Sorry, Baby (tạm dịch: Xin lỗi, bé cưng) là bộ phim đầu tay do nghệ sĩ hài và nữ diễn viên Eva Victor biên kịch, đạo diễn và diễn chính. Ra mắt lần đầu tiên tại LHP Sundance 2025, bộ phim gây xúc động bởi chính câu chuyện sâu sắc và nghệ thuật kể chuyện chân thật, đầy cảm xúc.

Sorry, Baby mang đến một trải nghiệm kép cho người xem, khi nó vừa gợi lên sự cô đơn và buồn đau nhưng đồng thời cũng đầy ấm áp và hài hước. Eva Victor không chỉ kể cho ta nghe về nỗi đau của nạn nhân bị tấn công tình dục, mà còn cho ta “thấm thía” những chấn thương tâm lý của họ: sự hoảng loạn, nỗi bất an, sự lo âu và niềm cô đơn không dễ tỏ bày.

(Lưu ý: Phần sau đây có thể tiết lộ một phần nội dung phim)

Lắng nghe cũng là một cách thấu cảm

Sorry, Baby được chia thành bốn chương với kết cấu đầu - cuối tương ứng, kể lại nỗi đau và cách tự chữa lành của Agnes (Eva Victor) sau sự kiện bị một vị giáo sư tấn công tình dục. Có những ngày cô vui tươi. Có những ngày cô ảm đạm. Nhưng trên tất cả là sự cô đơn và trầm cảm triền miên. Với Agnes, nỗi đau giống như thủy triều, khi dâng cao, khi rút cạn, nhưng nó không bao giờ biến mất.

Agnes tự cô lập mình với thế giới. Có những ngày không chịu nổi, cô sẽ làm tình với Gavin (Lucas Hedges). Thật khó để cắt nghĩa đó là hành vi tình dục giữa cả hai, bởi ta chỉ thấy sự khô khan và thiếu cảm xúc ân ái. Điều hạnh phúc nhất đối với Agnes là được lên bục giảng, hoặc đón chờ người bạn thân Lydie (Naomi Ackie) trở lại thăm mình.

Sorry, Baby giống như một trang nhật ký mà Agnes đã chép lại, qua từng ngày, từng mùa, từng năm. Nó là câu chuyện được kể lại ở điểm nhìn thứ nhất, để ta lắng nghe nhiều hơn là tìm cách an ủi, giúp đỡ.

Người ta vẫn thường nói rằng thời gian có thể chữa lành mọi vết thương. Nhưng điều ta không nhận ra (hoặc không muốn chấp nhận) là nó luôn để lại vết sẹo, một chứng tích cho điều gì đó đã diễn ra trong quá khứ. Agnes chọn cách sống lặng lẽ bên chú mèo mà cô nhặt bên đường. Không có một dấu hiệu nào cho thấy sự tự chữa lành có kết quả, nhưng ít ra Agnes đã không chọn bỏ cuộc.

Một cách thâm nhập vào nội tâm của nạn nhân bị tấn công tình dục

Nhân vật Agnes của Eva Victor dường như bị đóng băng và mắc kẹt sau sự kiện đau lòng. Cô chỉ chia sẻ ba lần về sự kiện đó (với người bạn thân Lydie, với bác sĩ và với hai cán bộ ở trường đại học). Chúng ta không được tiếp cận nhiều với nội tâm của Agnes.

Vì sao Agnes chọn cuộc sống cô đơn và lãnh đạm? Tại sao cô lại không thể kể lại sự kiện đau lòng này? Tại sao cô không tố cáo tận cùng kẻ gây ra tội ác? Tại sao cô sợ những tiếng động lạ? Dù không diễn giải trực tiếp, nhưng có lẽ Eva Victor đã khéo léo tiết lộ cho chúng ta bằng những tác phẩm văn chương, tiểu luận xuất hiện trong bộ phim.

Có nhiều tác phẩm văn học kinh điển lần lượt xuất hiện trong Sorry, Baby và điều đó không phải là một sự ngẫu nhiên. Một trong số đó là Against Interpretation (Susan Sontag), White Teeth (Zadie Smith), Let the Great World Spin (Colum McCann), The Year of Magical Thinking (Joan Didion), First Love: Essays on Friendship (Lilly Dancyger), A Tree Grows in Brooklyn (Betty Smith).

Văn học có thể chữa lành và hầu hết các tác phẩm mà Agnes chọn đọc đều đến từ những tác giả nữ và mang tính nữ quyền cao. Đây là những “dấu hiệu và biểu tượng” cho thấy bộ phim có thể được hiểu, cắt nghĩa hay liên tưởng đến tình trạng tâm lý của Agnes, cũng như của những nạn nhân bị xâm hại tình dục. Ba cuốn sách dưới đây dường như có mối liên hệ mật thiết đến cảm xúc, diễn tả tâm trạng của Agnes.

Đến ngọn hải đăng - Virginia Woolf

Trong cảnh Agnes gặp Decker (vị giáo sư tấn công tình dục, Louis Cancelmi thủ vai) ở văn phòng, ông đã đưa cuốn To the Lighthouse (Đến ngọn hải đăng) của Virginia Woolf, một tác giả được đánh giá cao về tính nữ quyền cho cô mượn. Đặc biệt hơn, đó là ấn bản đầu tiên ra mắt năm 1927, không chỉ quý hiếm mà còn là phiên bản gốc.

Một trong nhiều biểu tượng và chủ đề của tiểu thuyết Đến ngọn hải đăng chính là tính chủ quan và vấn đề nhận thức. Ngay tại đây, ta có thể xem Sorry, Baby ở góc nhìn này. Vậy sự chủ quan ở đây là gì? Và vấn đề nhận thức thực chất ra sao?

Cũng giống như tiểu thuyết của Woolf, bộ phim của Victor không quan tâm đến các đối tượng thị giác mà tập trung vào phương tiện nhận thức, cố gắng hiểu con người trong hành động nhìn. Cả hai tác phẩm cùng nói lên sự phức tạp của các mối quan hệ giữa con người.

Cuộc trò chuyện giữa Agnes và Natasha (do Kelly McCormack đóng) là minh họa rõ nhất cho chủ đề này. Ở đó, việc yêu thích - ghét bỏ, vô tình - cố ý, chủ ý - không mục đích rất dễ bị hiểu nhầm và đánh tráo.

Căn phòng của Giovanni - James Baldwin

Khi Agnes trở về nhà sau khi bị Decker tấn công tình dục, người bạn thân Lydie đang nằm trên sofa đọc cuốn tiểu thuyết Giovanni’s Room (Căn phòng của Giovanni) của nhà văn James Baldwin.

Một người da màu đọc tác phẩm của một tác giả da màu không có gì lạ. Hơn nữa, Lydie là một người đồng tính nữ, nên điều này càng trở nên hợp lý bởi Căn phòng của Giovanni đề cập đến chủ đề đồng tính luyến ái, song tính luyến ái và những đấu tranh với chứng kỳ thị đồng tính nội tâm hóa (Internalized Homophobia).

Nếu nội dung hiển ngôn của tiểu thuyết ứng với nhân vật Lydie thì chủ đề xa lánh xã hội và danh tính lại ứng với tình huống mà Agnes đang đối mặt. Sau sự kiện đau lòng, Agnes gần như tách biệt mình khỏi đời sống xã hội. Cô gần như chôn chân trong ngôi nhà của mình, ít giao lưu và tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Nếu Giovanni dùng sơn để tô vẽ những tấm cửa kính thì Agnes dùng trang sách để che lại ánh sáng chiếu qua cửa sổ.

Thế giới của Agnes gói gọn trong trường học, những người bạn thân và anh chàng hàng xóm Gavin. Và nếu có một sự liên hệ nào đó, thì Virginia Woolf cũng có một cuốn tiểu luận mang tên Căn phòng riêng - tác phẩm đặt nền móng cho phê bình nữ quyền.

Agnes cảm thấy cô đơn và có nhu cầu được ẩn mình, không có được sự kết nối thực sự. Dù là ở tòa án, hay với người đàn ông tốt bụng trên đường, hay kể cả sự dịu dàng của Gavin cũng không giúp cô dễ chịu hơn mà chỉ khiến cô càng lún sâu thêm vào nỗi đau.

Lolita - Vladimir Nabokov

Tiểu thuyết gây tranh cãi của Vladimir Nabokov xuất hiện chủ yếu trong một giờ giảng của Agnes, khi cô đã là giảng viên toàn thời gian tại trường đại học. Một nam sinh viên phát biểu rằng anh cảm thấy bực mình vì chủ đề của Lolita đầy kinh tởm, nhưng lại thích thú với phong cách viết của tác giả.

Agnes đưa ra câu hỏi rằng liệu có ai bị mắc kẹt giữa hình thức - bản thân cách trình bày và nội dung được trình bày hay không. Điều đó không chỉ nói về văn học mà còn ứng với chính câu chuyện đau lòng của Agnes. Ở đây, ta thấy sự tái trình hiện của mâu thuẫn mà bộ phim đang đề cập tới.

Có lẽ chính Agnes luôn mắc kẹt trong sự kiện cô bị tấn công tình dục. Cô cũng tự mâu thuẫn về những gì đã diễn ra, rằng sự kiện đó đã thay đổi cuộc đời cô mãi mãi. Cô bị đóng băng trong tình huống kinh tởm ấy. Trong khi mọi người đều bước tiếp với cuộc sống mới, Agnes vẫn mãi không thể nào thoát ra.

Một lời nhắn không kém phần quan trọng

Sorry, Baby giúp ta hiểu hơn và thấu cảm với những nạn nhân bị tấn công, xâm hại tình dục. Bất kỳ ai xem bộ phim và cho rằng nó chỉ là hệ quả (aftermath) của phong trào #MeToo hay Time’s Up đều đang phần nào hạ thấp giá trị của tác phẩm đầy ý nghĩa này.

Câu chuyện của Agnes không hề hiếm gặp, nhưng cảm giác cô đơn và hoảng loạn của cô không phải lúc nào cũng được nhắc đến. Bằng sự dịu dàng và nâng niu, Eva Victor đã tạo nên một trong những thước phim chân thành và cảm động nhất.

Sau khi bị tấn công tình dục, Agnes gần như bị đóng băng mọi cảm xúc. Cô kiệt sức lê bước ra xe và trở về nhà. Cô tự trấn an mình bằng cách tắm rửa và kể lại trải nghiệm cho người bạn thân Lydie. Đến ngày hôm sau, cô mới đủ bình tĩnh để đến bệnh viện kiểm tra.

Đó có thể là phản ứng thường gặp của nạn nhân bị cưỡng hiếp hay tấn công tình dục. Nhưng điều quan trọng hơn là giữ lại chứng cứ bằng bộ dụng cụ chuyên biệt (rape kit). Trong mỗi rape kit có các vật dụng như túi và giấy đựng vật chứng, lọ đựng mẫu máu, tăm bông, phong bì đựng mẫu vật và bản khai.

Quy trình kiểm tra bằng bộ dụng cụ rape kit thường kéo dài từ 2-5 tiếng đồng hồ, và người thực hiện nhất thiết phải là nhân viên y tế. Đây là bằng chứng hợp pháp để nạn nhân có thể tố cáo và chống lại kẻ đã xâm hại mình trước tòa.