Trải nghiệm tác nghiệp World Cup thật đáng giá. Ngồi bên đường biên chụp các bức ảnh lịch sử, chứng kiến cảm xúc nguyên bản của cầu thủ và người hâm mộ, được kể những câu chuyện World Cup từ góc nhìn của một người Việt Nam là phần thưởng không thể đo đếm bằng tiền. Có lẽ điều ý nghĩa nhất là sau giải đấu, những khoản chi phí rồi sẽ quên đi, những lần ngủ vùi trên những chuyến bay đêm hay xe buýt liên bang… cũng sẽ qua, nhưng những bức ảnh, những bài báo và ký ức về việc từng có mặt tại World Cup sẽ còn ở lại rất lâu. Với người làm báo chí truyền thông, đó không chỉ là một chuyến công tác, mà là một hành trình đầu tư cho nghề nghiệp, cho trải nghiệm sống và cho niềm tin rằng báo chí Việt Nam luôn có thể hiện diện ở những sân khấu lớn nhất của thế giới.

Hành trình tựa cánh chim bay

Nhưng kỷ niệm khó quên nhất có lẽ không nằm ở tấm ảnh đẹp nhất tôi đã chụp tại các trận cầu World Cup, mà ở hành trình để có được nó. Để trở thành nhiếp ảnh gia Việt Nam duy nhất được FIFA cấp thẻ tác nghiệp tại World Cup, tôi đã đăng ký thủ tục khoảng từ nửa năm trước ngày World Cup khai mạc thông qua sự hỗ trợ nhiệt tình từ Phòng truyền thông Liên đoàn bóng đá Việt Nam. Gần 2 tháng trước khi bóng lăn, FIFA thông báo tôi được cấp thẻ tác nghiệp và khuyến khích: “Bạn hãy xin visa nhập cảnh ba quốc gia đồng đăng cai càng sớm càng tốt”.

Một khi đã đặt chân đến World Cup, mọi nhà báo, phóng viên ảnh, người hoạt động nội dung truyền thông… đều hoạt động với cường độ làm việc cao nhất có thể. Đó là cảm giác thức dậy từ sáng sớm, đến sân vận động trước giờ khai cuộc 4 tiếng đồng hồ. Tôi và các đồng nghiệp mang trên vai chiếc balô nặng với lỉnh kỉnh thân máy và ống kính đến các sân vận động khổng lồ từ Dallas đến Houston, từ Los Angeles đến New York/New Jersey, mỗi trận chụp khoảng 1.000 files ảnh kỹ thuật số.

Không hiếm lần chúng tôi đi hàng cây số bên ngoài lẫn bên trong sân để vừa chụp ảnh, quay phim các cổ động viên, vừa đi vào lối đường dẫn dài hun hút bên trong sân để đến khu vực quy định như trung tâm báo chí (Media Centre), phòng làm việc nhiếp ảnh gia (Photographer Room), khu vực tác nghiệp khán đài (Photo Tribute), khu vực tác nghiệp dưới sân cỏ (Field position), Phòng họp báo, khu phỏng vấn nhanh đội bóng sau trận đấu (Mix Zone)…

Chúng tôi cần kịp đến vị trí tác nghiệp của mình trước khi cầu thủ bước ra khởi động và lúc ra hát quốc ca. Tôi thường hồi hộp mỗi khi tiếng còi khai cuộc vang lên. Bạn cần bắt được khoảnh khắc 1/1000 giây về cú sút quyết định của Ferran Torres, một pha ăn mừng “song đôi” của Jude Bellingham và Harry Kane, nụ cười vô địch của đội trưởng Rodri hay giọt nước mắt chia tay World Cup của Messi… World Cup dạy chúng tôi phải luôn sẵn sàng về mọi mặt như tâm lý, thiết bị… trước khi khoảnh khắc xuất hiện.

Tại World Cup 2026 có hàng chục nghìn nhà báo, nhiếp ảnh gia và kỹ thuật viên truyền thông từ khắp thế giới. Nhiều người đại diện cho những xu hướng mới của báo chí thể thao hiện đại hơn là chỉ đơn thuần đưa tin. Tôi nằm trong số các nhiếp ảnh gia di chuyển “marathon” qua ba quốc gia. Tuần đầu tác nghiệp, tôi đã đi qua 5 thành phố ở Mỹ: San Francisco, San Jose, Las Vegas, Dallas và Houston, tác nghiệp các trận đấu có Argentina, Brazil, Nhật Bản, Na Uy… thi đấu. Tuần kế, từ Mỹ tôi bay đến “quê hương những chiếc nón rộng vành sombrero” Mexico tác nghiệp trận đấu loại trực tiếp Mexico - Anh ở sân vận động huyền thoại Estadio Azteca (Mexico City). Kế tiếp là bay sang Vancouver (Canada) chụp ảnh trận Colombia - Thuỵ Sĩ.

Trở lại Mỹ, tôi tác nghiệp trận bán kết Pháp - Tây Ban Nha tại sân vận động SoFi sức chứa 70.000 chỗ ngồi ở Los Angeles, được xem là sân đẹp và hiện đại bậc nhất tại World Cup 2026. Xong trận đấu tôi cùng đồng nghiệp Trương Anh Ngọc (Thông tấn xã Việt Nam) tất tả ra sân bay lên chuyến bay thâu đêm để kịp tới thành phố Atlanta vào ngày hôm sau và đi thẳng ra luôn sân vận động Mercedes-Benz để kịp giờ tác nghiệp trận bán kết 2 giữa Argentina và Anh.

Lịch trình di chuyển xa xôi, liên tục đổi thành phố, múi giờ và điều kiện thời tiết, nơi ăn chốn ở căng mắt tìm và khối lượng làm việc truyền thông đa phương tiện khá nhiều áp lực song đó là tất cả những gì bạn cần làm tại một sự kiện toàn cầu như World Cup. Tôi và các đồng nghiệp nhiếp ảnh gia thường ở lại sân vận động sau khi trọng tài kết thúc trận đấu nhiều giờ để làm công việc hậu kỳ ảnh (chọn ảnh, biên tập và gửi đi) và thường là những người làm truyền thông cuối cùng rời sân.

Đọc thêm: Ronaldo rời sân, bóng đá vắng đi điều gì?

World Cup là tình yêu

World Cup 2026 được Hãng thông tấn Reuters đánh giá là chiến dịch tác nghiệp phức tạp nhất từ trước đến nay vì diễn ra trên ba quốc gia và bốn múi giờ. Tôi không chỉ chú tâm chụp ảnh các trận đấu trong sân vận động mà còn “kể chuyện qua ảnh” bằng góc nhìn văn hóa. Những câu chuyện từ các cổ động viên Argentina ở Atlanta, người hâm mộ Brazil tại Houston, hoạt động cổ vũ “chèo thuyền Vikings” gây sốt của các tuyển thủ và người hâm mộ Na Uy cho đến bầu không khí lễ hội đáng yêu ở thủ đô Mexico City.

World Cup đối với tôi không hề chỉ là một giải bóng đá mà thực sự là nơi hội hè với biết bao câu chuyện về con người, về di sản, văn hóa truyền thống và tình hữu nghị. Tôi chụp ảnh các CĐV Argentina và Tây Ban Nha vui vẻ thân ái bên nhau cho dù kết quả trận cầu có thắng, có thua, có niềm vui và nỗi buồn. Tôi chụp nguyên bộ ảnh các ông bố, bà mẹ Argentina có thói quen cõng con trẻ trên vai đi giữa đám đông hò reo và phát hiện ra văn hóa bóng đá ở xứ sở vũ điệu tango là nơi tình yêu dành cho đội tuyển được truyền từ cha mẹ sang con cái.Các CĐV Argentina nói với tôi rằng “Cả gia đình cùng đi xem và cổ vũ bóng đá là một nét bản sắc để ông bà, cha mẹ tạo nên những ký ức đầu tiên cho con em về tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc”.

Đến với World Cup 2026, chúng tôi đặt tâm huyết vào các sản phẩm kể chuyện bằng hình ảnh (visual storytelling), xu hướng dịch chuyển từ nhiếp ảnh thể thao (sports photography) sang nghệ thuật kể chuyện thể thao bằng ảnh (sports storytelling) nhằm mang đến góc nhìn riêng, tập trung vào trải nghiệm, văn hóa và hậu trường thay vì chỉ đưa tin trận đấu. Điều này thích ứng với sự đa dạng từ hệ sinh thái truyền thông hiện đại.

Lực lượng truyền thông hay nhiếp ảnh gia cần đa năng: vừa viết, vừa chụp ảnh, quay video, livestream, dựng clip, sử dụng AI để xử lý dữ liệu và kể chuyện trên nhiều nền tảng. Những câu chuyện về văn hóa, con người và cảm xúc được ưu tiên và gây dấu ấn tại kỳ World Cup lớn nhất lịch sử. Tôi chứng kiến các cổ động viên Nhật Bản, Morocco, Na Uy, Scotland, Cape Verde... mang theo văn hóa, âm nhạc và niềm tự hào dân tộc đến Bắc Mỹ, biến mỗi thành phố thành một lễ hội đa sắc màu.

World Cup 2026 thật đáng nhớ với chiến thắng và ngôi vương vô cùng thuyết phục của đội tuyển Tây Ban Nha hay những màn lội ngược dòng lịch sử của tuyển Argentina trên đường vào chung kết. Song cũng đáng nhớ không kém là cách Bắc Mỹ đón nhận thế giới bóng đá và cách thế giới bóng đá đáp lại tình cảm đó với Bắc Mỹ. Chúng ta biết rằng bóng đá (soccer) không phải là môn thể thao vua ở Mỹ hay Canada, song World Cup 2026 lại trở thành kỳ giải kỷ lục với lượng khán giả đến sân cao nhất lịch sử: 6,7 triệu lượt.

Những gì diễn ra thực tế mà chúng tôi chứng kiến trong vai trò một nhiếp ảnh gia tác nghiệp chính thức tại Bắc Mỹ mang đến cảm giác không chỉ đơn thuần là ba quốc gia Mỹ, Canada và Mexico cùng đăng cai World Cup, mà giống như cả thế giới đang cùng nhau tổ chức sự kiện này. Du khách được chào đón bằng sự nồng hậu và niềm hiếu kỳ, và họ cũng đáp lại bằng sự nhiệt tình tương xứng đối với các nước chủ nhà. Tôi không thể nào quên khi chứng kiến và chụp ảnh Haaland và đồng đội ngồi “chèo thuyền Vikings” trên sân cỏ cùng nhịp trống với hàng ngàn cổ động viên Na Uy trên khán đài. Tôi cũng rất ấn tượng trước “biển người” Argentina phủ xanh quảng trường Thời Đại (Times Square) ở New York trước trận chung kết. Những ánh mặt nụ cười của các CĐV Mexico dành cho mọi người xa lạ thật đáng yêu làm sao. Ở khía cạnh tốt đẹp nhất, đó chính là ý nghĩa thực sự của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh.

Tại biệt World Cup 2026, hẹn World Cup 2030!

(New York, tháng 7/2026).

Nội dung và ảnh: Nhiếp ảnh gia Trung Nghĩa