Lên sóng đài NBC lần đầu vào năm 2013, series Hannibal được Bryan Fuller phát triển, nhanh chóng trở thành phần chuyển thể độc đáo và được yêu thích của hai cuốn tiểu thuyết trinh thám nổi tiếng Red Dragon và The Silence of the Lambs của tác giả Thomas Harris. Sự góp mặt của tài tử người Đan Mạch Mads Mikkelsen trong vai Hannibal Lecter và Hugh Dancy với vai đặc vụ FBI đã tạo ra một cộng đồng người hâm mộ rộng lớn trên toàn cầu.

Với điểm số gần như hoàn hảo (9,8 điểm) trên Rotten Tomatoes cho mùa 2 và mùa 3, Hannibal trở thành tác phẩm kinh điển mang màu sắc tăm tối (dark cult classic). Phim được giới phê bình đánh giá cao, công chúng yêu thích nhưng lại dính "lời nguyền" tỷ lệ rating thấp. Sau một thập kỷ ra mắt, người hâm mộ trên Reddit lại rủ nhau xem chung khi bộ phim “lên sóng” Netflix.

Giữa “đẹp như mơ” và “xinh như ác mộng”

Ra mắt vào hơn một thập kỷ trước, Hannibal đã trở thành loạt phim trinh thám kinh dị rất được yêu thích. Trong khi khán giả đại chúng dường như "loay hoay" trước sự phức tạp, cầu kỳ và đầy ám ảnh của bộ phim, thì một bộ phận người hâm mộ nhiệt thành không ngừng trở lại với tác phẩm cuốn hút này. Họ khám phá những chi tiết ẩn trong các vụ án, nghiền ngẫm và thưởng thức nét thẩm mỹ vừa đẹp vừa man rợ của bộ phim.

H

annibal không giống các series tâm lý giật gân trinh thám khác bởi nó không chỉ vẽ ra một viễn cảnh nơi công lý được thực thi mà còn đi sâu khám phá vào tâm lý con người. Mỗi vụ án không được mở ra để đóng lại, thay vào đó, bắt đầu một chuỗi các tội ác khác.

Điều khiến ba mùa phim Hannibal tạo dấu ấn trong lòng công chúng nằm ở thẩm mỹ và tính điện ảnh của nó. Đạt phẩm chất của một loạt phim trinh thám hấp dẫn, series còn tiến thêm một bước lớn trong việc truyền tải những cảm xúc phức tạp ẩn sâu bên trong các nhân vật.

Hannibal không mang đến một thế giới điện ảnh "đẹp như mơ" mà là "xinh như ác mộng". Thẩm mỹ nghệ thuật của bộ phim được mượn từ nhiều chất liệu khác nhau như Kinh Thánh, thần thoại, nền mỹ thuật Phục hưng và trong một so sánh đối chiếu với nghệ thuật đương đại (contemporary art). Mỗi vụ án, mỗi tử thi trong series được biến thành một tác phẩm nghệ thuật, thông qua đầu óc và tâm lý vặn vẹo của tiến sĩ Hannibal Lecter - cũng là một kẻ thái nhân cách.

Hannibal không gắn liền với thể loại body horror (kinh dị cơ thể), thậm chí là ngược lại. Mỗi thân xác được biến đổi và chuyển hóa thành những tác phẩm có hình thức đẹp đẽ một cách ghê rợn. Đó cũng chính là cơn ác mộng mà những kẻ sát nhân hàng loạt như "thợ xẻ", "rồng đỏ" tạo ra trong những vụ án liên hoàn. Ba mùa giống như một chuỗi triển lãm nghệ thuật, nơi chứa đầy những tác phẩm được tạo ra bởi chính cơ thể các nạn nhân, mang đến vẻ nguy hiểm và sự đồng cảm sâu sắc.

Bên cạnh nội dung cuốn hút, các khuôn hình đầy tính điện ảnh, phim còn khiến người xem thích thú vì sự "tiến hoá" trong tâm lý nhân vật và cách họ tương tác với nhau. Đặc biệt, mối quan hệ giữa hai nhân vật chính Hannibal và Will không chỉ được nhìn nhận như những kẻ đối nghịch mà còn là “tâm giao”. Đó là một trò chơi tâm lý của hai bộ óc khôn ngoan với những toan tính của riêng mỗi người.

Diễn xuất tài tình của Mads Mikkelsen trong vai Hannibal Lecter đã biến nhân vật này trở nên ám ảnh một cách quyến rũ. Hugh Dancy cũng biến nhân vật Will Graham trở nên đáng nhớ trên màn ảnh, với tất cả vẻ cuốn hút dị thường, trộn lẫn giữa đau khổ và khoái lạc, thấu cảm và vô cảm.

Người hâm mộ vẫn "đói" và đòi hỏi các mùa phim mới của series này trong hơn một thập kỷ qua. Tuy vậy, nhà sản xuất Bryan Fuller cho rằng, điều này khó có thể xảy ra. Ông nói: "Mọi người đều muốn trở lại. Hugh Dancy và Mads Mikkelsen, đương nhiên rồi. Nhưng cả Lawrence Fishburne, Katharine Isabelle, Caroline Dhavernas, Lara Jean Chorostecki, Aaron Abrams, and Scott Thompson cũng đều mong muốn trở lại câu chuyện này".

Bryan Fuller nói thêm: "Hiện tại, có một chút phức tạp khi Martha De Laurentiis qua đời. Bản quyền câu chuyện gốc vẫn đang trong tiến trình trở về với tác giả Thomas Harris. MGM/Amazon cũng nắm một phần bản quyền. Việc giải quyết dứt điểm các vướng mắc sẽ trở nên phức tạp hơn một chút vào thời điểm này".

Bộ phim kết thúc trong dang dở, để lại tiếc nuối cho khán giả. Liệu cú rơi xuống vực của Hannibal và Will ở cuối phần 3 là dấu chấm hết hay mở ra những diễn biến mới? Khi Netflix công bố Hannibal trở lại nền tảng sau nhiều năm vắng bóng, người hâm mộ đã rất hào hứng. Không chỉ vậy, họ còn hy vọng “gã khổng lồ” này sẽ tiếp quản và tiếp tục phát triển loạt phim.

Nền văn hóa đại chúng ngập tràn “true crime”

Những series về kẻ sát nhân hàng loạt như Dahmer, Monster, Dexter, Mindhunter... vẫn thu hút hàng triệu lượt xem trên nền tảng Netflix. Các loạt phim về giáo phái, ông trùm như How to Become a Cult Leader, In the Name of God: A Holy Betrayal cũng đặc biệt thu hút đại chúng.

Tuy vậy, các tác phẩm hư cấu có đề tài trinh thám, kinh dị hay tâm lý giật gân đôi khi không đủ làm thỏa mãn người xem. Họ còn cần đến những câu chuyện có thật, những vụ án hấp dẫn trong đời thực, với những kẻ thru ác và nạn nhân bằng xương bằng thịt, có danh tính rõ ràng. Vì thế, các nội dung true crime (tội ác có thật) trở nên hấp dẫn, bởi các hành động đầy chi tiết của tội phạm lẫn bi kịch của các nạn nhân xấu số. Trong đó, Investigation Discovery được xem là phim tài liệu “true crime” đứng đầu lượng người xem ở nhiều quốc gia.

Kết hợp giữa các yếu tố từ cả báo chí điều tra lẫn tiểu thuyết trinh thám, “true crime” từ lâu đã thu hút sự quan tâm của công chúng. Ngày nay, thể loại này được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các nền tảng phát sóng trực tuyến và podcast. Nó đã trở thành một phần của văn hóa đại chúng.

Được xem là văn hóa rác rưởi nhưng “true crime” trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho nhiều tác phẩm hư cấu; đồng thời, nó cũng là “món ăn" quen thuộc của một bộ phận không nhỏ khán giả hiện nay. Từ YouTube đến TikTok, từ Reddit đến Facebook, “true crime” cứ như một loại nấm ký sinh không ngưng phát tán bào tử trên không gian Internet.

Phụ nữ là nhóm khán giả tiêu thụ nội dung tội phạm có thật nhiều nhất. Theo báo cáo của Pew Research Center năm 2023 về người nghe podcast tại Mỹ, 44% phụ nữ cho biết họ thường xuyên nghe nội dung “true crime”, trong khi con số này ở nam giới chỉ là 23%. Các nghiên cứu được công bố trên Social Psychological and Personality Science cho thấy khoảng 70% người tiêu thụ sách “true crime” là phụ nữ. Tại CrimeCon, sự kiện thường niên lớn nhất dành cho cộng đồng yêu thích điều tra tội phạm, 75 - 80% người tham dự là nữ giới.

Theo Tiến sĩ triết học Rachel Franks, “true crime” đặt ra những vấn đề đạo đức cần được xem xét một cách cẩn trọng và kỹ lưỡng. Thành công và mối nguy hại đến từ thể loại này "nằm ở cách tiếp cận mang lại những câu chuyện đầy chiều sâu về các vấn đề xã hội nghiêm trọng". Bên cạnh đó, những thiên kiến đạo đức cũng đặt ra những vấn đề nghiêm trọng khác cần được đánh giá rõ ràng.

Sự thành công của các câu chuyện tội phạm, vốn bắt rễ từ văn hóa đại chúng và thường bị chỉ trích, thực chất đóng vai trò như một sự chuyển hóa những xung năng hung tính của con người, một hình thức giải tỏa cảm xúc. Đó không phải là biểu hiện của sự mất cân bằng tâm lý, mà đúng hơn là một cách để bảo vệ bản thân và những người xung quanh.