Từ những ngày đầu thành lập, Maison Margiela đã biến sự ẩn danh thành một ngôn ngữ riêng. Nhà sáng lập Martin Margiela đứng ngoài ánh đèn sân khấu, người mẫu bị che khuất gương mặt, để ánh nhìn tập trung vào quần áo. Gần bốn thập niên sau, "chiếc mặt nạ" tiếp tục xuất hiện trong ANONYMITY, trailer giới thiệu chiến dịch Thu Đông 2026. Nhưng thay vì chỉ giấu đi khuôn mặt nhân vật, nó mở ra một trò chơi về danh tính, nơi khuôn mặt có thể bị đánh tráo, bản sao có thể trở thành bản gốc và thời trang trở thành một phần của câu chuyện.

Thời trang dưới góc nhìn điện ảnh kinh dị

Trong gần hai phút, nhân vật chính Rebecca Hall liên tục bắt gặp những hình hài giống mình nhưng mang gương mặt bị che khuất. Chúng xuất hiện như những phiên bản khác của chính cô, lặp lại trong từng khung hình, khiến ranh giới giữa nữ diễn viên và doppelganger dần trở nên không thể phân định. Những chiếc mặt nạ Maison Margiela, được chế tác cho show Thu Đông 2026 tại Thượng Hải, trở thành diện mạo của các nhân vật song trùng, xuất hiện như những hình ảnh bước ra từ một ký ức mơ hồ. Khi nhân vật chính bắt đầu đối diện với chính hình ảnh của mình, câu chuyện cũng trượt khỏi ranh giới giữa diễn xuất và hiện thực, để lại một câu hỏi duy nhất: Ai mới thực sự là người đang đứng trước gương?

Cấu trúc này đưa chiến dịch ra khỏi cách kể chuyện quen thuộc của thời trang. Thay vì đặt thiết kế trước một phông nền đẹp để người xem quan sát, Maison Margiela tạo ra một tình huống trong đó quần áo trở thành một phần của diễn biến. Vì thế, trang phục không chỉ được trình diễn mà góp phần tạo nên nhân vật.

Điều này càng đáng chú ý khi nhân vật trung tâm là một nữ diễn viên. Trên màn ảnh, cơ thể diễn viên vốn đã là nơi một danh tính khác được tạo ra. Rebecca Hall mang lên mình một vai diễn, trang phục tiếp tục định hình cơ thể ấy bằng phom dáng, chất liệu và tỷ lệ, trước khi chiếc mặt nạ che đi dấu hiệu nhận diện rõ ràng nhất: khuôn mặt.

Ba lớp ấy cùng tham gia vào quá trình tạo dựng nhân vật. Diễn xuất thay đổi cách cơ thể hiện diện, thời trang thay đổi cách cơ thể được nhìn thấy, còn mặt nạ thay đổi cách một con người được nhận diện. Khi cả ba cùng xuất hiện, danh tính không còn là thứ có sẵn để người xem nhận biết. Nó trở thành một hình ảnh có thể được tạo ra, biến đổi và đánh tráo.

Do đó, sự bất an trong ANONYMITY không đến từ việc một kẻ xa lạ đang cố đánh cắp danh tính của Rebecca Hall. Điều đáng sợ hơn nằm ở khả năng kẻ đứng trước cô chính là một phiên bản khác của cô. Khi cơ thể có thể bị sao chép, khuôn mặt có thể bị che khuất và quần áo có thể tạo ra một diện mạo mới, những dấu hiệu vốn dùng để nhận diện một con người cũng trở nên thiếu chắc chắn.

Câu hỏi “Who are you?” vì thế không còn là lời thoại dành riêng cho nhân vật. Nó trở thành câu hỏi dành cho chính người xem. Nếu khuôn mặt, cơ thể và trang phục đều có thể tạo ra một danh tính khác, chúng ta sẽ dựa vào đâu để biết người đó là ai?

Danh tính dấu mặt

Điện ảnh không phải lãnh địa xa lạ với Maison Margiela. Từ không gian cửa hàng tại Ebisu, Tokyo đến A Folk Horror Tale (2021) và Cinema Inferno (2022), nhà mốt đã nhiều lần dùng điện ảnh để mở rộng cách kể chuyện về thời trang.

Với ANONYMITY, mối quan hệ ấy được đẩy xa hơn khi chính ngôn ngữ điện ảnh trở thành cách để biến một bộ sưu tập thành một câu chuyện về sự bất an danh tính. Trailer liên tục đặt Rebecca Hall giữa hiện thực và hư ảo. Cô xuất hiện trước ống kính, nhưng hình ảnh trên màn hình lại có thể là một phiên bản khác của chính cô. Những khuôn mặt bị che khuất, hình ảnh phản chiếu và sự xuất hiện của các doppelganger khiến người xem mất đi điểm tựa quen thuộc. Đây là một nhân vật, một vai diễn hay một danh tính khác đang xuất hiện trước mắt?

Cách xử lý này gợi nhớ đến ngôn ngữ thị giác Giallo, dòng phim kinh dị Ý nổi tiếng với việc biến ánh nhìn, bóng tối, phản chiếu và góc máy thành công cụ tạo cảm giác bất an. Tuy ANONYMITY không phải một bộ phim hoàn chỉnh nhưng việc vay mượn ngôn ngữ thị giác của dòng phim này lại tạo ra một hiệu ứng quan trọng: khiến thứ đẹp đẽ trở nên khó tin.

Đây cũng là lúc điện ảnh thay đổi cách người xem nhìn thời trang. Thời trang vốn cần ánh nhìn để tồn tại. Chất liệu cần được nhìn thấy. Phom dáng cần được quan sát. Một chuyển động trên cơ thể cần được ghi nhận để trang phục hoàn tất câu chuyện của nó. Nhưng trong ANONYMITY, ánh nhìn liên tục bị đặt vào tình thế nghi ngờ. Người xem nhìn thấy một cơ thể nhưng không chắc đó là ai. Nhìn thấy một bộ trang phục nhưng không thể tách nó khỏi danh tính mà trang phục đang tạo ra.

Đọc thêm: New York Fashion Week SS 2027: Khi xa xỉ hạ mình trước cơn bão lạm phát

Từ Martin Margiela đến Glenn Martens

Để hiểu vì sao ANONYMITY phù hợp với ngôn ngữ Maison Margiela, cần quay lại cách Martin Margiela từng dùng sự ẩn danh như một phần của tư duy thiết kế.

Ngay từ những năm đầu, ông đã đi ngược lại sự sùng bái cá nhân đang dần thống trị thời trang. Martin Margiela hạn chế xuất hiện trước công chúng và che khuất gương mặt người mẫu. Khi khuôn mặt biến mất, ánh nhìn được trả lại cho quần áo, từ cấu trúc, chất liệu đến kỹ thuật cắt may, và ý tưởng phía sau từng đường kim. Ẩn danh vì thế không đơn thuần là một hình ảnh bí ẩn, mà là một câu hỏi về quyền tác giả: Một thiết kế có thể tồn tại độc lập, hay luôn phải đi kèm tên tuổi người tạo ra nó?

Gần bốn thập niên sau, Glenn Martens đưa mã ngôn ngữ ấy trở lại với ANONYMITY nhưng trong một bối cảnh đã đổi khác. Mạng xã hội biến sự hiện diện thành điều kiện sống còn của thời trang: Nhà thiết kế, người mẫu, giám đốc sáng tạo không chỉ đại diện cho thương hiệu, mà bản thân họ cũng trở thành những hình ảnh được theo dõi, chia sẻ và nhận diện liên tục. Trong hệ thống ấy, lựa chọn không xuất hiện trở thành một hình thức kiểm soát. Ẩn danh không còn là che giấu mà là quyền quyết định danh tính nào được nhìn thấy, danh tính nào được giữ lại phía sau.

Đó cũng là lúc chiếc mặt nạ thay đổi vai trò. Nó không xóa bỏ bản sắc mà khiến bản sắc không thể được xác nhận chỉ bằng một khuôn mặt, một cái tên hay một câu chuyện cá nhân. Nếu Martin Margiela từng dùng ẩn danh để đưa cái tôi của nhà thiết kế ra khỏi khung hình, Glenn Martens đặt chiếc mặt nạ vào một thế giới nơi danh tính đã trở thành một phần của chính hình ảnh thời trang.

Câu hỏi vì thế không còn là ai đứng sau chiếc mặt nạ, mà là tại sao chúng ta luôn cần biết người đứng sau nó là ai.