Tại Hàn Quốc, cuộc đua tìm kiếm những công nghệ trẻ hóa da tiên tiến dường như chưa bao giờ chậm lại. Sau "cơn sốt" DNA cá hồi và exosome, ngành làm đẹp Hàn Quốc tiếp tục gây chú ý với xu hướng có phần táo bạo hơn: chế phẩm tiêm trẻ hóa da từ mô người hiến tặng. Tại các phòng khám thẩm mỹ ở Gangnam, liệu pháp này nhanh chóng trở thành dịch vụ được săn đón nhờ khả năng phục hồi cấu trúc khuôn mặt và cải thiện các dấu hiệu lão hóa.

Từ một công nghệ vốn chỉ được biết đến trong lĩnh vực y học tái tạo, các chế phẩm có nguồn gốc từ mô người đang dần bước vào dòng chảy chính của ngành làm đẹp xứ kim chi, nơi khát khao sở hữu dong-an, được hiểu là gương mặt trẻ hơn tuổi thật, vẫn đang không ngừng thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm những phương pháp trẻ hóa tiên tiến. Tuy nhiên, sự bùng nổ của xu hướng này cũng kéo theo nhiều tranh luận. Nhiều chuyên gia đặt câu hỏi về tính đạo đức của việc sử dụng mô người hiến tặng cho mục đích thẩm mỹ, đồng thời lo ngại nhu cầu ngày càng lớn có thể ảnh hưởng đến nguồn mô vốn được ưu tiên cho các ứng dụng y khoa như tái tạo vú sau phẫu thuật hoặc điều trị bỏng.

Vấn đề mới, giải pháp mới

Phần lớn các chế phẩm tiêm trẻ hóa da (skin booster) hiện nay, như Rejuran (DNA cá hồi) hay Laetigen (collagen từ lợn), hoạt động bằng cách đưa các hoạt chất sinh học vào da để kích thích cơ thể tự sản sinh collagen. Tuy nhiên, ở người lớn tuổi hoặc những người gặp tình trạng hóp mặt, da chảy xệ sau khi giảm cân nhanh do sử dụng thuốc điều trị béo phì (Ozempic face), khả năng tái tạo collagen tự nhiên của cơ thể đã suy giảm đáng kể, khiến hiệu quả của các liệu pháp này bị hạn chế.

Trong bối cảnh đó, Re2O - một chế phẩm tiêm trẻ hóa da do công ty công nghệ sinh học Hàn Quốc L&C Bio phát triển - đang thu hút sự chú ý nhờ hướng tiếp cận hoàn toàn khác. Thay vì kích thích làn da tạo thêm collagen, Re2O sử dụng chất nền ngoại bào (Extracellular Matrix - ECM) có nguồn gốc từ mô da người hiến tặng đã qua xử lý. Mỗi liệu trình sử dụng khoảng 6 ml ECM được tiêm trực tiếp vào vùng mặt và cổ, với mục tiêu tái tạo cấu trúc da từ bên trong.

Theo nhà sản xuất, chất nền này hoạt động như một bộ khung sinh học, giúp lấp đầy các nếp nhăn nhỏ, cải thiện độ săn chắc, thu nhỏ lỗ chân lông và tạo môi trường để các tế bào của cơ thể phát triển, từ đó phục hồi mô da bị lão hóa. Với tiêu chí Layer skin over skin (Tái tạo làn da bằng chính cấu trúc của làn da), Re2O được định vị như một liệu pháp tái thiết cấu trúc da thay vì chỉ cải thiện bề mặt. Chi phí cho mỗi lần điều trị dao động từ 600.000 đến 800.000 won(khoảng 400 - 530 USD), cao gấp hai đến ba lần so với các chế phẩm tiêm trẻ hóa truyền thống.

Nguồn mô da dùng để sản xuất Re2O được lấy từ những người hiến tặng tại Mỹ và phải đáp ứng các tiêu chuẩn của Hiệp hội Thúc đẩy Mô và Sinh phẩm Hoa Kỳ (AATB) về quy trình hiến tặng, xử lý và sử dụng mô người. Ngoài L&C Bio, một số doanh nghiệp Hàn Quốc khác như Hans Biomed và CG Bio cũng đang phát triển các sản phẩm tương tự từ nguồn mô đạt chứng nhận này.

Theo bác sĩ da liễu Kim Han-saem, Giám đốc chuyên môn của DoD Dermatology Clinic tại Seoul, vật liệu được sử dụng thực chất chỉ còn lại khung mô, sau khi toàn bộ tế bào đã được loại bỏ nhằm giảm nguy cơ đào thải miễn dịch và phản ứng dị ứng. Vì vậy, khi được đưa vào làn da lão hóa hoặc tổn thương, Re2O không đơn thuần kích thích quá trình tái tạo mà còn góp phần xây dựng lại cấu trúc nền của da, mở ra một hướng tiếp cận khác biệt so với các liệu pháp trẻ hóa hiện nay.

Các bằng chứng khoa học cũng góp phần củng cố sức hút của công nghệ này. Nhiều nghiên cứu về lão hóa chỉ ra rằng sự suy giảm của chất nền ngoại bào - mạng lưới giàu collagen đóng vai trò như bộ khung nâng đỡ da - là một trong những dấu hiệu cốt lõi của quá trình lão hóa sinh học. Khi cấu trúc này bị phá vỡ, da bắt đầu chảy xệ, mất độ đàn hồi và hệ thống mạch máu cũng trở nên mong manh hơn. Vì vậy, Re2O được thiết kế để thay thế phần chất nền đã mất, thay vì chỉ kích thích cơ thể tạo thêm collagen.

Không chỉ Hàn Quốc, ý tưởng này cũng đang thu hút sự quan tâm tại nhiều thị trường khác. Tại Mỹ, sản phẩm Renuva đang khá phổ biến trong giới Hollywood nhờ áp dụng nguyên lý tương tự. Khác với Re2O sử dụng mô da hiến tặng, Renuva được tạo ra từ mỡ người hiến tặng đã qua xử lý thành một chất nền có thể tiêm. Sau khi được đưa vào cơ thể, chất nền này đóng vai trò như khung đỡ để các tế bào mỡ của bệnh nhân phát triển trở lại, dần phục hồi đường nét khuôn mặt mà không cần phẫu thuật.

Nhu cầu đối với các liệu pháp giúp làm chậm, đảo ngược hoặc che giấu dấu hiệu lão hóa được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trên phạm vi toàn cầu. Theo Precedence Research, thị trường chống lão hóa có thể đạt quy mô khoảng 150 tỷ USD vào năm 2035, gần gấp đôi hiện nay. Khu vực châu Á được đánh giá sẽ là động lực tăng trưởng chính nhờ thu nhập ngày càng cao, ảnh hưởng của mạng xã hội và tốc độ già hóa dân số nhanh. Liên Hợp Quốc cũng dự báo đến năm 2050, cứ 5 người trên thế giới sẽ có 1 người trên 60 tuổi, trong khi tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tỷ lệ này sẽ là 1/4 dân số.

Những tranh cãi về mặt đạo đức

Sự bùng nổ của các chế phẩm tiêm trẻ hóa da từ mô người hiến tặng không chỉ phản ánh xu hướng mới trong ngành làm đẹp mà còn cho thấy sự chuyển dịch của hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Hàn Quốc. Trong hơn một thập kỷ qua, số bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ hành nghề tư nhân đã tăng gần gấp đôi, lên hơn 2.700 người - mật độ cao nhất thế giới tính theo đầu người. Thu nhập hấp dẫn cùng nhu cầu ngày càng lớn khiến nhiều bác sĩ được đào tạo trong các chuyên khoa điều trị chuyển hướng sang lĩnh vực thẩm mỹ.

Bên cạnh đó, du lịch y tế cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu. Nhiều khách quốc tế đến Seoul ưu tiên các liệu pháp có thể mang lại kết quả gần như tức thì, thay vì những phương pháp sử dụng laser, sóng siêu âm hoặc các công nghệ năng lượng khác vốn cần nhiều buổi điều trị mới đạt hiệu quả nâng cơ và săn chắc da.

Tuy nhiên, sự phổ biến của các sản phẩm làm đẹp từ mô người hiến tặng cũng làm dấy lên nhiều tranh luận. Một số chuyên gia và nhà lập pháp lo ngại rằng nhu cầu thẩm mỹ ngày càng cao có thể ảnh hưởng đến nguồn mô vốn được ưu tiên cho các mục đích điều trị như tái tạo mô sau bỏng hoặc phẫu thuật. Trong các phiên điều trần của Quốc hội Hàn Quốc, nhiều nghị sĩ đã đề xuất xây dựng các biện pháp bảo đảm nguồn cung cũng như siết chặt quy định quản lý, tương tự hệ thống thử nghiệm lâm sàng đang được áp dụng tại Mỹ và châu Âu. Hiện cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Hàn Quốc cũng đang xem xét vấn đề này.

Về phía Hiệp hội Thúc đẩy Mô và Sinh phẩm Hoa Kỳ (AATB), tổ chức này cho biết chưa ghi nhận bằng chứng nào cho thấy việc sử dụng mô người trong lĩnh vực thẩm mỹ đã làm giảm nguồn mô dành cho các mục đích điều trị khác. AATB nhấn mạnh mọi hoạt động hiến tặng đều phải tôn trọng nguyện vọng của người hiến. Trong trường hợp chưa có sự đồng ý trực tiếp, gia đình sẽ được thông báo rõ các mục đích sử dụng trước khi quyết định.

Về phía doanh nghiệp, L&C Bio khẳng định biểu mẫu đồng ý hiến tặng của công ty nêu rõ mô có thể được sử dụng cho mục đích thẩm mỹ. Công ty cũng bác bỏ lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn mô, cho rằng đây là nhận định thiếu cơ sở. Theo L&C Bio, dù pháp luật chưa bắt buộc, doanh nghiệp đã thực hiện hơn 400.000 ca đánh giá lâm sàng và sẵn sàng đón nhận một khung pháp lý rõ ràng hơn nếu điều đó góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Trong thư gửi cổ đông hồi tháng 9, L&C Bio cho rằng y học hiện đại đang mở rộng ứng dụng của mô người hiến tặng, không chỉ để điều trị bỏng, chấn thương hay hỗ trợ bệnh nhân ung thư mà còn phục vụ các liệu pháp tái tạo và trẻ hóa. Theo doanh nghiệp, điều này giúp giá trị của hành động hiến tặng được lan tỏa tới nhiều lĩnh vực hơn và mang lại lợi ích cho nhiều bệnh nhân hơn.

Nhìn chung, dư luận Hàn Quốc hiện vẫn đang còn nhiều tranh cãi về vấn đề này. Một khảo sát do Research Lab thực hiện vào tháng Ba vừa qua cho thấy gần 67% người được hỏi chỉ đồng ý hiến mô nếu mô đó được sử dụng cho các mục đích điều trị y khoa truyền thống. Cuộc khảo sát được đặt hàng bởi Health Consumer Network, một tổ chức phi lợi nhuận phản đối việc sử dụng mô người trong thẩm mỹ. Dù vậy, theo chia sẻ từ các bác sĩ thẩm mỹ tại Hàn, phản ứng của bệnh nhân trong thực tế lại khá khác. Sau khi được giải thích rõ về nguồn gốc và quy trình xử lý mô, nhiều người cảm thấy yên tâm hơn thay vì lo lắng. Không ít bệnh nhân còn cho rằng vật liệu có nguồn gốc từ cơ thể người sẽ tương thích và an toàn hơn so với các vật liệu khác.

Điều khiến các bác sĩ quan ngại hơn cả là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các sản phẩm tương tự nhưng sử dụng mô người không được cung cấp từ các ngân hàng mô đạt chứng nhận AATB. Theo giới chuyên gia, những trường hợp này thường khó xác định chính xác nguồn gốc mô, cũng như liệu quy trình sàng lọc và xử lý có đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn hay không.