Từ chi phí nhựa leo thang đến cú sốc nguồn cung nhôm, chiến sự không chỉ đẩy giá nguyên liệu lên mức cao nhất trong bốn năm, mà còn phơi bày khoảng trống hạ tầng cho các giải pháp bao bì thân thiện với khí hậu.

Một trong những nguyên nhân chính là giá dầu tăng mạnh do xung đột kéo dài và việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến giao thương then chốt vận chuyển khoảng 1/5 nguồn nhiên liệu hóa thạch toàn cầu. Khi giá dầu tăng, nhựa có nguồn gốc từ dầu mỏ cùng với những vật liệu phổ biến như nhôm cũng đồng loạt lên giá.

Trong bối cảnh này, “người tiêu dùng” trước mắt lại chính là các thương hiệu mỹ phẩm, họ buộc phải cân nhắc giữa việc tự xoay vòng chi phí hoặc chuyển phần tăng giá sang người mua cuối. Áp lực càng gia tăng khi các thương hiệu vốn đã đối mặt với tâm lý chi tiêu thận trọng của khách hàng, lạm phát năng lượng và tình trạng giao hàng chậm trễ.

Ở góc độ vận hành, các thương hiệu cũng phải rà soát lại kế hoạch ra mắt sản phẩm, kéo dài quy trình sản xuất và tìm cách tích hợp các vật liệu “không dầu mỏ” vào bao bì. Tuy nhiên, ngay cả khi những lựa chọn thay thế cũng đồng loạt tăng giá, nhiều doanh nghiệp được cho là đang cân nhắc phương án điều chỉnh giá bán - chỉ vài tháng sau khi E.l.f. Cosmetics và The Inkey List công bố tăng giá do tác động từ thuế quan.

Giá nhựa tăng cao, ngành làm đẹp đối mặt bài toán bao bì “khó thay thế”

Trong ngành làm đẹp, nhựa từ lâu đã là lựa chọn mặc định cho bao bì, từ hũ, chai, lọ đến các chi tiết nhỏ như nắp và vòi bơm. Tuy nhiên, bài toán nhựa không chỉ dừng lại ở lớp vỏ sản phẩm. Nhiều chi tiết “hậu trường” cũng phụ thuộc vào vật liệu này, điển hình là màng quấn pallet dùng trong vận chuyển. Đây là vật liệu gần như không thể thay thế vì thiếu nó, hoạt động giao hàng gần như bị đình trệ. Vì vậy, nhu cầu đối với nhựa hầu như không thể điều chỉnh, khiến doanh nghiệp khó có thể cắt giảm ngay cả trong bối cảnh giá liên tục leo thang.

Mặt khác, nhựa vẫn được xem là “tiêu chuẩn vàng” nhờ tính linh hoạt và độ ổn định cao. Tuy nhiên, yếu tố then chốt nằm ở chi phí thấp, khi các loại nhựa dùng để bọc pallet dầu gội hay đóng gói serum chống lão hoá đều được sản xuất đại trà từ phụ phẩm của quá trình lọc dầu (nhựa nguyên sinh). Trong khi đó, nhựa tái chế lại có giá cao hơn đáng kể so với nhựa nguyên sinh, khiến nhiều doanh nghiệp cho rằng việc chuyển sang các chương trình tái chế chưa thực sự khả thi về mặt kinh tế.

Bối cảnh địa chính trị đang khiến lợi thế chi phí của nhựa dần lung lay. Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu tăng mạnh, kéo theo chi phí của các loại nhựa có nguồn gốc hoá dầu leo thang. Theo Trading Economics, kể từ khi chiến sự bắt đầu, giá polypropylene thường dùng cho nắp và vòi bơm đã tăng tới 48%, trong khi polyethylene dùng cho tuýp và chai nhỏ giọt tăng 39%. Đây là mức biến động mạnh nhất kể từ các đợt dao động trong giai đoạn đại dịch năm 2021.

Trước khi xung đột xảy ra, ngành làm đẹp đã bắt đầu dịch chuyển theo hướng giảm nhựa dùng một lần. Các tập đoàn như L’Oréal đưa định dạng refill vào nhiều danh mục như skincare, haircare và nước hoa, trong khi các thương hiệu độc lập như Akt và Uni quảng bá nhôm như một lựa chọn có khả năng tái chế hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nhôm cũng không nằm ngoài rủi ro về nguồn cung. Reuters cho biết giá nhôm đã chạm mức cao nhất trong bốn năm sau khi các cuộc không kích của Iran ảnh hưởng đến hai nhà sản xuất lớn là Aluminium Bahrain và Emirates Global Aluminium.

Ở thời điểm hiện tại, áp lực chi phí đang dồn lên các nhà sản xuất khi họ buộc phải mua nguyên liệu trong bối cảnh chưa rõ đỉnh giá sẽ kéo dài đến khi nào. Nếu xung đột tiếp diễn trong nhiều tháng, các thương hiệu sẽ phải tính toán lại chi phí sản xuất gia tăng cũng như thời gian triển khai bị kéo dài trong các báo cáo tài chính. Về dài hạn, một mặt bằng giá mới có thể thúc đẩy doanh nghiệp tìm kiếm các hướng thay thế như nhôm hoặc những lựa chọn bền vững hơn, nhưng những chuyển đổi này khó có thể diễn ra trong thời gian ngắn.

Nhôm và “giấc mơ” về những vật liệu có thể phân huỷ sinh học

Trong bối cảnh ngành làm đẹp chịu áp lực giảm phụ thuộc vào nhựa, nhôm và các vật liệu có thể phân hủy sinh học đang nổi lên như những giải pháp thay thế đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, phía sau những lựa chọn tưởng chừng bền vững này vẫn tồn tại không ít thách thức chưa rõ lời giải.

Nhôm hiện được ưa chuộng trong các dạng bao bì như tuýp, hũ và chai nhờ khả năng tái chế gần như vô hạn. Nhờ đó, vật liệu này trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với các thương hiệu chăm sóc cơ thể theo đuổi định vị “sạch” và cao cấp như Akt London, Uni, Typology hay Highland. Dù vậy, chi phí của nhôm vẫn cao hơn đáng kể so với nhựa do nhu cầu thấp hơn, khiến nó chủ yếu phù hợp với phân khúc premium.

Song song đó, một làn sóng vật liệu có thể phân hủy sinh học đang dần tiến gần đến quy mô thương mại. Những giải pháp này được kỳ vọng mang lại hiệu năng tương đương nhựa nhưng không phụ thuộc vào dầu mỏ. Một ví dụ tiêu biểu là Shellworks (công ty có trụ sở tại Anh) với vật liệu Vivomer được tạo ra nhờ quá trình vi sinh vật phân hủy chất thải hữu cơ. Shellworks đã sản xuất hàng triệu đơn vị sản phẩm và hợp tác với các thương hiệu như Wild, hiện thuộc Unilever.

Dù vậy, những giải pháp này vẫn chưa phải là lời giải trọn vẹn. Tính bền vững của bao bì không chỉ phụ thuộc vào vật liệu mà còn gắn chặt với hệ thống tái chế và hành vi người tiêu dùng. Chỉ riêng tại Mỹ, hạ tầng và nhận thức về tái chế có sự khác biệt giữa các bang, khiến hiệu quả thực tế của các vật liệu tái chế hoặc có thể phân hủy bị hạn chế.

Bao bì nhôm trong nhiều trường hợp vẫn cần kết hợp với nhựa để đảm bảo độ bền và khả năng bảo quản sản phẩm. Trong khi đó, các vật liệu mới như Vivomer hay Greenworks Bio vẫn chưa đạt đến quy mô sản xuất đại trà. Dù Vivomer đã huy động được 15 triệu USD vào tháng 3 để phục vụ mở rộng, quá trình triển khai rộng rãi vẫn cần thêm thời gian.

Nhìn chung, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc lựa chọn vật liệu tốt nhất mà ở khả năng vận hành trong một hệ thống còn nhiều điểm đứt gãy, từ hành vi tiêu dùng, giới hạn sản xuất đến hạ tầng tái chế chưa đồng đều. Điều quan trọng không phải là một vật liệu có thể tái chế về mặt lý thuyết, mà là liệu nó có được thiết kế phù hợp với thực tế thu gom, phân loại và tái xử lý hay không.

Trên thực tế, nhựa vẫn sở hữu những lợi thế khó thay thế như trọng lượng nhẹ, khả năng bảo vệ sản phẩm tốt và chi phí sản xuất thấp. Nếu bao bì không đảm bảo khiến sản phẩm hư hỏng, tác động môi trường từ việc lãng phí sản phẩm có thể còn lớn hơn chính bao bì. Vì vậy, giải pháp bền vững nhất đôi khi lại là loại bao bì vừa giúp hạn chế lãng phí vừa có khả năng được thu hồi hiệu quả, và trong nhiều trường hợp, đó vẫn là nhựa dùng một lần.

Tuy nhiên, việc tái chế nhựa hiện vẫn tốn kém hơn so với sử dụng nhựa nguyên sinh, khiến vòng lặp phụ thuộc tiếp tục kéo dài. Chỉ khi những cú sốc như biến động địa chính trị xảy ra, ngành công nghiệp mới thực sự nhìn rõ cái giá của sự phụ thuộc này.

Tương lai bao bì trong thị trường bất định: Ngành làm đẹp tìm lời giải “không nhựa”

Nhiều năm qua, việc loại bỏ nhựa dùng một lần đã trở thành khẩu hiệu chung của ngành làm đẹp. Tuy nhiên, khi bối cảnh kinh tế và địa chính trị ngày càng biến động, các thương hiệu dần nhận ra rằng bài toán bao bì không chỉ dừng lại ở “không nhựa”, mà còn phải đảm bảo hiệu quả thương mại và tính khả thi trong vận hành. Đáng chú ý, ưu tiên của người tiêu dùng cũng đang thay đổi. Tính bền vững không còn giữ vị trí quyết định hàng đầu, mà dần nhường chỗ cho hiệu quả sản phẩm và yếu tố giá cả.

Sự thay đổi này phản ánh một thực tế rằng bao bì cần đáp ứng tốt cả về chức năng lẫn bài toán kinh doanh, thay vì chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Đồng thời, quan niệm cho rằng nhôm có thể thay thế hoàn toàn nhựa cũng chưa thực sự chính xác, khi trên thực tế, phần lớn bao bì hiện nay vẫn là sự kết hợp của nhiều vật liệu khác nhau và nhựa vẫn giữ một vai trò nhất định.

Dù vậy, đợt tăng giá nhựa dưới tác động của chiến tranh đã bộc lộ thêm một điểm yếu, đó là ngay cả những vật liệu phổ biến và ổn định nhất cũng không nằm ngoài rủi ro địa chính trị. Điều này có thể thúc đẩy các tập đoàn làm đẹp lớn đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa chiến lược bao bì, bao gồm việc chuyển sang các vật liệu không phụ thuộc vào dầu mỏ hoặc triển khai mô hình hoàn trả và refill nhằm tối ưu chi phí trong dài hạn.

Trong bức tranh đó, các vật liệu sinh học như Vivomer hay những giải pháp có thể phân hủy từ Greenworks Bio, được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong tương lai. Tuy nhiên, quy mô mở rộng của những giải pháp này vẫn phụ thuộc lớn vào mức độ đầu tư và khả năng triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống.

Trong ngắn hạn, tương lai bao bì của ngành làm đẹp sẽ không xoay quanh một giải pháp duy nhất, thay vào đó là sự kết hợp linh hoạt giữa các hướng đi khác nhau, từ áp dụng mô hình refill khi phù hợp, thiết kế bao bì đơn vật liệu để dễ tái chế, đến đầu tư vào các vật liệu mới và từng bước giảm phụ thuộc vào nhựa.