Xăng, máu, sắt, mùn cưa, thuốc lá, khói, bụi… sẽ thế nào nếu đây là những nốt hương trong lọ nước hoa mà bạn cầm trên tay? Vượt ngoài công thức của những hợp hương truyền thống, nước hoa ngày nay không chỉ được chế tạo từ những nguyên liệu “chiều lòng” số đông, mà còn được lấy cảm hứng từ các chất liệu “khó”, cá tính, thô sơ và có phần dị biệt. Làn hương này có ý nghĩa như thế nào? Người tiêu dùng đang đón nhận xu hướng này ra sao? Hãy cùng gặp gỡ và lắng nghe những nhận định từ doanh nhân, chuyên gia nước hoa niche Eric Trần.

Xuất phát từ tình yêu nước hoa và mong muốn tìm kiếm những giá trị mang đậm tính cá nhân, anh Eric bắt đầu với vai trò nhà sưu tầm nước hoa niche và ra mắt thương hiệu ViinRiic Niche Perfume Boutique. Tiếp đó, vào năm 2025, anh bắt đầu hành trình điều hương độc lập với thương hiệu Maison Ric.

Sáng tạo mang tính tự sự

Từ xưa đến nay, nước hoa thường được ví như món trang sức vô hình, không âm thanh, không hình tướng nhưng để lại dấu ấn khó phai. Như một biểu tượng của những điều hoa mỹ, quá trình sáng tạo khứu giác dần bị giới hạn trong việc tôn vinh cái đẹp qua những tầng hương cuốn hút và quay lưng với những điều không hoàn hảo, có phần thô sơ, thậm chí xấu xí. Và đây cũng là khởi nguồn cho sự ra đời của những tầng hương “khó gần” - độc bản, cá biệt.

Sáng tạo không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh cái đẹp. Cái đẹp, nếu có, đôi khi chỉ là phần nổi của một vấn đề sâu hơn, nơi chúng ta thường ngần ngại đối diện với những điều không hoàn hảo.

Về những nguồn cảm hứng tưởng chừng như không thể xuất hiện trong những sáng tạo đại diện cho cái đẹp như mùi máu, xăng, da thuộc hay rượu... anh cho rằng, đây lại là tiền đề cho những sáng tạo mang tính bước ngoặt, “chạm đến những người có gu riêng và mong muốn tìm kiếm sự khác biệt”.

Đây cũng là những nốt hương có tính tự sự cao vì chúng khơi gợi ký ức hoặc lột tả những cảm xúc, lát cắt mà dòng hương mang tính ứng dụng khó có thể chạm tới. “Tôi thường ví dòng nước hoa này như những bức tranh trừu tượng vì có những khoảnh khắc, khi nhìn hay ngửi, ta không thực sự hiểu chúng đang nói điều gì. Nhưng chính sự mơ hồ đó lại là giá trị. Và cũng vì vậy, chúng chấp nhận việc không dành cho số đông”, anh chia sẻ.

Thị trường bão hòa và thị hiếu thay đổi

Không dễ dùng và kén chọn khách hàng là thế, phân khúc mùi hương này vẫn ngày một phát triển và có tệp khách hàng riêng. Theo doanh nhân mùi hương, sự xuất hiện của những mùi hương táo bạo, thậm chí gây tranh cãi, phản ánh hai chuyển động song song: “Trước hết, thị trường nước hoa niche đang dần đi vào trạng thái bão hòa. Khi các lối kể quen thuộc không còn đủ sức tạo bất ngờ, những nốt hương táo bạo hơn bắt đầu xuất hiện để chinh phục những nội dung mang tính phá vỡ và khác biệt hơn. Yếu tố thứ hai đến từ thị hiếu người dùng. Gu thưởng thức và sưu tầm nước hoa ngày nay đã dần thay đổi với những đòi hỏi đậm tính cá nhân và khó chiều hơn”.

Từ góc nhìn cá nhân, anh cho biết, các tín đồ mùi hương ngày nay đang có nhu cầu khẳng định bản thân ngày một rõ nét. Nước hoa vì thế không đơn thuần là mỹ phẩm làm đẹp, mà còn là công cụ để thể hiện cá tính và gu thẩm mỹ riêng.

Khi những lựa chọn phổ biến không còn đủ để tạo dấu ấn, người dùng bắt đầu tìm đến những mùi hương mang tính cá biệt và khó đoán hơn, thậm chí không dành cho số đông.

Tính ứng dụng của làn hương “khó gần”

Với gần hai mươi năm làm việc cùng mùi hương, doanh nhân cho rằng các mùi hương “khó gần” không hẳn lúc nào cũng khó cảm. “Theo tôi, về bản chất, những dòng nước hoa này vẫn là sản phẩm vật lý mang tính tiêu dùng. Vì vậy, bối cảnh sử dụng hoàn toàn phụ thuộc vào cảm nhận cá nhân, bạn có thể dùng khi cảm thấy phù hợp. Tôi thường những mùi hương này khi ở một mình, hoặc khi cần không gian riêng để cảm nhận. Chúng không nhất thiết phải xuất hiện trong bối cảnh xã giao thường nhật”.

Thực tế, trên thị trường nước hoa “khó” vẫn có những sản phẩm cân bằng tốt giữa tính sáng tạo và ứng dụng. Theo anh Eric, But Not Today của thương hiệu UNUM là một ví dụ điển hình. Lấy cảm hứng từ bộ phim The Silence of the Lambs (1991), mùi hương gợi cảm giác lạnh lẽo và bí ẩn. “Những nốt hương kim loại tạo hiệu ứng như máu kết hợp cùng một chút hoa trắng, tạo tổng thể trừu tượng, khó dùng nhưng lại dễ cảm”.

Một ví dụ khác là Tableau Parisien. “Sản phẩm này phác họa hình ảnh rất “đời” của Paris: mùi thuốc lá, son môi, da thuộc, vải vóc và rượu. Đây là mùi hương kén người dùng, nhưng lại có sức gợi lớn, bởi các nốt hương đều được xử lý rõ nét và không dễ nhầm lẫn”.

Bên cạnh đó, để tăng tính ứng dụng cho các dòng hương khó, nhiều người đặt câu hỏi liệu chúng ta có thể biến tấu để chúng trở nên dễ chịu? Tuy nhiên, theo chuyên gia mùi hương, “khi chúng ta làm điều đó, vô hình trung đã phá vỡ nội dung sáng tạo ban đầu. Nếu đã bỏ nhiều tiền để sở hữu một mùi hương, tại sao lại không tôn trọng nó? Điều này cũng giống như việc mua một bức tranh đắt giá rồi tự ý pha thêm màu và vẽ chồng lên. Khi phần gốc đã mất đi, linh hồn của sáng tạo cũng không còn nữa”.

Tiềm năng của dòng hương “khó” tại Việt Nam

Nhận định về tiềm năng của dòng nước hoa này tại Việt Nam, anh Eric cho biết, đứng từ góc độ của người sưu tầm mùi hương, nhà phân phối các thương hiệu niche, đồng thời là người sáng tạo và xây dựng thương hiệu, anh nhận thấy đây là nhóm mùi hương rất khó được đón nhận rộng rãi, đặc biệt tại thị trường Việt Nam. “Không phải vì chất lượng, mà vì chúng đi ngược lại thói quen thưởng thức và kỳ vọng phổ biến của số đông”.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của người làm sáng tạo, doanh nhân cho biết, chính sự khó tiếp cận lại mở ra nhiều khả năng thú vị. “Đây là mảnh đất lý tưởng để tạo ra những mùi hương mang tinh thần cách mạng, phá vỡ cấu trúc quen thuộc, đậm tính avant-garde và giá trị nghệ thuật cao”.

Maison Ric cũng được hình thành từ chính tinh thần đó. Với anh, đây là không gian để tái cấu trúc những nốt hương cực đoan, hoặc “vá” lại chúng bằng một góc nhìn cá nhân hơn, nơi sự gai góc, bản năng và trần trụi được tiết chế bằng chiều sâu cùng cấu trúc mùi tinh tế. Một số sáng tạo của Maison Ric không hướng đến việc mô phỏng cái đẹp quen thuộc, mà cố gắng ghi lại những lát cắt rất thật của đời sống, của bản năng và cảm xúc con người, rồi chuyển hóa chúng thành ngôn ngữ khứu giác giàu tính ẩn dụ.

Sick A Duck là ví dụ rõ nét cho cách anh tiếp cận nhóm mùi sinh học gây tranh cãi. Trong đó có những nốt gợi liên tưởng trực diện đến dịch cơ thể nam giới, vốn thường bị xem là cấm kỵ hoặc khó chấp nhận trong nước hoa. Cấu trúc mùi khai thác cảm giác sinh học rất rõ rệt: chút sắc thái dược tính nhẹ, độ mặn ẩm, cảm giác protein và da thịt, tất cả được đặt trên lớp nền gợi cao su non mỏng cùng hơi ấm của nhiệt độ cơ thể.

Tôi tin rằng, dù không dành cho số đông, những mùi hương như vậy vẫn có chỗ đứng , không phải bằng doanh số lớn, mà bằng giá trị sáng tạo và khả năng tạo dấu ấn lâu dài trong thế giới nước hoa niche - Doanh nhân Eric Trần.

Tựu trung, những mùi hương “khó” không tồn tại để tạo xu hướng hay chiều lòng số đông, thay vào đó, “chúng mở ra những lát cắt khác của thế giới mùi hương, nơi sự khác biệt và cá tính được đặt lên hàng đầu”.