Đây là một trong nhiều đêm của năm 2019, khi bốn đứa con của cô đã ngủ say. Chỉ lát nữa thôi, năm giờ sáng, cô sẽ đi thẳng vào căn bếp treo đầy những cây trầu bà để nấu bữa sáng cho các con mang đi học. Một ngày bắt đầu và kết thúc như thế, vào những đêm Flora vẽ. Vừa là doanh nhân tổ chức những lễ hội âm nhạc - điện ảnh lớn, vừa là người mẹ của bốn đứa trẻ, cô chỉ có thể tìm thấy thời gian cho hội họa khi tất cả đã ngon giấc.

Bản năng thuần khiết

Sau mỗi đêm trắng như vậy, cô bước vào ngày mới không phải trong dáng vẻ của một người mất ngủ, mà dường như với nhiều năng lượng tươi mới hơn, như thể vừa đi qua một giấc mơ trong trẻo.

Khi cầm cọ và chìm vào bảng màu pastel, tôi thường quên mất không gian và thời gian. Đó là lúc tôi thấy mình gần như ở trong một trạng thái thiền định - Flora nói.

Chính từ những đêm như vậy, hành trình vẽ ánh sáng thiền trên toan của Flora bắt đầu.

Không tốt nghiệp đại học mỹ thuật, cô là cử nhân kép, hai chuyên ngành Báo chí và Anh văn, của trường Đại học Quốc Gia Hà Nội trước khi bước vào những năm 2000. Với năng khiếu văn chương và thơ ca, Flora chưa từng nghĩ bản thân sẽ gắn bó với cọ vẽ, những tuýp màu sơn dầu, toan vải bố… Trước năm 2018, Flora vẫn nhìn những người có khả năng vẽ, thiết kế hoặc nghịch ngợm với màu sắc, đường nét… là những người có phẩm chất đặc biệt. Cô không hay biết phẩm chất đó có sẵn trong người mình, dù cho khi quan sát các sự vật trong đời sống, cô vẫn thường mường tượng nếu vẽ mình sẽ vẽ như thế nào. Nhưng những lúc như thế, cô đơn giản chỉ coi đó là là một thú tiêu khiển rảnh rỗi của tâm trí, mà không hề hay rằng chính như liên tưởng không chủ đích đó, như một phần bản năng, đã kéo cô về phía hội họa.

Từ một bức ảnh trên Facebook

Một ngày vào giữa năm 2018, trong một buổi trưa khi ôm con ngủ, cô cầm điện thoại và lướt Facebook. Màn hình bỗng hiện ra cành hoa một người bạn vừa hái từ vườn cắm trong một chiếc bình thuỷ tinh nhà bếp. Với cảm giác đến nhanh không kịp nghĩ, cô đi thẳng tới bàn học của các con, lấy bộ màu nước ra, và vẽ. Khoảnh khắc đó, nếu gọi là định mệnh cũng không có gì sai.

Cô bắt đầu vẽ bằng bản năng tự nhiên, không chút khó khăn hay áp lực. Cô cũng không băn khoăn tự hỏi về việc vẽ thế nào là đúng, là sai, chất liệu, kỹ thuật gì… Cứ mỗi lần một hình ảnh nào đó hiện ra giống như một bức tranh, cô sẽ vẽ. Đó có thể là nụ cười của hai cậu bé sinh đôi vừa tròn 2 tuổi. Có thể là những bông hoa cô nhìn thấy trên Instagram, hay khu vườn của một người bán giống hoa ở Đức. Chồng cô, một người gần như ủng hộ mọi sở thích của vợ, cũng không băn khoăn khi chủ động mua hàng chục tấm toan các cỡ và nhiều tuýp màu acrylic về, và cô bắt đầu vẽ một mạch không nghỉ gần 30 bức, trong những đêm thức trắng.

Ban đầu, khi có người vô tình biết và hỏi, Flora không dám nhận mình là một người vẽ hoàn toàn bản năng, thậm chí ngay cả việc luyện nét hay vẽ chì, cũng là những thứ cô chưa từng trải qua. Bởi nhìn vào tranh của Flora, nhiều người sẽ khó tin khi biết cô chưa từng luyện vẽ.

Với cảm giác thuần khiết dành cho việc vẽ, tranh và hoa lặng lẽ sinh sôi trong không gian sống của cô.

Nghệ thuật của hoa và tiếng nói của sự tĩnh lặng

Flora vẽ hoa, phong cảnh, chân dung, trừu tượng… Bắt đầu từ tranh hoa, và đến giờ hoa vẫn hiện diện nhiều nhất trên mặt toan của cô. Làm việc trong ngành văn hoá, giải trí thường xuyên tiếp khách ở nhà, chẳng bao lâu mọi người cũng biết đến việc cô vẽ. Khi không còn giấu cho riêng mình, Flora bắt đầu nghĩ tới theo đuổi hội hoạ nghiêm túc. Cô nghiên cứu về màu sắc, chất liệu… và đưa triết lý vào trong thực hành.

Cô gọi nghệ thuật của mình là “nghệ thuật của hoa” và là âm thanh của sự tĩnh lặng. Thực hành lối sống tỉnh thức, Flora hiểu rằng mỗi người đều có thể sống như những bông hoa - tận hiến, vô tư, không giận hờn, không oán trách, dù mưa nắng cuộc đời. Mỗi khi ngồi xuống bên giá vẽ, cô muốn chạm đến sự vô thường của nhân sinh, về cái đẹp sẵn có, không mất đi, bất chấp hình tướng, nó luôn ở đó, ở ngoài kia, trên cánh đồng, trong cuộc đời.

Cô vẽ hoa ở nhiều trạng thái, khi chúm chím, khi bung nở, khi lụi tàn. Những dáng hoa trong tranh của Flora khá mới mẻ, vì cô không câu nệ vào lịch sử hoa trong hội hoạ Việt Nam hay xu hướng sưu tập tranh đương đại. Cô vẽ cái cô cảm thấy. Một bông hoa đầu cành còn tươi mà cuối cành đã bắt đầu lụi tàn. Trong mắt Flora, cái đẹp mong manh, vô thường là vẻ đẹp sâu sắc nhất.

Flora đang theo đuổi những series về tỉnh thức. Bộ tranh Nirvana nói về niết bàn khi con người không bám vào hình tướng và buông bỏ bản ngã. Bộ Alexis Flora (ghép tên của nhân vật Alexis Zorba và tên Flora Đỗ) về triết lý sống Zorba Phật mà nhà huyền môn Osho đã đề cập. Hai series này được vẽ theo phong cách siêu thực và trừu tượng. Cô cũng đã có một bộ sưu tập dày dặn những bức tranh về Đà Lạt trong mơ bằng ánh sáng tĩnh lặng, một nơi mà cô có những kỷ niệm riêng tư của gia đình.

Sau khi rời xa môi trường giải trí khắc nghiệt, Flora chuyển đến căn hộ mới, ấm cúng và giản dị hơn. Không còn những buổi ngồi vẽ thâu đêm, Flora giờ đây đã có thể pha cà phê mỗi sáng, ngồi xuống giá vẽ và dành toàn thời gian cho hội họa.

Có lẽ chưa từng phải trải qua sự khuôn phép của trường mỹ thuật nên Flora luôn đạt được trạng thái tự do, tự tại khi vẽ.

Bài: Junnie Phạm