Nếu có những khán giả say mê các phim tài liệu về tội phạm hay ẩm thực, thì người yêu nước hoa cũng có thể dành hàng giờ theo dõi hành trình của những nhà chế tác hương. Từ khoảnh khắc thu hoạch hoa nhài vào buổi sớm tại vùng Grasse của Pháp cho đến quá trình tạo nên những mùi hương mang tính biểu tượng, mỗi công đoạn đều góp phần hé lộ thế giới phía sau một sáng tạo hương. Đây cũng là lý do khiến ngành nước hoa trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều bộ phim tài liệu trên các nền tảng streaming.

Grasse, the World Capital of Perfume (2024)

Chỉ gói gọn trong 15 phút, bộ phim tài liệu Grasse, the World Capital of Perfume của ARTE mở ra góc nhìn bao quát về lý do Grasse được xem là thủ phủ của ngành nước hoa Pháp, đồng thời là một trong những vùng đất có sức ảnh hưởng sâu sắc đến nghệ thuật chế tác hương thơm trên thế giới.

Bộ phim đưa khán giả đến thị trấn nhỏ thuộc vùng Provence, nổi tiếng với những cánh đồng hoa hồng, hoa nhài và hoa huệ trắng (tuberose). Nguồn nguyên liệu phong phú cùng truyền thống canh tác được gìn giữ qua nhiều thế hệ đã góp phần tạo nên danh tiếng của Grasse.

Qua những thước phim ngắn nhưng giàu cảm xúc, tác phẩm tái hiện hành trình kéo dài hàng thế kỷ của Grasse. Mọi thứ khởi đầu trên những cánh đồng hoa vào lúc bình minh, khi những cánh hoa còn đọng sương và được thu hoạch đúng thời điểm để lưu giữ trọn vẹn hương thơm tự nhiên.

India, the Other Land of Perfume (2024)

Nếu Grasse được xem là cái nôi của ngành nước hoa phương Tây, thì Kannauj của Ấn Độ từ lâu được mệnh danh là thủ phủ nước hoa của phương Đông. Bộ phim tài liệu India, the Other Land of Perfume đưa khán giả đến vùng đất gắn liền với nghề chế tác hương liệu truyền thống, khi nghệ thuật làm nước hoa vẫn được gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.

Bộ phim theo chân một gia đình sản xuất attar, dòng nước hoa thảo mộc không chứa cồn được chưng cất bằng những kỹ thuật thủ công có lịch sử hàng trăm năm. Từ công đoạn lựa chọn nguyên liệu đến quá trình chưng cất, tác phẩm khắc hoạ sự tỉ mỉ cùng những giá trị văn hoá ẩn sau một nghề thủ công đang đứng trước nhiều biến động.

Không dừng lại ở đó, bộ phim tài liệu India, the Other Land of Perfume còn phản ánh sự khác biệt trong cách nhìn của hai thế hệ đối với ngành hương liệu. Một bên mong muốn gìn giữ những phương pháp truyền thống đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ, bên còn lại nhìn thấy tiềm năng phát triển từ các phân tử hương tổng hợp với chi phí thấp hơn và khả năng tiếp cận thị trường đại chúng rộng hơn.

Perfumes: Dark Secrets (2024)

Không phải mọi câu chuyện trong thế giới nước hoa đều gắn với những cánh đồng hoa hồng hay hình ảnh lộng lẫy của các thương hiệu xa xỉ. Perfumes: Dark Secrets của BBC mở ra một lát cắt ít được biết đến về điều kiện lao động trong chuỗi cung ứng nguyên liệu phục vụ ngành nước hoa toàn cầu.

Bộ phim tập trung vào những cánh đồng hoa nhài tại Ai Cập, nguồn cung nguyên liệu cho nhiều nhà sản xuất nước hoa cao cấp. Qua quá trình điều tra, tác phẩm cho thấy nhiều vấn đề như nghèo đói, tình trạng bóc lột sức lao động hay việc tuyển dụng trẻ em cho quá trình thu hoạch hoa. Những hình ảnh này tạo nên sự tương phản rõ rệt với vẻ hào nhoáng thường xuất hiện trong các chiến dịch quảng bá nước hoa.

Perfumes: Dark Secrets cho thấy giá trị của thành phẩm cuối cùng không phải lúc nào cũng phản ánh điều kiện sống và môi trường làm việc của những người trực tiếp tạo ra nguồn nguyên liệu. Đồng thời, tác phẩm cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các thương hiệu, nhà cung cấp và cả người tiêu dùng trong việc hướng đến một chuỗi cung ứng bền vững và công bằng hơn.

The Essence of Memories (2022)

Bộ phim tài liệu The Essence of Memories kể về nhà chế tác nước hoa người Syria trong hành trình tái hiện cuộc đời mình qua những mùi hương gắn bó với quá khứ. Qua góc nhìn của đạo diễn Mélanie Gouby, bộ phim phác hoạ chân thật hành trình từ Aleppo đến Pháp, khi Fattouh nỗ lực kết nối lại những mảnh ký ức bị chia cắt bởi chiến tranh và khoảng thời gian tị nạn. Mỗi mùi hương đều trở thành một dấu mốc trong cuộc đời ông. Hương hoa nhài gợi nhớ quê hương, mùi thuốc súng gắn với những năm tháng xung đột, còn vị ngọt của mứt hoa hồng đưa ký ức trở về chuyến vượt biển trên chiếc thuyền bơm hơi để tìm kiếm một cuộc sống mới. Với bộ phim The Essence of Memories, ký ức đôi khi không trở lại bằng hình ảnh thoáng qua mà có thể bắt đầu từ một mùi hương quen thuộc.

Inside CHANEL - Chapter 32: N°5 (2021)

Dù không được xây dựng theo cấu trúc của một bộ phim tài liệu truyền thống, Inside CHANEL - Chapter 32: N°5 vẫn mang đến góc nhìn giàu hình ảnh về một trong những biểu tượng lớn nhất của ngành nước hoa. Qua loạt phim ngắn được thực hiện bằng phong cách hoạt họa hiện đại, CHANEL kể lại hành trình hình thành những di sản nổi tiếng của nhà mốt, trong đó CHANEL N°5 là một chương đặc biệt.

Tập phim đưa khán giả ngược dòng thời gian để khám phá quá trình ra đời của mùi hương mang tính biểu tượng này. Nội dung tái hiện cột mốc quan trọng khi nhà chế tác nước hoa Ernest Beaux giới thiệu việc sử dụng aldehydes, nhóm hợp chất hương thơm mang tính đột phá đã góp phần tạo nên bản sắc riêng cho CHANEL N°5 giữa những mùi hương cùng thời.

Bộ phim còn lý giải nguồn gốc của cái tên N°5, con số may mắn của Gabrielle Chanel. Tác phẩm cũng nhắc lại một trong những khoảnh khắc nổi tiếng nhất lịch sử nước hoa, khi Marilyn Monroe chia sẻ rằng bà chỉ dùng "vài giọt CHANEL N°5" trước khi đi ngủ. Câu nói này đã góp phần đưa CHANEL N°5 trở thành một biểu tượng của văn hoá đại chúng, bên cạnh vị thế của một dòng nước hoa cao cấp.

Louis Vuitton - Les Extraits / Jacques Cavallier-Belletrud (2021)

Với những người yêu nước hoa, Jacques Cavallier-Belletrud là cái tên có tầm ảnh hưởng không kém các nhà thiết kế thời trang danh tiếng. Với phim ngắn Louis Vuitton - Les Extraits / Jacques Cavallier-Belletrud, Louis Vuitton như dẫn dắt người xem dạo bước vào thế giới sáng tạo của nhà chế tác nước hoa này.

Các thước phim ghi lại quá trình Cavallier-Belletrud làm việc trong phòng thí nghiệm tại Grasse, vùng đất được xem là thủ phủ của ngành nước hoa Pháp. Từ việc lựa chọn nguyên liệu, đánh giá chất lượng từng thành phần cho đến quá trình chuyển hoá một ý tưởng thành mùi hương hoàn chỉnh, tác phẩm mang đến góc nhìn gần gũi về công việc vốn hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Qua từng khung hình, người xem có thể cảm nhận sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và trực giác, những yếu tố luôn giữ vai trò quan trọng trong hành trình chế tác nước hoa.

Bộ phim cũng cho thấy, dù công nghệ ngày càng phát triển, việc tạo nên một mùi hương vẫn phụ thuộc rất lớn vào khả năng cảm nhận của con người. Chính “chiếc mũi” của nhà chế tác cùng kinh nghiệm được bồi đắp qua nhiều năm mới là công cụ quan trọng để cân bằng nguyên liệu và tạo nên bản sắc cho mỗi sản phẩm.

Nose (2021)

Điều gì giúp một mùi hương có thể trở thành biểu tượng? Bộ phim tài liệu Nose mở ra lời giải cho câu hỏi ấy thông qua hành trình của François Demachy, nhà chế tác nước hoa kỳ cựu của Dior. Xuyên suốt bộ phim, Demachy đi qua nhiều vùng nguyên liệu nổi tiếng trên thế giới như Grasse, Calabria, Indonesia và Madagascar để tìm kiếm những hương liệu chất lượng nhất. Mỗi chặng đường đều hé lộ nguồn gốc của các nguyên liệu quý, đồng thời cho thấy sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và bề dày kinh nghiệm cần có để hoàn thiện một mùi hương.

Theo bộ phim, nghề chế tác nước hoa được ví như “công việc bí mật nhất thế giới”, bởi phần lớn quá trình sáng tạo diễn ra sau những cánh cửa khép kín. Tác phẩm còn dẫn dắt khán giả bước vào câu chuyện về thời gian, thiên nhiên và hành trình biến một bông hoa hay một nguyên liệu thô thành cảm xúc được lưu giữ trong hương thơm.

Scent from Heaven (2015)

Được xem là một trong những nguyên liệu danh giá nhất của ngành nước hoa hiện đại, oud (trầm hương) từ lâu gắn liền với sự xa xỉ và những mùi hương cao cấp. Thế nhưng, bộ phim tài liệu Scent from Heaven của Al Jazeera lại mở ra nhiều góc nhìn mới về câu chuyện phía sau nguyên liệu quý giá này.

Bộ phim lần theo hành trình của agarwood, loại gỗ tạo nên trầm hương, từ môi trường tự nhiên đến chuỗi cung ứng trên toàn cầu. Tác phẩm hướng sự chú ý đến những vấn đề ít được nhắc đến như sự khan hiếm của nguồn nguyên liệu, tình trạng phá rừng, hoạt động khai thác trái phép và thị trường chợ đen xoay quanh loại nhựa gỗ có giá trị cao.

Với Scent from Heaven, giá trị kinh tế của trầm hương đã khiến nguyên liệu này trở thành mục tiêu của những mạng lưới buôn bán bất hợp pháp. Hệ quả không chỉ dừng lại ở áp lực đối với tài nguyên thiên nhiên mà còn kéo theo nhiều vấn đề liên quan đến môi trường, công tác quản lý và hoạt động thương mại quốc tế - những vấn đề mà phần lớn người tiêu dùng hiếm khi có cơ hội nhìn thấy.

The Nose - Searching for Blamage (2013)

Nếu thế giới nước hoa niche có một nhân vật mang đậm màu sắc “cult”, Alessandro Gualtieri chắc chắn là một trong những cái tên nổi bật nhất. Bộ phim tài liệu The Nose - Searching for Blamage kể về Alessandro Gualtieri với vai trò là nhà sáng lập Nasomatto và Orto Parisi trong hành trình tạo nên Blamage, một mùi hương được hình thành từ những sai sót, trực giác và cả yếu tố ngẫu nhiên. Ở đó, những sai sót xuất hiện trong quá trình sáng tạo không bị loại bỏ mà được giữ lại như một phần của thành phẩm.

Xuyên suốt bộ phim, người xem được theo chân Gualtieri qua nhiều không gian khác nhau, từ những phòng thí nghiệm mang dáng dấp xưởng làm việc của một nhà khoa học lập dị đến các khu chợ tại Ấn Độ - nơi ông tìm kiếm cảm hứng từ mùi hương, con người và môi trường xunh quanh. Trong thế giới của Gualtieri, nước hoa không chỉ là sự kết hợp của các nguyên liệu mà còn là phương tiện biểu đạt tư duy, cảm xúc và triết lý sáng tạo.

Perfume (2011)

Từ rất lâu trước khi những khái niệm như “Skin Scents”, “Fragrance Layering” hay “Gourmand Accords” trở thành xu hướng, nghệ thuật chế tác hương thơm đã trải qua hành trình phát triển kéo dài hàng nghìn năm. Bộ phim tài liệu Perfume của BBC mở ra góc nhìn toàn diện về lịch sử của ngành công nghiệp đặc biệt này.

Được thực hiện dưới hình thức miniseries gồm ba tập, Perfume đưa khán giả ngược dòng thời gian về Ai Cập cổ đại, khi nước hoa giữ vai trò quan trọng trong đời sống, tôn giáo và các nghi lễ. Qua từng tập phim, Perfume phác hoạ quá trình nước hoa chuyển mình từ một sản phẩm thủ công mang màu sắc huyền bí trở thành ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD. Đồng thời, tác phẩm cũng cho thấy dù trải qua quá trình thương mại hoá mạnh mẽ, sức hút của nước hoa vẫn được gìn giữ nhờ sự giao thoa giữa khoa học, nghệ thuật và cảm xúc.