Trong nhiều thập niên qua, lịch sử của cộng đồng LGBTQ+ ở Mỹ được lưu giữ bằng nhiều cách rất khác nhau. Đó có thể là những cuộc hẹn trong các quán bar nhỏ, những cuộc tuần hành trên phố, những buổi hội họp của các tổ chức cộng đồng hay đơn giản là ký ức của những người đã sống qua những biến động của thời cuộc. Dự kiến mở cửa vào năm 2028, American LGBTQ+ Museum (bảo tàng LGBTQ+ Mỹ) đánh dấu lần đầu tiên lịch sử đa dạng giới và xu hướng tính dục có một thiết chế văn hóa chuyên biệt trên quy mô quốc gia tại Mỹ.

Mái nhà chung cho những câu chuyện cũ

Bảo tàng LGBTQ+ Mỹ xuất hiện tại New York như một chương tiếp theo của câu chuyện cộng đồng đã được viết nên nơi đây suốt nhiều thập niên. Từ những phong trào xã hội đến các không gian văn hóa và sáng tạo, thành phố này từ lâu đã giữ vai trò đặc biệt trong đời sống tập thể tại Mỹ.

Ý tưởng về bảo tàng được khởi xướng từ năm 2017, khi các nhà hoạt động Richard Burns, Kevin Jennings và Urvashi Vaid cùng nhiều lãnh đạo cộng đồng bắt đầu hình dung về một “mái nhà” chung để lưu giữ những ký ức từng định hình cộng đồng này. Từ những cuộc trao đổi đầu tiên, ý tưởng ấy dần mở rộng thành một dự án quy mô quốc gia với sự tham gia của giới học giả, các tổ chức và những gương mặt có ảnh hưởng trong nhiều lĩnh vực.

Chúng tôi chọn New York vì đây vừa là cột mốc trong lịch sử LGBTQ+, vừa là nơi cộng đồng này hiện diện mạnh mẽ nhất - Giám đốc bảo tàng Ben Garcia.

Bảo tàng LGBTQ+ Mỹ sẽ được đặt bên trong New York Historical - bảo tàng lâu đời nhất thành phố New York. Trong không gian ấy, những câu chuyện của cộng đồng LGBTQ+ được đặt vào dòng chảy lịch sử nước Mỹ, bên cạnh những dấu mốc đã góp phần định hình quốc gia này qua nhiều thế kỷ.

Khi mở cửa vào năm 2028, bảo tàng sẽ trở thành nơi những ký ức từng được truyền từ cộng đồng này sang cộng đồng khác tìm thấy vị trí của mình trong câu chuyện chung của nước Mỹ.

Đọc thêm: ‘Heated Rivalry’: Điều gì xảy ra khi hai người đàn ông gần như hoàn hảo yêu nhau?

Một góc nhìn khác về lịch sử nước Mỹ

Tại bảo tàng LGBTQ+ Mỹ, những trải nghiệm của cộng đồng này được đặt vào chính dòng chảy của các biến động xã hội, văn hóa và chính trị đã định hình nước Mỹ qua nhiều thế kỷ.

Hành trình ấy bắt đầu từ những cách hiểu về giới và bản sắc đã tồn tại từ rất lâu trước khi nước Mỹ hiện đại ra đời. Từ thời kỳ thuộc địa, cuộc Cách mạng Mỹ, làn sóng ảnh hưởng từ cuộc cách mạng Công nghiệp của thế kỷ 19 đến những chuyển động của thế kỷ 20, triển lãm cho thấy những con người này luôn hiện diện trong những bước ngoặt quan trọng của lịch sử Mỹ.

Chiến tranh, cuộc khủng hoảng HIV/AIDS hay những thay đổi trong nhận thức xã hội về xu hướng tính dục và bản dạng giới đều được tái hiện như những chương góp phần định hình lịch sử Mỹ hiện đại. Hành trình ấy tiếp tục kéo dài đến kỷ nguyên internet, khi các nền tảng trực tuyến mở ra những không gian kết nối mới của cộng đồng LGBTQ+. Xuyên suốt không gian trưng bày là câu chuyện về cách con người tìm thấy nhau qua từng thời kỳ lịch sử.

Từ những phong bì màu nâu đến chiếc khăn bandana, chúng tôi muốn kể câu chuyện về cách cộng đồng LGBTQ+ tìm thấy nhau qua các thời kỳ - Giám đốc bảo tàng Ben Garcia.

Bên cạnh triển lãm thường xuyên, bảo tàng cũng sẽ giới thiệu các chuyên đề về những nhân vật tạo nên thay đổi xã hội, dấu ấn của cộng đồng LGBTQ+ trong thời trang, âm nhạc và thể thao cũng như những câu chuyện về cộng đồng người da màu, phụ nữ và người chuyển giới trong lịch sử Mỹ. Các giám tuyển từ nhiều địa phương khác nhau cũng sẽ tham gia xây dựng nội dung, mang theo những câu chuyện và góc nhìn xuất phát từ chính họ.

Ngay từ trước khi mở cửa, bảo tàng LGBTQ+ Mỹ đã triển khai nhiều chương trình hợp tác với các tổ chức địa phương. Theo cách đó, bảo tàng được hình thành từ hiện vật, tư liệu lưu trữ và cả những cuộc đối thoại vẫn đang tiếp diễn trong cộng đồng.

Viên gạch Stonewall và giấc mơ về một mái nhà chung

Trong số những hiện vật đầu tiên được tiếp nhận có một viên gạch từ mặt tiền nguyên bản của Stonewall Inn, địa điểm gắn liền với cuộc bạo loạn Stonewall năm 1969, dấu mốc được xem là khởi đầu của phong trào đấu tranh vì quyền LGBTQ+ hiện đại tại Mỹ. Viên gạch được lưu giữ khi công trình cũ được tháo dỡ để xây dựng lại. Qua thời gian, nó trở thành một trong những dấu tích hữu hình hiếm hoi còn lại từ sự kiện lịch sử này.

Sở hữu một phần Stonewall Inn giống như gieo một hạt giống, để từ đó nhiều câu chuyện về lịch sử LGBTQ+ nước Mỹ cùng nảy nở dưới một mái nhà - Giám đốc bảo tàng Ben Garcia.

Có lẽ đó cũng là hình ảnh phản chiếu rõ nhất cho tham vọng của bảo tàng. Những câu chuyện từng nằm rải rác trong các cộng đồng, các phong trào xã hội và ký ức cá nhân được quy tụ về cùng một mái nhà để trở thành một phần của ký ức chung.

Khi được hỏi về điều ông kỳ vọng nhất, Garcia nhắc đến cảm giác thuộc về. Ông mong những người queer khi bước vào bảo tàng có thể nhìn thấy chính mình trong những câu chuyện được kể tại đây, đồng thời nhận ra những thế hệ đã góp phần mở đường cho quyền được hiện diện ngày hôm nay.

Xa hơn, ông kỳ vọng bảo tàng sẽ giúp công chúng nhìn nhận lịch sử LGBTQ+ như một phần của lịch sử nước Mỹ. Đó là một dòng chảy đã góp phần định hình nhiều khoảnh khắc quan trọng của quốc gia này qua nhiều thế hệ.