Từ chương trình thực tế mới đây quy tụ 49 pháp sư, thầy bói, thầy tướng số, chuyên gia tarot Battle of Fates, đến show hẹn hò gây tranh cãi Possessed Love (2024 và 2025), nơi toàn bộ người chơi đều hoạt động trong lĩnh vực tâm linh. Ở mảng điện ảnh, bộ phim Exhuma (tựa Việt: Quật mộ trùng ma) cũng tạo nên cơn sốt phòng vé khi khai thác trực diện Shaman giáo và tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc, nối tiếp làn sóng phim tâm linh trước đó như bộ phim hợp tác Hàn - Thái The Medium (tựa Việt: Bà Đồng).

Sự xuất hiện liên tục và dày đặc của những chương trình truyền hình, phim ảnh này cho thấy các câu chuyện huyền học, vốn từng bị xem là thuộc “vùng rìa”, nay đang từng bước trở thành một phần của văn hóa đại chúng. Trong một xã hội nổi tiếng hiện đại, công nghệ cao như Hàn Quốc, việc tâm linh bỗng nhiên “lên sóng” không khỏi khiến nhiều người đặt câu hỏi: Điều gì đang diễn ra phía sau sức hút tâm linh này?

Khi huyền học trở thành trục chính của giải trí

Điểm dễ nhận thấy nhất là cách các chương trình truyền hình đã thay đổi vị thế của huyền học, tâm linh trong cấu trúc nội dung. Nếu trước đây, bói toán chỉ xuất hiện như yếu tố phụ trợ, mang tính minh họa hoặc gây tò mò, thì nay tarot, tử vi, nhân tướng học, pháp sư, hầu đồng lại trở thành “nhân vật chính”.

Trong chương trình Battle of Fates, huyền học được kể bằng ngôn ngữ của truyền hình thực tế thông qua các vòng thi, tranh biện, loại trừ, đối đầu. Người xem không chỉ chứng kiến các phương pháp diễn giải vận mệnh khác nhau mà còn theo dõi cách những người “hành nghề” bảo vệ niềm tin của mình trước công chúng. Tương tự, trong cả hai mùa của show hẹn hò Possessed Love biến việc xem mệnh, xem lá số thành cơ sở để ghép đôi, khiến tình yêu được đặt trong lăng kính của số phận và định mệnh.

Điện ảnh cũng không đứng ngoài cuộc. Exhuma không đơn thuần là một bộ phim kinh dị hù dọa khán giả bằng hình ảnh ma quái, mà còn tái hiện Shaman giáo - một tín ngưỡng dân gian cổ xưa, nơi các pháp sư đóng vai trò trung gian giao tiếp với thần linh, thực hiện nghi lễ cúng tế và truyền đạt ý chí siêu nhiên. Bộ phim đặt các nghi thức này trong bối cảnh lịch sử, văn hóa cụ thể, khiến ranh giới giữa tâm linh, nghệ thuật và diễn giải xã hội trở nên mờ nhạt.

Khi ‘thầy bói’ không còn là người già

Một điểm đáng chú ý khác nằm ở chân dung những người xuất hiện trong các chương trình huyền học. Thay vì hình ảnh các thầy bói cao tuổi, râu tóc bạc phơ quen thuộc, khán giả ngày càng bắt gặp những “bà đồng”, “thầy phép” rất trẻ, phần lớn chỉ ở độ tuổi 20 - 30. Thậm chí, người trẻ nhất từng xuất hiện trên sóng truyền hình mới chỉ 18 tuổi.

Trong số này, có người chỉ mới hành nghề vài tháng, nhưng cũng có người đã theo đuổi con đường tâm linh từ khi còn rất nhỏ, với kinh nghiệm lên tới trên một thập kỷ. Điều này cho thấy huyền học không còn được truyền thụ kín kẽ trong phạm vi gia đình hay cộng đồng nhỏ mà đã trở thành một lựa chọn nghề nghiệp sớm của một bộ phận giới trẻ.

Khác với thế hệ trước, những người hành nghề huyền học ngày nay xây dựng thương hiệu cá nhân rõ ràng. Họ hoạt động trên mạng xã hội, livestream xem bài, xem mệnh, chia sẻ kiến thức tâm linh theo phong cách hiện đại, dễ tiếp cận. Niềm tin cổ xưa vì thế được “đóng gói” lại bằng kỹ năng truyền thông mới, phù hợp với thói quen tiêu thụ nội dung của giới trẻ.

Việc những người hành nghề huyền học ngày càng trẻ hóa cũng phản ánh nhu cầu được thấu hiểu từ chính thế hệ mình. Khi một tarot reader hay pháp sư trẻ nói về khủng hoảng bản thân, áp lực sự nghiệp hay cô đơn, lời giải ấy dễ chạm tới người trẻ hơn những giáo điều cũ, bởi nó mang cùng ngôn ngữ, cùng nhịp sống và cùng những bất an thời đại.

Vì sao Hàn Quốc ‘dễ mở lòng’ với tâm linh?

Theo nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và nhân chủng học, sức hút của huyền học tại Hàn Quốc không thể tách rời bối cảnh xã hội. Bởi Hàn Quốc được biết đến là một trong những quốc gia có mức độ cạnh tranh học tập, việc làm và hôn nhân khốc liệt hàng đầu châu Á lẫn thế giới. Áp lực thành công, nỗi lo thất bại và cảm giác bất định kéo dài khiến nhiều người rơi vào trạng thái bất an tinh thần.

Trong bối cảnh đó, bói toán và huyền học trở thành một cách lý giải cuộc sống, giúp con người tìm kiếm trật tự giữa hỗn loạn. Việc “biết trước” một phần tương lai, dù qua lá bài tarot hay lá số tử vi, mang lại cảm giác được kiểm soát, hoặc ít nhất là được trấn an.

Bên cạnh đó, văn hóa tin vào số mệnh vốn đã ăn sâu trong đời sống Hàn Quốc cũng như các nước Đông Á khác. Việc xem Saju (tứ trụ), nhân tướng học, tử vi, phong thủy, xin quẻ bói dân gian từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong các quyết định lớn như cưới hỏi, khai trương, chuyển nhà. Các bộ môn huyền học phương Tây như tarot, chiêm tinh hay thần số học vì thế chỉ là “lớp mới phủ lên nền cũ”, khiến đời sống tâm linh tại Hàn Quốc càng thêm phong phú.

Nghịch lý nằm ở chỗ, chính trong một xã hội vận hành bằng dữ liệu, thành tích và thuật toán, con người lại khao khát những hệ thống giải thích không cần chứng minh. Bằng ngôn ngữ biểu tượng và niềm tin vào số phận, huyền học tạo ra một khoảng không gian nơi con người không buộc phải lý giải mọi điều bằng lý trí.

Mặt trái song hành: Khi niềm tin bị lợi dụng

Tuy nhiên, sự cởi mở với tâm linh cũng đi kèm những hệ lụy đáng lo ngại. Hàn Quốc từ lâu đã nổi tiếng là nơi tồn tại nhiều giáo phái cực đoan và các tổ chức tôn giáo không chính thống. Không ít vụ việc phạm pháp từng bị phanh phui, trong đó niềm tin tâm linh của người dân bị lợi dụng để thao túng, trục lợi hoặc che giấu hành vi sai trái.

Trong bối cảnh huyền học ngày càng phổ biến trên truyền hình và mạng xã hội, câu hỏi được đặt ra là: liệu ranh giới giữa giải trí, tín ngưỡng và mê tín dị đoan có đang bị xóa nhòa? Khi nào việc khai thác tâm linh phục vụ văn hóa - nghệ thuật sẽ trượt sang việc tiếp tay cho hành vi thao túng niềm tin?

Đây cũng là thách thức đặt ra cho truyền thông Hàn Quốc: làm sao để phản ánh đời sống tâm linh như một hiện tượng xã hội, mà không cổ súy cho các hình thức lạm dụng tín ngưỡng.

Huyền học: niềm tin, giải trí hay sự phản chiếu xã hội?

Có lẽ, huyền học trên sóng truyền hình không hẳn để khán giả “tin” hoàn toàn mà để họ nhìn thấy chính mình trong đó. Người trẻ tìm đến tarot, thần số học hay xem bói, hầu đồng không chỉ vì tò mò, mà vì mong muốn tìm lời giải cho những băn khoăn rất đời thường: tình yêu, sự nghiệp, bản thân mình là ai giữa xã hội đầy cạnh tranh.

Ở góc độ này, huyền học trở thành một hình thức phản chiếu tâm lý xã hội, nơi những bất an cá nhân được kể lại bằng ngôn ngữ biểu tượng, nghi lễ và số phận.

Sự trỗi dậy của huyền học tại Hàn Quốc hôm nay phản ánh nhiều tầng lớp thực tế: nỗi lo âu của giới trẻ, sự đứt gãy của những hệ giá trị truyền thống và trên hết là khát vọng được thấu hiểu, được “giải nghĩa” cuộc đời trong một thế giới ngày càng khó đoán.

Có lẽ, điều nhiều người Hàn Quốc đang tìm kiếm không phải là vận mệnh mà chính là cảm giác được lắng nghe trong một thế giới quá ồn ào nhưng lại thiếu sự thấu hiểu.