Việt Nam qua lăng kính sử liệu: Những điểm đến tạc nên dáng hình Đất nước
“Mai này con ta lớn lên
Con sẽ mang đất nước đi xa
Đến những tháng ngày mơ mộng
Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình
Phải biết gắn bó san sẻ
Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở
Làm nên Đất Nước muôn đời…”
(Đất Nước - Nguyễn Khoa Điềm)
1. Hành trình về miền nguồn cội: Nam Đàn - Ba Đình
Nếu Nam Đàn (Nghệ An) là nơi nuôi dưỡng ý chí của người thanh niên Nguyễn Tất Thành qua những nếp nhà tranh đơn sơ tại làng Sen, làng Chùa; thì Ba Đình (Hà Nội) là nơi “khai sinh” dáng hình đất nước hiện đại với bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945.
Điểm khởi đầu cho hành trình tìm về dáng hình đất nước không đâu khác chính là Nam Đàn (Nghệ An) - mảnh đất địa linh nhân kiệt đã đúc kết nên chí lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đến với làng Sen vào những ngày tháng 5, du khách sẽ bị mê hoặc bởi hương sen thuần khiết quyện trong làn gió Lào, nơi mỗi nếp nhà tranh đều kể câu chuyện về một tuổi thơ thanh bạch.

Tạm biệt miền Trung nắng gió, hành trình xuôi về phương Bắc để hội ngộ tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) - "trái tim" thiêng liêng của dân tộc. Trong không khí của buổi sớm mai, khi tiếng nhạc quốc ca vang lên oai hùng giữa lòng thủ đô ngàn năm văn hiến, niềm tự hào dân tộc trong lòng mỗi người lữ khách dường như được đánh thức mạnh mẽ hơn bao giờ hết, xóa nhòa mọi khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại.
2. Tiếng vọng từ lòng đất mẹ: Quảng Trị - Tam Kỳ
Nếu miền Trung là "khúc ruột" của Tổ quốc, thì Thành cổ Quảng Trị và Nghĩa trang Trường Sơn chính là nốt trầm mặc niệm sâu sắc nhất. Một nén tâm hương thắp lên giữa vùng đất lửa sẽ giúp bạn cảm nhận rõ nét cái giá của hòa bình. Đừng quên ghé thăm Tam Kỳ (Quảng Nam), nơi tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng đứng sừng sững, một biểu tượng vĩnh cửu về sự hy sinh thầm lặng của những người phụ nữ "tạc tượng" nên đất nước.
Đến với Quảng Trị, điểm dừng chân đầu tiên không thể bỏ qua là Thành cổ Quảng Trị, nơi từng được ví như một "túi bom" trong mùa hè đỏ lửa 1972. Khác với những công trình quân sự bề thế, Thành cổ hôm nay mang dáng vẻ của một công viên văn hóa tâm linh tĩnh mịch. Du khách thường tìm đến đây vào buổi hoàng hôn để tham gia lễ thả hoa đăng trên dòng sông Thạch Hãn. Cách đó không xa, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn sừng sững giữa đại ngàn thông reo.

Rời vùng đất lửa, hành trình xuôi về phương Nam đưa du khách đến với Tam Kỳ, nơi sở hữu Quần thể tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng lớn nhất Đông Nam Á. Lấy nguyên mẫu từ Mẹ Nguyễn Thị Thứ, công trình đá sa thạch khổng lồ này mô phỏng dáng hình người mẹ ôm trọn các con vào lòng. Du khách có thể thuê xe đạp đi dọc con đường ven biển, thưởng thức món Cơm gà Tam Kỳ nổi tiếng với hạt cơm vàng dẻo và thịt gà thả vườn săn chắc, trước khi kết thúc chuyến đi bằng trải nghiệm tại Địa đạo Kỳ Anh - di tích lịch sử ẩn mình dưới những rặng tre xanh ngắt.
3. Bản hùng ca nơi biên thùy: Vị Xuyên
Nếu Hà Giang là đích đến của những trái tim khao khát chinh phục, thì Vị Xuyên chính là trạm dừng của những tâm hồn muốn tìm về cội nguồn kiêu hãnh. Ngược lên cực Bắc, nơi những dãy núi tai mèo dựng đứng như bức tường thành tự nhiên, lữ khách sẽ thấy mình đang đứng giữa một "bảo tàng mở" lưu giữ những trang sử bi tráng nhất của dân tộc.

Ngược lên cực Bắc, nơi những dãy núi tai mèo dựng đứng như bức tường thành tự nhiên, Vị Xuyên (Hà Giang) hiện ra không chỉ với vẻ hùng vĩ của cao nguyên đá mà còn như một "bảo tàng mở" lưu giữ những trang sử bi tráng nhất. Từng được mệnh danh là "lò vôi thế kỷ" trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, mảnh đất này gắn liền với lời thề bất tử của những người lính: "Sống bám đá, chết hóa đá". Đứng từ Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên nhìn về những điểm cao 1509 hay 772 mờ ảo trong sương sớm, lữ khách sẽ cảm nhận được cái giá thiêng liêng của hòa bình hòa quyện trong tiếng gió rít qua những khe đá tai mèo.
Sống bám đá, chết hóa đá, thành bất tử - Lời thề tạc vào báng súng của liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh đã trở thành nhịp thở chung của mảnh đất Vị Xuyên, biến những đỉnh núi trập trùng thành những tượng đài kiêu hãnh giữa mây ngàn.
4. Khát vọng thống nhất: Củ Chi - Dinh Độc Lập
Hành trình xuôi về phương Nam sẽ đưa lữ khách đến với một trải nghiệm đối lập đầy thú vị: từ sự tĩnh lặng kiên cường trong lòng đất sâu đến vẻ rực rỡ, hào sảng của một đô thị không ngủ.
Điểm dừng chân đầu tiên là Địa đạo Củ Chi, nơi được ví như một "kỳ quan nghệ thuật quân sự" độc nhất vô nhị. Bước xuống những lối đi hẹp, tối và sâu hun hút, bạn sẽ không khỏi kinh ngạc trước trí tuệ của con người khi kiến tạo nên cả một "mê cung" dưới lòng đất với đầy đủ hầm chỉ huy, xưởng may, bếp hoàng cầm và bệnh xá. Lịch sử tại đây không hề khô khan mà thấm đẫm trong từng hạt cát, từng hơi thở nồng mùi đất. Để rồi khi trở lên mặt đất, ngồi dưới tán rừng lá trung quân, trải nghiệm thưởng thức bát khoai mì luộc chấm muối mè - món ăn "đặc sản" nuôi dưỡng ý chí của các chiến sĩ thời chiến.

Rời "vùng đất thép", hành trình đưa ta về lại trung tâm thành phố để hội ngộ tại Dinh Độc Lập. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc biểu tượng, nơi những đường nét hiện đại của thập niên 60 hòa quyện tinh tế với triết lý phong thủy phương Đông, mà còn là "nhân chứng vàng" của ngày thống nhất 30/4/1975. Đứng giữa những sảnh đường thênh thang, nhìn ra thảm cỏ xanh mướt nơi chiếc xe tăng lịch sử từng tiến vào, bạn sẽ cảm nhận được tinh thần của Sài Gòn - TP.HCM: một sự pha trộn giữa vẻ hoài cổ lộng lẫy và tính cách hào sảng, cởi mở đặc trưng của người dân phương Nam.
5. Những cột mốc chủ quyền giữa khơi xa: Trường Sa - Thổ Chu - Phú Quốc
Chuyến đi của một người yêu lịch sử sẽ không trọn vẹn nếu thiếu đi tiếng sóng của Trường Sa, Thổ Chu và Phú Quốc. Mỗi hòn đảo không chỉ là thiên đường du lịch với cát trắng nắng vàng, mà còn là những "pháo đài" khẳng định chủ quyền vững chãi qua hàng thế kỷ.

Điểm chạm đầu tiên là Nhà tù Phú Quốc, nơi từng được mệnh danh là "địa ngục trần gian". Bước qua những hàng rào kẽm gai chằng chịt và những chuồng cọp kẽm gai buốt lạnh, lữ khách sẽ lặng người trước ý chí sắt đá của những người tù cộng sản. Lịch sử nơi đây không nằm ở những bức tường vô tri, mà hiện hữu trong ánh mắt quật khởi của các chiến sĩ qua những thước phim tư liệu, minh chứng cho một tinh thần "thép" không bao giờ khuất phục trước xiềng xích.

Rời xa những ký ức đau thương, con tàu rẽ sóng đưa ta đến với sự kiêu hãnh của Trường Sa, Thổ Chu - những "pháo đài" xanh giữa đại dương bao la. Tại đây, văn hóa biển đảo Việt Nam hiện lên vừa cương trực vừa bao dung. Đáng nhớ nhất là trải nghiệm viếng thăm những ngôi chùa cong vút mái ngói nằm bình yên giữa nắng gió trùng khơi. Trong không gian tĩnh lặng, khi tiếng chuông chùa ngân vang hòa cùng tiếng sóng vỗ, ta chợt nhận ra một thông điệp hòa bình đầy nhân văn: Người Việt dựng chùa nơi đầu sóng không chỉ để cầu an cho những chuyến tàu, mà còn để khẳng định chủ quyền bền vững thông qua văn hóa và tâm linh.
6. Gấm vóc Tây Bắc và dấu ấn Địa linh Xứ Thanh
Đừng quên dành thời gian chiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vĩ của Tây Bắc và trên đường trở về, hãy dừng chân tại Xứ Thanh, mảnh đất địa linh nhân kiệt từng cưu mang bao thế hệ anh hùng, để thấy được sự gắn kết bền bỉ giữa con người và mạch đất thiêng.
Hành trình tìm về dáng hình đất nước sẽ thiếu đi một mảnh ghép đại ngàn nếu lữ khách chưa từng đặt chân lên những cung đường Tây Bắc. Đây không chỉ là xứ sở của mây trời cuộn sóng hay những thửa ruộng bậc thang tạc vào sườn núi như những tác phẩm nghệ thuật, mà còn là vùng đất của những bản hùng ca. Đi giữa Điện Biên hay Sơn La, bạn sẽ cảm nhận được tinh thần của những đoàn dân công hỏa tuyến năm xưa vẫn đang thì thầm trong gió rừng.
Rời xa những đỉnh đèo mây phủ, trên đường trở về, hãy dừng chân tại xứ Thanh - mảnh đất được mệnh danh là "địa linh nhân kiệt", cái nôi của các vương triều và những bậc hào kiệt nước Việt. Thanh Hóa đón bạn bằng vẻ uy nghiêm của di sản thế giới Thành Nhà Hồ, nơi những khối đá khổng lồ thách thức thời gian, kể câu chuyện về một ý chí xây dựng quốc gia tự cường.
Đi dọc Việt Nam theo dấu chân lịch sử là một hành trình đầy cảm xúc. Để lòng tự hào dân tộc được đánh thức qua từng dặm đường, để học cách yêu thêm hình hài non sông gấm vóc này.