Microwave Soups là một đơn vị sáng tạo đa phương tiện tại Việt Nam, chuyên về chỉ đạo nghệ thuật (art direction), thiết kế bối cảnh (set design) và xây dựng thế giới thị giác (world-building) cho các dự án âm nhạc, MV, triển lãm và không gian nghệ thuật

Với Microwave Soups, một thế giới âm nhạc còn có thể được nhìn thấy, chạm vào và bước vào. Đứng sau phần thiết kế bối cảnh của nhiều dự án âm nhạc, sân khấu và hình ảnh tại Việt Nam, Bil (Lê Trần Minh Ngọc) và Trân (Lưu Bảo Trân) từng góp phần tạo dựng những không gian thị giác cho Mắt Nhắm Mắt Mở của HIEUTHUHAI, Mỹ Điệu Ca của MONO hay nhiều dự án âm nhạc và trình diễn khác. Với Mắt Nhắm Mắt Mở, Microwave Soups theo đuổi ý tưởng về “headspace” của HIEUTHUHAI, rồi để thế giới ấy tiếp tục mở rộng từ hình ảnh album đến không gian concert. Trong khi đó, Mỹ Điệu Ca đưa họ đến với một ngôn ngữ thị giác khác, nơi chất liệu, điêu khắc và những chi tiết thủ công góp phần định hình thế giới của MONO.

Trở về từ Hà Lan sau khi theo đuổi ngành kiến trúc nội thất, Bil và Trân bắt đầu Microwave Soups với một ý tưởng đơn giản là tìm kiếm vẻ đẹp trong những khoảnh khắc thoáng qua. Cái tên Microwave Soups xuất hiện tình cờ, gợi liên tưởng đến quá trình sáng tạo như việc nấu một món ăn, có nguyên liệu, có thời gian chờ đợi để mọi thứ “ra lò”. Từ scenography, thiết kế bối cảnh đến creative direction, hai nhà sáng tạo trẻ dần nhận ra điều họ thực sự quan tâm nằm ở cách xây dựng nên một thế giới có câu chuyện, logic và tinh thần riêng.

“Đôi bàn tay là công cụ xịn nhất và ngầu nhất mà mình có”

Bắt đầu bằng công việc thiết kế bối cảnh sân khấu/không gian mang tính vật lý, nhưng bây giờ người ta có vẻ ưa chuộng công nghệ như CGI và AI. Đây là một sự nghịch lý?

- Có thể điều này xuất phát từ sở thích cá nhân của cả hai. Chúng tôi nhìn đôi bàn tay mình như công cụ xịn nhất và ngầu nhất mà mình có. Vì thế, dù là dự án to hay nhỏ, ở bất cứ định dạng nào, chúng tôi cũng sẽ tự tin khi mình có thể tự tạo ra nghệ thuật thủ công (craftsmanship) của riêng mình. Quan trọng nhất vẫn là nằm ở suy nghĩ và đôi bàn tay của mình.

Chúng tôi không sợ AI và nghĩ rằng, muốn hay không muốn thì AI cũng là bước tiến, công cụ hiệu quả. Quan trọng là mình chọn dùng công cụ như thế nào. Chúng tôi tự tin nhất qua những quan sát cá nhân, tính thủ công và sự chân thành với ý tưởng của mình.

Các bạn còn nhớ cảm xúc khi nhận dự án đầu tiên trong sự nghiệp?

- Chúng tôi bắt đầu với ngành này đơn giản là tò mò và muốn thử sức. Vì công việc có sự kết nối với nền tảng kiến trúc nội thất đã học, chúng tôi hiểu được không gian, kết cấu và cách tái hiện, làm giả chất liệu sao cho hiệu quả. Một set design chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian rồi biến mất, khác với một công trình dân dụng được xây dựng từ những vật liệu thật và tồn tại lâu dài.

Càng làm, chúng tôi càng nhận ra thứ mình quan tâm từ đầu đến giờ vẫn là xây dựng thế giới. Là làm sao xây một thế giới có logic và tinh thần riêng, để ý tưởng có thể tiếp tục tồn tại dưới nhiều hình thức.

Có lẽ Vũ Trụ Có Anh của Phương Mỹ Chi là một trong những dự án music video đầu tiên của chúng tôi. Khi đó, quy trình còn khá “cồng kềnh” vì chúng tôi áp dụng gần như toàn bộ cách làm của một người học kiến trúc nội thất, từ lên bản vẽ đến trực tiếp thực hiện nhiều công đoạn. Về sau, chúng tôi dần xây dựng quy trình phù hợp hơn, kết hợp kiến thức được học với kinh nghiệm từ các lĩnh vực như thiết kế bối cảnh, tái hiện và xử lý chất liệu.

Chúng tôi yêu thích làm việc với đôi bàn tay của mình cũng là vì như vậy. Làm sao để tạo ra không gian mang theo những dấu vết thời gian, có chiều sâu và khiến vật liệu trở nên chân thực. Đó có thể là những vết gỉ sắt trên một bề mặt, hay cách xử lý một mảng tường canvas để tạo cảm giác như được xây bằng gạch, sơn hoặc bê-tông.

Ở thời điểm hiện tại, sản phẩm nào khiến các bạn cảm thấy thỏa mãn nhất?

- Từ cuối năm 2025 đến nay, chúng tôi cảm thấy mình đã dần hoàn thiện công việc thiết kế bối cảnh và bắt đầu mở rộng hơn sang vai trò định hướng sáng tạo. Có lẽ dự án chúng tôi tự hào nhất là Mắt Nhắm Mắt Mở của HIEUTHUHAI, nơi chúng tôi tham gia từ khâu lên ý tưởng đến định hướng sáng tạo cho toàn bộ thế giới của album.

Điểm xuất phát của dự án là tâm trí của Hiếu. Chúng tôi muốn tìm một hình dạng vật lý cho một thứ vốn rất vô hình, và cuối cùng nó trở thành một ngôi nhà: một cấu trúc line đơn giản, hơi cong vênh, được hình thành từ suy nghĩ, cảm xúc, ký ức, hoài nghi và những điều Hiếu tin là đúng ở thời điểm đó. Ngôi nhà ấy không phải một set hay địa điểm cụ thể, mà là “headspace” của Hiếu.

Xuyên suốt album, người nghe được dẫn qua nhiều trạng thái khác nhau bên trong headspace ấy: có lúc sáng rõ, có lúc xa cách, có khi ấm áp nhưng vẫn cô đơn. Ngôi nhà cũng liên tục thay đổi, mở rộng và tự sắp xếp lại, giống như cách một con người thay đổi theo thời gian.

Điều quan trọng không phải là xác định trước ngôi nhà sẽ hoàn thiện như thế nào, mà là tin vào quá trình để nó dần thành hình và tiếp tục biến đổi. Hiếu vẫn đang xây nó, sống trong nó, nhìn lại, sửa chữa và đôi khi bắt đầu lại từ một phần nào đó. Vì vậy, những cấu trúc chưa hoàn thiện và khoảng trống cũng trở thành một phần ngôn ngữ cảm xúc của cả era.

Dự án này cũng cho thấy cách chúng tôi hiểu về việc xây dựng một thế giới. Chúng tôi không bắt đầu từ một hình ảnh đẹp rồi nhân rộng nó thành nhiều sản phẩm, mà bắt đầu từ nghệ sĩ: họ muốn nói gì, đang ở đâu và thế giới đó vận hành theo logic nào. Từ đó, vật liệu, hình thức và cảm xúc dần tìm được cách xuất hiện của riêng mình.

Dự án Mắt Nhắm Mắt Mở của HIEUTHUHAI không chỉ đơn giản là bìa MV mà thực ra còn nối dài với thiết kế không gian, sân khấu cho concert. Làm sao để theo đuổi một dự án sáng tạo dài hơi?

- Việc trung thành với dự định đầu tiên rất quan trọng. Khi lắng nghe và trao đổi với nghệ sĩ, nắm được tâm tư của họ trong sản phẩm mà họ đang sáng tạo. Làm sao để mình có thể kể, tạo ra thế giới có thể đặt được âm nhạc của họ vào trong đó là câu hỏi mà chúng tôi phải trả lời. Từ ý tưởng tổng thể cho đến những chi tiết nhỏ nhất như một font chữ, phối màu cũng phải đảm bảo tính ổn định và đồng bộ. Chỉ cần mình đủ trung thành với dự định ban đầu dù là ở những chi tiết nhỏ nhất, tổng thể sẽ tự trở nên nhất quán.

Chúng tôi nghĩ rằng, điều này cũng tương tự như việc làm định hướng sáng tạo. Nó không đơn thuần chỉ là việc lên một concept rồi thôi mà sẽ nằm nhiều ở việc mình giữ rất nhiều thứ có vẻ nhỏ nhặt nhưng lại cùng kết hợp để kể một câu chuyện.

Các bạn đã bao giờ phải thỏa hiệp với các nghệ sĩ khi bước vào một dự án?

- Chúng tôi nghĩ điều này xảy ra khá thường xuyên. Ý tưởng ban đầu của nghệ sĩ đôi khi vượt ngoài khả năng kiểm soát, nhưng chính những giới hạn đó có thể mở ra hướng phát triển mới. Với chúng tôi, thỏa hiệp là tìm cách giữ tinh thần của ý tưởng, đồng thời đưa nó về một hình thức phù hợp và khả thi để thực hiện.

“Vẻ đẹp trong những khoảnh khắc thoáng qua”

Các bạn nói rằng, mình muốn tìm kiếm vẻ đẹp trong những khoảnh khắc thoáng qua. Điều này thể hiện như thế nào trong công việc?

- Chúng tôi đã ngồi lại nói chuyện với nhau ngay từ ngày đầu thành lập Microwave Soups. Bây giờ chúng tôi cũng đã lớn dần và có nhiều thay đổi nhưng ý tưởng này chưa bao giờ biến đổi. Làm thiết kế bối cảnh tức là tạo ra một tác phẩm chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn ngủi. Ví dụ như một concert có thể chỉ diễn ra trong vài tiếng; hay một sản phẩm sắp đặt (installation) có thể cũng chỉ kéo dài nhất trong một mùa nhất định.

Trong thời gian ngắn đó, làm sao để mọi người tạo ra được ký ức, điều khiến người ta nhớ lâu nhất về nó là điều mà chúng tôi mong muốn nhất

Điều khó khăn mà các bạn phải thích ứng trong môi trường sáng tạo ở Việt Nam, vốn phát triển nhanh nhưng cũng chưa thực sự chuyên biệt hoá?

- Cơ sở hạ tầng của ngành, từ khả năng xây dựng, vật liệu đến nhân lực, vẫn có những giới hạn nhất định. Nhưng với chúng tôi, mỗi giới hạn cũng là một bài toán sáng tạo. Khi tìm được cách hiện thực hóa một ý tưởng trong những điều kiện khó, dù chỉ là một tác phẩm điêu khắc với ngân sách eo hẹp, cảm giác hoàn thành nó luôn rất đáng giá.

Với Mắt Nhắm Mắt Mở của HIEUTHUHAI, chúng tôi đặc biệt tự hào khi ngôn ngữ thiết kế của album được mở rộng sang không gian concert, tiếp cận hàng chục nghìn khán giả mà vẫn giữ được tinh thần cốt lõi của dự án. Có lẽ niềm vui của công việc này nằm ở những “chiến thắng nhỏ” như vậy và ở cảm giác luôn có một điều mới để tiếp tục tạo ra.

Thế vở kịch Hạ Màn thì sao, các bạn cũng làm việc với những nghệ sĩ indie, thực hiện thiết kế cho tác phẩm này?

- Với chúng tôi, đây là một dự án đặc biệt và cũng có nhiều điều mới mẻ để học hỏi, trải nghiệm. Chúng tôi luôn cảm thấy việc “xây dựng thế giới” không bao giờ nằm ở một định nghĩa cụ thể nào hết. Ở Hạ Màn thế giới của dự án sẽ không có hậu kỳ cắt ghép mà bối cảnh sẽ luôn xuất hiện di chuyển trước mắt khác giả xuyên suốt vở kịch.

Làm Hạ Màn khiến chúng tôi rất vui, vì thiết kế sân khấu cũng là một trong những điều chúng tôi được học ở trường trước đây. Dù hạn chế về nhiều mặt như chi phí, nhân lực, địa điểm, thời gian nhưng chúng tôi lại rút ra được nhiều bài học trong quá trình thực hiện.

Với riêng dự án này, chúng tôi cũng được mở rộng phạm vi sáng tạo và thực hành của mình mà không chỉ thiết kế sân khấu. Chúng tôi còn tham gia vào phần xây dựng bản sắc của vở kịch, tổ chức các buổi chụp hình, thực hiện poster. Chúng tôi đã theo đuổi một dự án từ những công bố đầu tiên cho đến khi sân khấu chính thức hạ màn.

Nuôi dưỡng suy nghĩ, quan sát, đọc, trò chuyện và xây dựng thư viện của riêng mình

Các bạn nghĩ về căn cước của mình là gì trong thị trường sáng tạo, nhất là mảng thiết kế sân khấu/không gian đang phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam hiện nay?

- “Chất riêng” rất quan trọng, nhưng bản sắc của Soups không phải là điều chúng tôi cố định nghĩa hay nói ra. Nó tự hình thành qua cách chúng tôi làm việc và qua từng dự án. Chúng tôi muốn khán giả tự nhận ra màu sắc ấy; và khi nhìn vào một sản phẩm, họ luôn nhận ra đó là Soups.

Và các bạn hẳn cũng học được những bài học quý giá trong quá trình sáng tạo suốt 4 năm qua?

- Bài học lớn nhất mà chúng tôi nhận ra đó là chúng tôi đã luôn làm việc một cách chân thành nhất. Ngành sáng tạo này vốn có rất nhiều vùng xám, những câu chuyện bị đẩy lên tới mức cực đoan, thì cơ hội trò chuyện và trao đổi là rất quan trọng.

Là phụ nữ lại còn khá trẻ làm việc trong môi trường mà nam giới phần chiếm số đông, các bạn có bị áp lực?

- Đúng là có khó khăn và thử thách, nhưng chúng tôi lại thấy đó là một phần khá ngầu của công việc này. Chúng tôi vẫn luôn nhìn vào những người như Phoebe Philo hay Shona Heath một trong số ít những gương mặt nữ có tiếng nói rất riêng và rất mạnh trong ngành sáng tạo và thấy việc mình là phụ nữ không nhất thiết phải được nhìn như một bất lợi.

Với Soups, thử thách rõ nhất có lẽ nằm ở việc công việc thiết kế bối cảnh, xây dựng thế giới đòi hỏi không chỉ ở suy nghĩ sáng tạo mà còn rất nhiều thể chất. Chúng tôi thường xuyên ở xưởng, ở công trường, làm việc với các anh thợ, đội thi công, kỹ thuật hay cả đoàn phim, những môi trường phần lớn vẫn là nam giới và họ cũng rất giỏi giang.

Khi xuất hiện với giao diện là phụ nữ, chúng tôi sẽ luôn gặp những khó khăn và trở ngại, từ cách mọi người nhìn nhận mình cho đến việc làm thế nào để tiếng nói của mình được lắng nghe. Thời gian đầu, để hai cô gái trẻ đưa ra một giải pháp và được mọi người lập tức lắng nghe thật ra không phải lúc nào cũng dễ.

Chúng ta có thể nghĩ rất bay bổng, nhưng khi bước vào xưởng thì phải biết nói ngôn ngữ của người sẽ hiện thực hoá điều bay bổng đó. Nhưng chúng tôi nhận ra sự tin tưởng đó không cần phải đòi hỏi, mà có thể xây dần qua cách mình làm việc. Khi các anh và đồng nghiệp nam thấy mình thật sự hiểu thiết kế của mình, hiểu vật liệu, hiểu cách nó được thi công, và quan trọng nhất là khi có vấn đề xảy ra mình có thể cùng họ tìm ra cách giải quyết, thì mọi thứ thay đổi rất nhiều.

Mình có thể nghĩ rất bay bổng, nhưng khi bước vào xưởng thì phải biết nói ngôn ngữ của người sẽ hiện thực hoá điều bay bổng đó. Khi mình hiểu cách họ làm việc và cùng họ giải được những pha khó, sự tôn trọng tự nhiên sẽ đến.

Vì vậy, thay vì nghĩ mình phải trở nên “nam tính” hơn để tồn tại trong một môi trường như thế, chúng tôi chỉ cố gắng giỏi hơn trong điều mình đang làm.

Làm việc trong một môi trường nhiều cá tính cũng khiến chúng tôi hiểu hơn giá trị của sự tự tin, nhưng đồng thời là sự khiêm nhường, biết lắng nghe, biết đón nhận phản hồi và biết đặt cái tôi sang một bên khi cần. Bởi cuối cùng, tất cả chúng tôi đều đang hướng về một mục tiêu chung: làm cho công việc tốt nhất có thể.