Thời gian gần đây, kem chống nắng - “lớp bảo vệ” da không thể thiếu trong chu trình làm đẹp - đang nhận nhiều ý kiến trái chiều về mức độ cần thiết của dòng mỹ phẩm này. Từ mạng xã hội cho đến các diễn đàn làm đẹp, kem chống nắng và SPF bị đặt lên bàn cân giữa những nghi vấn về độc tính, nỗi lo sức khỏe và lời kêu gọi tiếp xúc nhiều hơn với ánh nắng tự nhiên.

Khi những quan điểm mới va chạm với nền tảng khoa học, câu hỏi không còn xoay quanh việc có nên dùng kem chống nắng hay không, mà nằm ở mức độ hiểu biết của chúng ta về loại mỹ phẩm này.

Dưới đây là 5 hiểu lầm phổ biến đang âm thầm định hình thói quen chống nắng của nhiều người hiện nay.

Hiểu lầm 1: Chỉ cần dùng kem chống nắng khi trời nắng gắt

Nhiều người cho rằng kem chống nắng chỉ thực sự cần thiết khi đi biển, du lịch vùng nhiệt đới hay ở trong điều kiện nắng gắt kéo dài. Tuy nhiên, cách hiểu này đã bỏ qua bản chất của tia cực tím. Không giống ánh nắng mà chúng ta có thể cảm nhận bằng mắt thường, tia UVA vẫn tồn tại ổn định quanh năm, xuyên qua mây, sương mù và cả kính cửa sổ. Chính loại tia này góp phần lớn vào quá trình lão hóa sớm và tổn thương tế bào da mang tính tích lũy.

Điều đáng nói là phần lớn mức độ phơi nhiễm tia UV đến từ những hoạt động đời thường như di chuyển ngoài trời, làm việc gần cửa sổ hay tiếp xúc ánh sáng tự nhiên trong thời gian ngắn nhưng lặp lại mỗi ngày. Vì vậy, chống nắng không chỉ là phản ứng trước nắng gắt, mà là một lựa chọn chủ động nhằm hạn chế những tổn thương âm thầm mà làn da phải gánh chịu theo thời gian.

Hiểu lầm 2: Tỷ lệ ung thư da tăng chứng minh kem chống nắng không hiệu quả

Theo khảo sát từ các công trình nghiên cứu khoa học, tỷ lệ ung thư da vẫn tiếp tục tăng dù mức độ nhận thức về tầm quan trọng của việc chống nắng đã tăng mạnh trong nhiều thập kỷ. Theo Cancer Research UK, số ca ung thư da được ghi nhận tại Anh đã tăng 147% kể từ đầu những năm 1990. Điều này khiến nhiều người nghi ngờ vai trò thực sự của kem chống nắng.

Tuy nhiên, theo bác sĩ Anjali Mahto, cách diễn giải này đã bỏ qua nhiều yếu tố quan trọng. Dù thông điệp bảo vệ da dưới ánh nắng được truyền thông rộng rãi, nhiều người vẫn duy trì thói quen phơi nắng kéo dài, sử dụng giường tắm nắng hoặc tiếp xúc với tia UV ở cường độ cao trong các kỳ nghỉ. Trong những trường hợp này, kem chống nắng không thể đóng vai trò như một “lá chắn tuyệt đối”.

Bên cạnh yếu tố hành vi, sự gia tăng số ca được ghi nhận còn phản ánh những tiến bộ trong chẩn đoán y khoa và nhận thức về tầm quan trọng của việc phát hiện sớm. Việc ung thư da được phát hiện nhiều hơn không đồng nghĩa với việc các biện pháp phòng ngừa trở nên vô dụng, mà cho thấy hệ thống y tế đang theo dõi sát sao hơn những rủi ro từng bị bỏ sót.

Hiểu lầm 3: Dùng kem chống nắng đồng nghĩa với việc “chặn đứng” mọi lợi ích của ánh nắng

Một trong những lo ngại lớn nhất là việc sử dụng kem chống nắng sẽ khiến cơ thể thiếu hụt vitamin D và bỏ lỡ những lợi ích tự nhiên của ánh nắng. Thực tế, ánh nắng mặt trời đóng vai trò quan trọng trong việc tổng hợp vitamin D, hỗ trợ sức khỏe xương khớp, miễn dịch và điều hòa tâm trạng.

Tuy nhiên, điều thường bị bỏ qua là kem chống nắng không chặn hoàn toàn tia UV. Ngay cả khi sử dụng sản phẩm có chỉ số SPF cao, làn da vẫn có khả năng tổng hợp một lượng vitamin D nhất định. Theo các chuyên gia, vấn đề không nằm ở việc loại bỏ ánh nắng, mà là kiểm soát mức độ tiếp xúc sao cho cân bằng giữa lợi ích sinh học và rủi ro dài hạn đối với làn da.

Hiểu lầm 4: Kem chống nắng chứa nhiều thành phần độc hại

Một trong những lập luận phổ biến nhất nhằm phản đối việc sử dụng kem chống nắng hằng ngày xoay quanh nghi vấn: Liệu các công thức chống nắng có thực sự an toàn? Trên mạng xã hội, những nội dung gắn mác “non-toxic” (không độc hại) đang ngày một phổ biến và thu hút sự chú ý của nhiều tín đồ làm đẹp, đi kèm là các tuyên bố cho rằng nhiều sản phẩm chống nắng phổ biến hiện nay chứa các thành phần độc hại.

Trong khi giới chuyên môn lên tiếng chỉ trích việc lan truyền thông tin sai lệch, những người ủng hộ trào lưu “clean beauty” lại xem đây là biểu hiện của sự minh bạch. Theo nhà khoa học mỹ phẩm Sam Farmer, phần lớn sự hoang mang này đến từ việc nhầm lẫn giữa khái niệm độc tố và độc hại.

Sự nhầm lẫn của người tiêu dùng, theo Farmer, chủ yếu đến từ việc sử dụng tuỳ tiện các thuật ngữ khoa học như toxin (độc tố) và toxic (độc hại). “Một chất chỉ trở nên độc hại khi đạt đến liều lượng gây nguy hiểm”, ông giải thích. Trong mỹ phẩm, mọi thành phần đều được đánh giá dựa trên liều lượng, cách sử dụng, tần suất và đối tượng tiếp xúc. Các cơ quan quản lý tại Anh và châu Âu liên tục rà soát và cập nhật danh sách thành phần được phép sử dụng dựa trên những bằng chứng khoa học mới nhất.

Đặc biệt, những ứng dụng chấm điểm thành phần thường không phản ánh đầy đủ bối cảnh sử dụng thực tế, dẫn đến việc đánh đồng nguy cơ lý thuyết với rủi ro trong đời sống hằng ngày.

Hiểu lầm 5: Quy định về kem chống nắng là cố định và không theo kịp khoa học

Việc kem chống nắng được quản lý chặt chẽ đôi khi khiến người tiêu dùng tin rằng các quy định an toàn đã lỗi thời và không còn phản ánh tiến bộ khoa học. Trên thực tế, các khung pháp lý về mỹ phẩm, bao gồm sản phẩm chống nắng, luôn được rà soát và cập nhật liên tục.

Theo Alex Goddard, Giám đốc Thương mại của Skin + Me, mọi công thức chống nắng trước khi ra thị trường đều phải tuân thủ danh sách thành phần được phép sử dụng, giới hạn nồng độ và các hướng dẫn an toàn nghiêm ngặt từ cơ quan quản lý tại Anh và châu Âu. Những quy định này không mang tính bất biến, mà sẽ được xem xét lại khi xuất hiện dữ liệu khoa học mới hoặc các mối quan ngại chính đáng từ người tiêu dùng.

Một ví dụ điển hình là oxybenzone, một bộ lọc chống nắng từng gây nhiều tranh cãi. “Thành phần này làm dấy lên lo ngại về khả năng gây rối loạn nội tiết. Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ tiềm ẩn, nhưng hiện vẫn cần nhiều bằng chứng hơn nữa trước khi có thể đưa ra kết luận về mức độ nguy hiểm của oxybenzone. Ở thời điểm hiện tại, các cơ quan quản lý, bao gồm FDA và Liên minh châu Âu, vẫn xem oxybenzone là an toàn khi được sử dụng trong giới hạn cho phép”, bác sĩ da liễu Anjali Mahto giải thích. Với những người tiêu dùng còn băn khoăn, các bộ lọc luôn như zinc oxide hoặc titanium dioxide luôn là lựa chọn thay thế phù hợp.

Tham khảo: Marie Claire Anh