Tiếp nối mạch thảo luận về tương lai của thị trường lao động, ông Rohan Brammall - Giám đốc Mở rộng Khu vực tại Arcfusion, đồng thời là lãnh đạo công nghệ tại Asia Pillars (Thái Lan) đã mang đến một góc nhìn thực chứng từ phía kỹ thuật lẫn quản trị. Không tô hồng viễn cảnh AI, ông thẳng thắn đặt vấn đề về mối nguy của việc “thuê ngoài” (outsourcing) trí tuệ và trực giác cho máy móc.

Cái bẫy của sự tự tin máy móc và "hội chứng kẻ giả mạo"

Mở đầu bài chia sẻ, Rohan dẫn chứng một nghiên cứu từ MIT cho thấy một sự thật đáng lo ngại: Khi con người hoàn toàn phụ thuộc vào các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để tư duy và sáng tạo, khả năng ghi nhớ và chức năng não bộ sẽ sụt giảm đáng kể. "Nếu bạn phó mặc mọi thứ cho AI, bạn không chỉ trở nên thụ động mà còn dần biến mình thành một phiên bản robot hóa, đánh mất đi bản sắc cộng đồng và cá tính của chính mình," ông nhấn mạnh.

Đặc biệt đối với phụ nữ trong môi trường công sở, nơi "hội chứng kẻ giả mạo" (imposter syndrome) thường trực hiện hữu, Rohan cảnh báo rằng AI có thể trở thành tác nhân bào mòn sự tự tin. Ông dẫn lại số liệu kinh điển: Đàn ông sẵn sàng ứng tuyển khi chỉ đáp ứng 60% yêu cầu công việc, trong khi phụ nữ thường đợi đến khi đạt mức 100%.

"AI giống như một người đàn ông quá mức tự tin. Nó hoạt động dựa trên xác suất chứ không phải sự chính xác tuyệt đối. Nếu phụ nữ từ bỏ trực giác và sự phán đoán cá nhân để tin vào câu trả lời của AI, họ sẽ vô tình nuôi dưỡng thêm sự hoài nghi về năng lực bản thân."

Nếu bạn phó mặc mọi thứ cho AI, bạn không chỉ trở nên thụ động mà còn dần biến mình thành một phiên bản robot hóa, đánh mất đi bản sắc cộng đồng và cá tính của chính mình.

Từ "kỹ năng mềm" đến "vũ khí chiến lược"

Trong kỷ nguyên mà AI có thể đảm đương hầu hết các công việc lập trình, phân tích dữ liệu hay các tác vụ cơ học, Rohan tin rằng những kỹ năng từng bị coi là "mềm" như sự thấu cảm, khả năng đọc vị tình huống, hiểu biết đa văn hóa và ngôn ngữ sẽ trở thành những kỹ năng chiến lược then chốt.

"AI có thể viết mã, nhưng nó không thể đọc được bầu không khí trong phòng họp hay hiểu được chiều sâu văn hóa của một thị trường mới," Rohan khẳng định. Ông khuyến khích phụ nữ hãy tận dụng thế mạnh tự nhiên về sự kết nối và trực giác để giữ vững vị thế "nhạc trưởng" trong công việc, thay vì chỉ là người thực thi các mệnh lệnh từ máy tính.

Chiến thuật "đối kháng" với AI: Viết trước, phản biện sau

Đưa ra lời khuyên thực tiễn cho giới văn phòng và các doanh nghiệp nhỏ (SME), Rohan chia sẻ phương pháp "đối thoại đối kháng" để giữ cho bộ não luôn nhạy bén. Thay vì đặt câu hỏi và nhận về một đáp án duy nhất, ông gợi ý người dùng nên tự viết ra ý tưởng của mình trước, sau đó yêu cầu AI phản biện một cách khắt khe nhất có thể.

"Hãy coi AI là một đối thủ trong một trận tennis. Bạn phải đánh bóng đi và chờ bóng được đánh trả lại. Đừng chỉ đứng yên nhìn máy móc ghi điểm. Hãy tranh luận, đặt câu hỏi 'Tại sao?', yêu cầu nó phê bình bạn và bạn phê bình ngược lại nó. Đó là cách duy nhất để duy trì tư duy phản biện."

Tổ tiên chúng ta từng có đuôi, nhưng bộ phận đó đã biến mất vì chúng ta ngừng sử dụng chúng. Nếu chúng ta ngừng sử dụng bộ não để tư duy độc lập và phó thác toàn bộ cho AI, chúng ta cũng sẽ đối mặt với một sự thoái hóa tương tự về mặt trí tuệ.

Với tư cách là người tư vấn triển khai AI cho các tập đoàn lớn lẫn Startup, Rohan thừa nhận việc ứng dụng AI có thể mang lại hiệu suất kinh khủng - tăng gấp 3 đến 10 lần đầu ra của một kỹ sư. Tuy nhiên, bí quyết nằm ở sự phân loại: "Hãy thuê ngoài (outsource) những công việc nhàm chán, những tác vụ hành chính, nghiên cứu thô hay tóm tắt cuộc họp để giải phóng thời gian. Nhưng tuyệt đối không được thuê ngoài những công việc đòi hỏi sự tư duy sâu và giải quyết vấn đề phức tạp."

Kết lại buổi trò chuyện, Rohan Brammall gửi gắm một thông điệp mạnh mẽ: "Tổ tiên chúng ta từng có đuôi, nhưng bộ phận đó đã biến mất vì chúng ta ngừng sử dụng chúng. Nếu chúng ta ngừng sử dụng bộ não để tư duy độc lập và phó thác toàn bộ cho AI, chúng ta cũng sẽ đối mặt với một sự thoái hóa tương tự về mặt trí tuệ. Hãy để AI là cộng sự đắc lực nhất, nhưng đừng bao giờ để nó trở thành người thay thế tâm hồn và trí tuệ của bạn."

VỀ MARIE CLAIRE POWER TALK

Marie Claire Power Talk là chuỗi sự kiện đối thoại thuộc hệ sinh thái của tạp chí Marie Claire trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Power Talk được định vị là không gian chia sẻ kiến thức, kết nối cộng đồng và truyền cảm hứng cho những phụ nữ đang dẫn dắt sự thay đổi trong nhiều lĩnh vực từ kinh doanh, công nghệ đến lối sống.