Trong sự đa dạng của nền ẩm thực Trung Hoa, người Việt Nam mình lại rất thích ăn các món chè Hoa. Không chỉ là một món phụ được phục vụ trong nhà hàng, chè Hoa tại khu vực Chợ Lớn được mở độc lập - phục vụ riêng cho những người hảo ngọt. Không chỉ mát lành và giải khát cho người dân Sài Gòn, chè còn là thực phẩm dưỡng sinh tốt cho sức khỏe.

Vì sao người Hoa lại thích ăn chè?

Trong văn hóa ẩm thực Trung Hoa, chè không đơn thuần là món tráng miệng (dessert) như cách hiểu của phương Tây. Chè, vốn dĩ là một món ăn đi theo triết lý dưỡng sinh của các danh y xưa là “Y thực đồng nguyên”. Người Hoa tin rằng thực phẩm và thuốc có cùng nguồn gốc. Chè người Hoa thường được nấu từ các loại thảo mộc, hạt, củ có tác dụng bồi bổ, giải nhiệt hoặc an thần.

Các món ăn người Hoa thường chứa nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng. Vì vậy, ăn một chén chè mát lạnh có thể cân bằng lại hệ thống tiêu hóa và điều hòa thân nhiệt cho cơ thể. Đó là chính là triết lý âm dương dưỡng sinh của Trung y. Không chỉ vậy, chè là còn món ăn mang văn hóa sum họp, đoàn viên. Bát chè thường xuất hiện trong các dịp lễ tết, hỷ sự, tượng trưng cho sự ngọt ngào, viên mãn và trôi chảy trong cuộc sống.

Chè người Hoa đã “chinh phục” người Việt thế nào?

Sự giao thoa này là hành trình tinh tế của vị giác, kéo dài hàng thế kỷ tại mảnh đất Sài Gòn. Chè gốc của người Hoa là bài thuốc dưỡng sinh nên thường ít ngọt và đậm mùi thuốc bắc. Tuy nhiên, khi du nhập vào Việt Nam các món chè đã được tinh chỉnh độ ngọt, giảm đi các nguyên liệu có mùi thuốc. Một số nơi, để chiều lòng thực khách còn thêm thắt một chút béo ngậy của cốt dừa để tạo ra bản giao hưởng hài hòa. Hoặc, một số quán chè hướng đến nhóm khách hàng hiện đại còn cho thêm nhiều “topping” như trân châu, khúc bạch… để món ăn thêm phần thú vị.

Người Sài Gòn xưa thích ăn chè là vì sự thanh món của món ăn này. Trong cái nắng rát da ở vùng đất phía Nam, những xe chè dọc lề đường mát lạnh và ngọt ngào giải khát nhanh chóng. Dần dà, ăn chè trở thành văn hóa trong Nam. Mỗi lần nhâm nhi chén chè, họ không chỉ ăn mà còn là “thưởng” lại không khí đầy hoài niệm. Ngồi trên những chiếc ghế đẩu gỗ cũ kỹ dưới biển hiệu vẽ tay bằng tiếng Hoa, thực khách cảm nhận được dòng chảy lịch sử đang sống động trong từng muỗng nước đường thanh thanh.

Một số món chè Hoa dễ ăn và được yêu thích

Nếu dạo quanh các con phố khu Chợ Lớn, thì đây là những cái tên định nghĩa nên thương hiệu "Chè Hoa":

1. Chè mè đen (Chí mà phủa)

Đây là món chè có kết cấu sánh mịn, đen bóng, thơm nồng mùi mè rang và thoang thoảng vị gừng. Không chỉ ngon, nó còn được mệnh danh là "bí thuật" cho làn da và mái tóc khỏe mạnh. Món này đôi lúc có vị nhẫn đắng, nên đôi lúc sẽ có người không biết ăn.

2. Chè sâm bổ lượng

Sâm bổ lượng là món chè dễ ăn, thậm chí khi không biết ăn món nào người ta thường gọi “một ly sâm bổ lượng!”. Món chè này là một tổng thể đa sắc thái với nhãn nhục, hạt sen, táo đỏ, phổ tai và bo bo. Đây chính là minh chứng rõ nhất cho tính "dưỡng sinh" – giải nhiệt tức thì và cung cấp năng lượng tích cực.

3. Quy linh cao

Thường bị nhầm với thạch đen (sương sáo), nhưng quy linh cao có vị đắng đặc trưng và hậu ngọt thanh. Để giảm vị đắng, nhiều người thường ăn cùng nước đường hoặc mật ong. Chè quy linh cao có công dụng thanh nhiệt, giải độc cơ thể từ bên trong.

4. Chè trứng gà trà (hột gà trà)

Một sự kết hợp nghe qua có vẻ lạ lẫm nhưng lại chinh phục rất nhiều thực khách Việt. Quả trứng gà được luộc chín rồi ninh trong nước trà đen cùng các vị thảo mộc. Vị trà đắng nhẹ, thanh tao thấm vào lòng đỏ trứng bùi béo, tạo nên một tầng hương vị cực kỳ độc đáo.

5. Đu đủ tiềm

Thay vì nấu trực tiếp, đu đủ chín hườm được chưng cách thủy cùng táo đỏ, nhãn nhục, hạt sen và tuyết nhĩ trong nước đường phèn thanh khiết. Không chỉ là món tráng miệng, đây còn là bài thuốc "dưỡng nhan" giúp thanh nhiệt, bổ phổi và làm đẹp da từ bên trong.

Gợi ý những quán bán chè “chuẩn vị” người Hoa tại Sài Gòn

1. Hà Ký

Địa chỉ: 138 Châu Văn Liêm, Phường 11, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiệm chè Hà Ký là cái tên phổ biến khi nói đến chè người Hoa tại khu vực Chợ Lớn, Sài Gòn. Với lịch sử hơn 30 năm, Hà Ký là điểm đến thường được nhắc đến cho những ai muốn thưởng thức hương vị chè chuẩn gốc Quảng Đông trong không gian chỉn chu. Điểm nổi bật của quán chè Hà Ký là thực đơn đa dạng đến hơn 30 món khác nhau, chia ra chè nóng (thiên về bồi bổ) và chè lạnh (thiên về giải nhiệt).

Món chè thường được gọi tại Hà Ký là chè sâm bổ lượng, quy linh cao, trà hột gà… Ngoài ra, quán chè Hà Ký còn có một vài món mặn để thực khách có thể ăn cùng chè, ví dụ như bánh ít trần nhân mặn, bánh xếp, bánh tằm bì. Song, giá của chè Hà Ký thường cao hơn mặt bằng chung.

2. Chè Cột Điện

Địa chỉ: 476 Trần Hưng Đạo, Phường 14, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.

Cái tên “Cột điện” bắt nguồn từ việc xe chè nằm ngay dưới chân cột điện cũ (trạm biến áp thời Pháp) với tuổi đời gần 80 năm. Thực tế, quán vốn dĩ tên “Chè Châu Giang” nhưng vì mọi người đã quen gọi nên đã đổi tên thành Chè Cột Điện. Trải qua bốn thế hệ tiếp nối, chè ở đây giữ nguyên lối nấu truyền thống, đơn giản nhưng đậm đà.

Thực đơn quán có khoảng 20 loại chè khác nhau. Nhưng bạn có thể thử trải nghiệm món chè bột báng hột gà - khác với chè trứng gà trà. Bột báng được nấu thật nóng, rồi đập vỡ một quả trứng gà sống lên trên. Khi ăn, thực khách sẽ đánh đều để trứng gà được bột báng nóng làm chín. Hương vị thơm ngon từ bột báng sẽ át đi vị tanh của trứng gà.

Do quán nằm sát lề đường và khá nhỏ, việc gửi xe có thể hơi bất tiện (thường gửi ở bãi đối diện có thu phí khoảng 5.000đ). Nếu bạn đi nhóm đông, mua mang về sẽ là lựa chọn thoải mái hơn.

3. Quán chè Bó Ký

Địa chỉ: 186 Công Chúa Ngọc Hân, Phường 12, Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo chia sẻ từ chủ quán, Bó Ký đã có tuổi đời hơn 40 năm. Quán chè Bó Ký thường nổi tiếng với món chè mè đen, chè đậu phộng, chè hạnh nhân và bánh flan kiểu Hongkong (trứng hấp). Chè mè đen và chè đậu phộng sẽ nấu luân phiên theo ngày, chứ không cố định. Quán có diện tích khá khiêm tốn, mang phong cách bình dân, mộc mạc đúng kiểu các tiệm ăn gia đình người Hoa xưa.

Ưu điểm tại quá chè Bó Ký là mọi thứ được trưng bày sạch sẽ, ngăn nắp và vị chè ngọt thanh. Tuy nhiên, những món chè “trứ danh” của quán thường hết sớm. Thế nên, để thưởng thức được những món bán chạy của quán bạn nên đến trong khung giờ chiều - khoảng từ 16:00.

Chè người Hoa có món ăn cùng đá lạnh hoặc ăn nóng. Ăn lạnh giúp giải khát, mang lại cảm giác sảng khoái và làm nhạt đi vị ngọt của chè. Ăn nóng sẽ cảm nhận được vị thanh túy của món chè, đồng thời phát huy tốt nhất hiệu quả dưỡng sinh. Tuy chè mang đến lợi ích sức khỏe nhất định, nhưng bạn không nên ăn quá nhiều hoặc thường xuyên. Vì lượng đường trong chè có thể gây những điều không tốt cho sức khỏe.