật sự. Những năm ấy, cả nước đều nghèo, nhưng nghệ sĩ còn khó khăn hơn nữa, bởi làm nghệ thuật không có tiền”.

Mẹ chị là người nuôi cả gia đình. Hồi đó, mẹ làm ở công ty xuất nhập khẩu duy nhất của Việt Nam, nên bà gánh vác kinh tế cho tất cả mọi người. Bạn bè của bố, các bác, các chú nghệ sĩ cũng thường xuyên đến nhà ăn uống, lúc nào trong nhà cũng có rượu để tiếp khách.

Mẹ chị học khóa đầu của ngành Ngoại thương, nên chị cũng chọn học ngành này. Bích Hạnh sau này đã chọn học tại Đại học Ngoại thương - ngôi trường hàng đầu về kinh tế và tư duy thị trường thời bấy giờ, thay vì đi theo con đường nghệ thuật thuần túy. Chị nghĩ mình cần có một công việc để kiếm tiền, bởi nếu muốn làm nghệ thuật thì phải có điều kiện kinh tế. Ngày trước, rất nhiều người yêu nghệ thuật nhưng không dám theo nghề vì không thể kiếm đủ tiền để sống.

Nhìn thấy thực tế rằng những người làm nghệ thuật thuần túy chỉ có tiếng mà không có miếng, chị càng trân quý hơn khi vẫn được làm công việc mình yêu thích và có đủ tiền để sống.

Bản lĩnh lèo lái thương trường từ bài học của mẹ

Chị Hạnh lớn lên trong thời kỳ Bao cấp và những năm đầu Đổi mới, khi đất nước còn nhiều gian khó, thiếu thốn về vật chất. Nhưng đổi lại, trong những tháng ngày im ắng về tiện nghi ấy, đời sống tinh thần lại cực kỳ giàu có và thuần khiết. Chính việc lớn lên trong bối cảnh những bữa cơm phải độn ngô khoai cồn cào ruột gan, nhưng tâm hồn lại được lấp đầy bằng những tinh hoa văn học thế giới, đã tạo nên một người phụ nữ lèo lái BHD rất đặc biệt sau này.

Hồi xưa, bố chị có nhiều bạn là những nghệ sĩ rất nổi tiếng, nhưng gia đình vẫn nghèo. Những năm ấy, cả nước đều nghèo, nhưng nghệ sĩ còn khó khăn hơn nữa, bởi làm nghệ thuật không có tiền, chị nhớ lại.

Trong ký ức của chị, mẹ chính là người phụ nữ kiên cường nuôi nấng cả gia đình. Thời điểm đó, mẹ làm việc tại công ty xuất nhập khẩu duy nhất của Việt Nam, một mình gánh vác kinh tế để bố yên tâm cống hiến cho nghệ thuật. Dù đồng lương eo hẹp, căn nhà chật vật co kéo từng ngày, nhưng vì sự hiếu khách của bố mẹ, bạn bè văn nghệ sĩ vẫn thường xuyên đến nhà tụ họp, đàm đạo. Trong nhà lúc nào cũng ấm áp tình người và luôn sẵn một bầu rượu ngon để tiếp khách.

Hình ảnh người mẹ tảo tần và thực tế khắc nghiệt về thuần nghệ thuật thì khó ra tiền đã sớm thức tỉnh tư duy thị trường trong cô con gái lớn. Vì mẹ học khóa đầu tiên của ngành Ngoại thương, chị Hạnh cũng quyết định nối nghiệp mẹ. Chị chọn thi vào Đại học Ngoại thương - ngôi trường hàng đầu về kinh tế và tư duy mở cửa thời bấy giờ, thay vì đi theo con đường nghệ thuật thuần túy. Chị nhận thức rất rõ rằng mình cần một công việc thực tế để kiếm tiền, bởi muốn làm nghệ thuật một cách kiêu hãnh và bền vững thì trước hết phải tự chủ được về kinh tế. Ngày trước, biết bao tâm hồn say mê nghệ thuật đã phải ngậm ngùi từ bỏ ước mơ chỉ vì cơm áo gạo tiền ghì sát đất.

Trải qua ba thập kỷ thăng trầm cùng điện ảnh nước nhà, bước ra từ những mùa đông Hà Nội thiếu thốn để xây dựng nên một đế chế giải trí vững vàng, chị Ngô Thị Bích Hạnh càng trân quý hơn hành trình mình đã chọn. Chị may mắn vì đã tìm được chiếc chìa khóa vàng: vừa được sống trọn vẹn với tình yêu nghệ thuật lãng mạn, vừa sở hữu cái đầu lạnh của một nhà kinh doanh sắc sảo để nuôi sống đam mê của chính mình và của biết bao thế hệ làm phim Việt Nam.

Starring: Đồng sáng lập Co-founder of BHD, Vietnam Media and Vietnam Studio

Art Supervisor: Minhluan

Photographer: Trần Bá Vũ (@bavu__tran)

Lighting: Kiệt Trần (@kiwtnah)

Editor: Lenna Huỳnh

Supporter: Cécile Uyên Phương

______

Về “A Life in Full Bloom - Rực rỡ một đời sống”

“A Life in Full Bloom - Rực rỡ một đời sống” là chuyên đề nội dung đặc biệt do Marie Claire Vietnam thực hiện nhân dịp Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, tôn vinh 9 chân dung nữ tiêu biểu khắc họa bản lĩnh tự chủ, cảm hứng sống rực rỡ và vị thế của phái đẹp trong thời đại mới.