Giữa kỷ nguyên bùng nổ của sách nói và tạp chí điện tử, khi thông tin có thể được tiếp cận, lưu trữ và chia sẻ chỉ bằng một cú chạm, trải nghiệm cầm trên tay một cuốn tạp chí, cảm nhận mùi giấy mới và thong thả lật giở từng trang bỗng trở nên đáng quý. Trong thập kỷ qua, sự dịch chuyển của độc giả và nguồn thu quảng cáo sang các nền tảng số đã tạo nên những biến động sâu sắc đối với ngành xuất bản báo in.

Nhiều biểu tượng truyền thông lần lượt khép lại hành trình trên giấy: LIFE ngừng phát hành định kỳ, InStyle chuyển sang mô hình digital-only, còn nhật báo Tuổi Trẻ tại Việt Nam cũng chính thức dừng xuất bản bản in sau 51 năm. Ngay cả những đế chế truyền thông lâu đời cũng phải tái cấu trúc để thích nghi với thói quen tiếp nhận thông tin mới. Thế nhưng, khi thế giới đã quen với những trang đọc vô hình trên màn hình, sức hấp dẫn của một ấn phẩm hữu hình dường như đang được nhìn nhận lại.

Thế nhưng, vòng lặp của văn hóa luôn chứa đựng những nghịch lý tuyệt đẹp. Chính sự hoài niệm và khao khát trải nghiệm những giá trị hữu hình của giới mộ điệu đang từng bước hồi sinh một định dạng tưởng chừng đã lỗi thời. Vài năm trở lại đây, thị trường xuất bản Âu - Mỹ đang chính thức bước vào một cuộc phục hưng rực rỡ của tạp chí in.

Kỷ nguyên tái khởi động

Chúng ta đang chính thức bước vào kỷ nguyên tái khởi động của các tạp chí in. Trong vài năm qua, hàng loạt những tên tuổi di sản đình đám như Field & Stream, Saveur, NYLON, VICE, SPIN, và i-D đã đồng loạt quay trở lại với định dạng báo in. Sự tái xuất này không đơn thuần là một nỗ lực tuyệt vọng nhằm tái tạo lại quá khứ. Thay vào đó, những ấn phẩm này đang mang đến một chương mới mẻ, được hồi sinh dưới tay những chủ sở hữu mới, với những diện mạo tươi mới và được vận hành bởi những mô hình kinh doanh hoàn toàn được tái định hình.

Danh sách những tạp chí trở lại đang tiếp tục mở rộng, và tiêu điểm gần đây nhất chính là LIFE. Tờ tạp chí ảnh báo chí (photojournalism) ra đời từ năm 1936, gắn liền với rất nhiều bức ảnh lịch sử của thế kỷ 20, sẽ chính thức ra mắt một phiên bản hàng quý, tức mỗi năm 4 số, vào ngày 23 tháng 11 năm 2026. Sự hồi sinh bùng nổ của các tựa báo này không khỏi khiến giới mộ điệu hoài niệm và khao khát về những cuốn tạp chí di sản khác mà họ mong mỏi được nhìn thấy trở lại trên kệ sách.

Làn sóng hồi sinh này cũng khiến giới mộ điệu bắt đầu tự hỏi: còn tờ tạp chí di sản nào nữa mà họ mong được thấy lại trên kệ sách?

Khao khát về trải nghiệm hữu hình

Trong mảng thời trang, Lucky - cuốn tạp chí mua sắm kinh điển dành cho những cô nàng sành điệu đã ngừng xuất bản từ năm 2015 là một cái tên để lại nhiều tiếc nuối lớn. Trước khi mạng xã hội tràn ngập những lời khuyên mua sắm bất tận, Lucky từng biến việc khám phá các thương hiệu, nhà thiết kế và những món đồ thời trang mới thành một trải nghiệm thực thụ. Bên cạnh đó, InStyle và Entertainment Weekly, hai ấn phẩm đã chấm dứt bản in vào năm 2022 và hiện chỉ còn hoạt động trên nền tảng kỹ thuật số, cũng được nhiều độc giả khao khát mang trở lại bản giấy để thỏa mãn thú vui lật giở từng trang báo hàng giờ đồng hồ trên bãi biển.

Thị trường phong cách sống (lifestyle) cũng gọi tên Martha Stewart Living. Từng là một cẩm nang sở hữu trọn bộ những công thức nấu ăn, mẹo trang trí nhà cửa, các ấn bản dành cho kỳ nghỉ và những khung hình nhiếp ảnh tuyệt đẹp, tạp chí này đã ngừng bản in định kỳ vào năm 2022. Với di sản nội dung khổng lồ, Martha Stewart Living hoàn toàn có tiềm năng tái xuất dưới định dạng một ấn phẩm cao cấp, mang tính sưu tầm.

Sự sống mới cho những ấn phẩm thanh thiếu niên

Làn sóng hoài niệm này không chỉ giới hạn ở người trưởng thành mà còn gọi tên những ấn phẩm dành cho giới trẻ. Những cuốn tạp chí tuổi teen như YM, Tiger Beat hay Teen People từng mang đến một niềm vui thuần túy khi cả một ấn phẩm được dành riêng cho lứa tuổi thanh thiếu niên nước Mỹ. Với độc giả Việt, có lẽ đó là thứ cảm xúc quen thuộc mà Hoa Học Trò hay Mực Tím từng mang lại.

Đặc biệt, American Girl (tạp chí dành cho các bé gái, gắn liền với thương hiệu búp bê cùng tên, số cuối cùng phát hành năm 2019) với những chuyên mục tư vấn, trắc nghiệm và hướng dẫn làm thủ công từng là một phần ký ức trưởng thành đáng nhớ, được ví như một “giấc mơ” của thế hệ Millennial, tương ứng với nhóm 8x đời cuối và 9x ở Việt Nam.

Trong bối cảnh các tạp chí dành cho độc giả trẻ đang dần tìm lại được sức sống mới gần đây, việc khơi dậy sự quan tâm dành cho lứa tuổi này mở ra kỳ vọng rằng những biểu tượng tuổi teen một thời sẽ sớm có thêm một khoảnh khắc tỏa sáng nữa.

Giấy in, một thứ xa xỉ mới

Sự trở lại đồng loạt của báo in đã chứng minh một chân lý cốt lõi của ngành công nghiệp xuất bản: Giữa một thế giới bão hòa bởi những nền tảng số - nơi thông tin trôi tuột qua những cái lướt màn hình vội vã và sự tập trung của con người bị phân mảnh, thì trải nghiệm được tận tay lật mở từng trang giấy thơm mùi mực, đắm chìm vào những khung hình và câu chữ được tuyển chọn khắt khe bỗng trở thành một sự xa xỉ hiếm hoi.

Báo in giờ đây không còn đơn thuần là một phương tiện truyền tin, mà đã định hình lại thành một định dạng xa xỉ của sự tĩnh tại. Nó tạo ra một không gian riêng tư để người đọc cho phép mình chậm lại, tận hưởng một nghi thức đọc sâu và lưu giữ những giá trị văn hóa hữu hình không thể bị thay thế bởi những điểm ảnh pixel.

Khi những di sản tưởng chừng đã ngủ quên đang lần lượt thức giấc với một sinh khí mới mẻ và thức thời hơn, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một kỷ nguyên rực rỡ tiếp theo của văn hóa đọc. Vậy còn bạn, nếu được trao đặc quyền mang một cái tên huyền thoại từ quá khứ quay trở lại để đón chờ trên những kệ sách đương đại, cuốn tạp chí nào sẽ là sự lựa chọn của riêng bạn?