Trong bộ ảnh Not What You Saw, nữ nhiếp ảnh gia người Ấn Độ Keerthana Kunnath đã khắc họa hành trình giằng co giữa sự tự do cơ thể với bản sắc, truyền thống của những nữ vận động viên thể hình ở miền nam Ấn Độ, nơi sự dịu dàng vẫn được xem như chuẩn mực nữ tính.

Khi nữ tính không chỉ mềm mại

Các bức ảnh của Keerthana Kunnath ghi lại hình ảnh những người phụ nữ ở những khung cảnh quen thuộc như trên bãi biển, sân nhà, ven bờ hồ với bắp tay nổi rõ, cơ thể rắn chắc trong tư thế đầy “nam tính”. Nhưng thay vì trang phục thể thao, họ khoác lên mình những chiếc sari (hay saree), trang phục truyền thống đồng thời là biểu tượng lâu đời của sự nữ tính ở Ấn Độ.

Trong tiềm thức của đại chúng, những tư thế mạnh mẽ, quyền lực, khoe cơ bắp thường thuộc về đàn ông, đặc biệt trong điện ảnh Bollywood, nơi cơ thể nam giới được xây dựng như biểu tượng của sức mạnh và sự kiểm soát. Khi người phụ nữ bước vào khung hình đó với dáng hình đó, hình ảnh lập tức trở nên kỳ lạ. Và chính sự kỳ lạ ấy là điều nữ nhiếp ảnh gia theo đuổi như cách buộc người xem phải dừng lại, chất vấn những định kiến sẵn có về cơ thể và về cách một người phụ nữ “nên” trông như thế nào.

Những người phụ nữ "nổi loạn"

Ở miền Nam Ấn Độ, cơ thể phụ nữ từ lâu đã là một không gian được “quy chuẩn hóa” với làn da sáng, vóc dáng mảnh khảnh, nhỏ nhắn, mái tóc dài và một tương lai được đo đếm bằng hôn nhân. Trong hệ quy chiếu đó, cơ bắp không đi đôi với hình ảnh người phụ nữ tiêu chuẩn.

Những người phụ nữ "nổi loạn" trong nhiếp ảnh của Kunnath vẫn được sống trong những khung cảnh bình thường, làm con gái, làm vợ, làm mẹ. Nhưng chính vì thế, sự lựa chọn của họ khi bước vào con đường thể hình càng trở nên phức tạp và đặc biệt. Có người phải giấu việc tập luyện với gia đình, có người đối diện với sự phản đối gay gắt, có người lo rằng cơ thể mình sẽ làm giảm “giá trị hôn nhân”, và cũng có người thậm chí không dám nói với người thân về việc mình là vận động viên thể hình.

Những chi tiết này cho thấy rằng cơ thể phụ nữ không chỉ là câu chuyện cá nhân. Nó bị đem ra đọc, dò xét, đánh giá và bị gắn với những kỳ vọng xã hội. Ở góc nhìn rộng hơn, bộ ảnh Not What You Saw đã chạm đến một câu hỏi cốt lõi của nghiên cứu giới: liệu sự nữ tính là điều tự nhiên thuộc về cơ thể người phụ nữ hay chỉ là một kịch bản được xã hội viết sẵn?

Not what you saw

Sinh ra tại miền nam Ấn Độ, nữ nhiếp ảnh gia Kunnath nhận ra rằng hình ảnh những cô gái cơ bắp gần như không tồn tại trong văn hóa ở nơi cô sinh ra. Bước ngoặt đến khi Kunnath gặp nữ vận động viên thể hình Arathy Krishna khi đang tìm hiểu về Kalaripayattu - một trong những môn võ cổ xưa nhất Ấn Độ. Từ đó, bộ ảnh Not What You Saw mở ra như một quá trình “tìm kiếm những người chưa từng được nhìn thấy”.

Qua ống kính của cô, người phụ nữ cơ bắp không xuất hiện ở phòng gym, sân vận động mà ở bãi biển, bên bờ hồ, trong sân nhà. Tại những không gian đời thường, cơ thể không còn là một vai diễn mà là một phần của đời sống.

Ta không phủ nhận chuẩn mực hay truyền thống cũ, ta chọn cách tồn tại song song với nó và nới rộng giới hạn của nữ tính. Vì thế, trong nhiều khung hình của nữ nhiếp ảnh gia, chiếc sari mềm mại ôm lấy cơ thể rắn chắc cùng hiện diện song song như một cách khẳng định rằng những điều tưởng chừng đối lập vẫn có thể tồn tại bên cạnh nhau.