Tháng 5/2019, ở tuổi 25, Tuimi rời nước Đức để trở về Việt Nam. Từ lúc ý định ấy xuất hiện đến khi cô đặt chân xuống TP.HCM chỉ vỏn vẹn 10 ngày. Tuimi trả nhà, thu xếp công việc, đóng gói cuộc sống đã gây dựng ở Đức để đến một thành phố nơi cô không có gia đình hay bạn bè bên cạnh. Một quyết định chóng vánh cho một hành trình mà chính cô khi ấy cũng chỉ dám đặt thời hạn từ ba đến sáu tháng.

Trước khi trở về Việt Nam, Tuimi đã bắt đầu gây dựng những dấu ấn riêng tại Đức. Cô là nghệ sĩ gốc Việt đầu tiên nhận hỗ trợ từ quỹ phát triển sự nghiệp thuộc chương trình ươm mầm tài năng hằng năm của nước này, từng làm việc với Universal Music Publishing Group. Ca khúc đầu tay Purpose cũng xuất hiện trên bảng xếp hạng Spotify chỉ sau gần hai tuần phát hành.

Dẫu vậy, cô vẫn chọn bước ra khỏi con đường đang rộng mở ấy, trở về Việt Nam và bắt đầu lại gần như từ đầu. Phía trước là quê hương quen thuộc, nhưng cũng là một thị trường âm nhạc nơi Tuimi phải tự tìm cho mình một chỗ đứng mới.

Gần bảy năm rưỡi sau, Tuimi vẫn ở đây. Lời hứa “ba tháng, chậm nhất là sáu tháng” đã đưa cô đi qua nhiều cột mốc, từ Phó giám đốc âm nhạc của Billboard Countdown 2020, Á quân King of Rap 2020 đến Queen of XPart tại Chị Đẹp Đạp Gió 2024 và một trong những đại diện đầu tiên của Việt Nam biểu diễn tại AXEAN Festival. Song song với những lần xuất hiện trên sân khấu, cô vẫn dịch chuyển giữa nhiều vai trò của một người làm nhạc, từ sáng tác, sản xuất đến ca hát và trình diễn.

Ở Tuimi vẫn có sự liều lĩnh của một người thích bước khỏi những lối quen. Sự tò mò đưa cô từ R&B, soul đến rap, house hay những chất liệu truyền thống, khi đứng dưới ánh đèn sân khấu, khi lùi về phía sau với vai trò sáng tác và sản xuất. Những dịch chuyển ấy dần giúp Tuimi nhận ra một điều tưởng như nghịch lý: không phải điều gì mình yêu thích cũng nhất thiết phải trở thành nơi mình thuộc về. Càng đi xa, đường nét của một Tuimi càng hiện lên rõ ràng hơn.

Từ ba tháng đến bảy năm

Chị có nghĩ mình là người liều lĩnh không, bởi trước khi trở về hoạt động nghệ thuật ở TP.HCM, chị không có gia đình, người thân hay bạn bè nào ở đó?

Tuimi thấy mình liều, rất liều là đằng khác. Có lẽ lúc đó tôi còn trẻ nên nghĩ đơn giản là cứ thử thôi. Khi có ý định trở về Việt Nam, tôi hỏi bố mẹ, chị gái, em gái và một người bạn. Hầu hết mọi người đều nói: “Cứ thử đi, có mất gì đâu?”. Chỉ riêng bố hỏi tôi: “Con nghĩ con có thể ở đấy bao lâu?”. Tôi không thể trả lời vì mình còn chưa thử. Tôi chỉ nói: “Bố cho con ba tháng, chậm nhất là sáu tháng. Nếu không có kết quả, con sẽ trở về Đức”.

Khoảng 10 ngày sau, tôi đã có mặt ở TP.HCM. Trong vòng 10 ngày đó, tôi trả nhà, hoàn tất những thủ tục còn lại ở Đức rồi đóng gói đồ đạc để lên đường. Khi đến đây, tôi gần như không có người thân hay bạn bè bên cạnh, chỉ quen một vài đồng nghiệp. May mắn là từ những người đầu tiên ấy, tôi dần gặp thêm những người khác và xây dựng được những mối quan hệ cho đến hôm nay.

Ba đến sáu tháng cuối cùng trở thành gần bảy năm rưỡi. Bây giờ bố mẹ còn bắt đầu “khoe” con gái với bạn bè. Có lẽ họ cũng yên tâm hơn khi nhận ra con mình không chỉ đi hát mà còn có thể sáng tác, sản xuất và làm nhiều công việc khác trong âm nhạc.

Trước khi trở về Việt Nam, chị đã có những bước đầu thành công với âm nhạc tại Đức. Vậy điều gì khiến chị tin rằng Việt Nam là nơi mình nên thử một hướng đi khác? ?

Thực ra lúc ấy ở Đức tôi vẫn là một “newbie” (người mới vào nghề). Phần lớn thời gian tôi làm việc phía sau hậu trường, chủ yếu sáng tác và sản xuất cho những nghệ sĩ khác.

Năm 2018, tôi trở về Việt Nam quay MV cho Purpose và Menina Misteriosa sau khoảng sáu năm không về. Tôi gần như bất ngờ trước tốc độ thay đổi của Việt Nam. Những sân khấu lớn xuất hiện nhiều hơn, mọi người bắt đầu sẵn sàng bỏ tiền mua vé nghe nhạc sống và các nền tảng nhạc số cũng phát triển. Tôi cảm giác thị trường âm nhạc đang chuyển động rất nhanh.

Đời sống, thói quen tiêu dùng và thị trường âm nhạc cũng mở ra nhiều cơ hội mới. Các sân khấu quy mô lớn xuất hiện thường xuyên hơn, công chúng Việt “chịu chi” hơn cho những buổi liveshow, nhạc sống, các nền tảng nhạc số bắt đầu phát triển và thị trường dần vận hành theo một nhịp gần với những gì tôi từng chứng kiến ở phương Tây. Tôi nghĩ có lẽ đây là nơi mình có thể thử một hướng đi khác.

“Dù sao, mình vẫn là người Việt Nam mà”, Tuimi nghĩ vậy rồi quyết định trở về Việt Nam.

Đi để biết nơi mình thuộc về

Từ sáng tác, sản xuất đến rap, ca hát và performance, chị đã thử qua khá nhiều vai trò. Càng thử nhiều, chị càng hiểu rõ đâu là điều mình thích và đâu là điều thực sự thuộc về mình?

Tôi nghĩ vậy. Hiện tại, tôi chưa nghĩ đến việc phải thêm một vai trò hoàn toàn mới. Tôi muốn đào sâu hơn vào những gì mình đang có là sáng tác, sản xuất, ca hát và trình diễn. Ngay cả nhảy cũng vậy. Trước khi tham gia Chị Đẹp Đạp Gió 2024, tôi rất sợ nhảy. Nhưng sau chương trình, tôi lại bắt đầu thích nó và nhận ra ngôn ngữ hình thể của mình còn rất nhiều điều để khám phá.

Hành trình tại Chị Đẹp 2024 cũng giúp tôi hiểu rằng không phải thể loại âm nhạc nào mình yêu thích cũng nhất thiết phải trở thành thứ mình đứng trên sân khấu để thể hiện. Một nghệ sĩ có thể đi tour đến năm 60, 70 tuổi, nên tôi phải nghĩ đâu là thể loại nhạc mình thực sự muốn theo đuổi trong suốt hành trình ấy.

Tôi rất thích được thử sức với những màu sắc âm nhạc khác nhau trong phòng thu. Chẳng hạn, khi thực hiện Em Không Thể (phiên bản Chị Đẹp Đạp Gió 2024), tôi có cơ hội làm việc cùng những nghệ sĩ cải lương lâu năm, tìm hiểu cách họ hát, cách xử lý và đưa những chất liệu ấy vào bài. Tôi rất thích quá trình đó nhưng điều ấy không có nghĩa Tuimi nhất thiết phải trở thành một nghệ sĩ theo đuổi dòng nhạc này.

Có những ca khúc được tôi viết cho chính mình nhưng rồi lại nhận ra bài hát ấy hợp với một nghệ sĩ khác hơn. Green Light là một ví dụ. Ban đầu, tôi và 2Pillz thực hiện ca khúc cho dự án của mình, nhưng sau đó tôi nhận ra chất house cùng tinh thần thời trang của bài hát lại rất gần với hướng Quỳnh Anh Shyn đang tìm kiếm, nên tôi quyết định dành nó cho bạn ấy.

Tôi nghĩ mình không nhất thiết phải sở hữu tất cả những gì mình tạo ra. Âm nhạc rộng lớn lắm. Tôi vẫn có thể bước sang một miền mới, tận hưởng niềm vui sáng tạo trong phòng thu rồi để một người phù hợp hơn đưa nó lên sân khấu. Còn với âm nhạc mang tên Tuimi, tôi nghĩ mình đã biết đâu là điều mình muốn giữ lại và đâu là nơi mình thực sự thuộc về.

Sinh ra, lớn lên và đã từng hoạt động tại Đức, âm nhạc của Tuimi được công chúng nhận xét là khá “Tây”. Chị giữ màu sắc riêng của mình như thế nào khi bước vào hoạt động tại Việt Nam.

Tôi nghĩ màu sắc âm nhạc của mình chịu ảnh hưởng rất nhiều từ việc lớn lên ở Đức. Từ vòng hòa thanh, cách đi giai điệu đến màu sắc sản xuất, những gì tôi hấp thụ từ nhỏ khá khác với âm nhạc Việt Nam. Soul hay R&B cũng là những chất liệu tôi tiếp xúc từ phương Tây.

Nhưng khi làm nhạc bằng tiếng Việt, tôi lại phải học một ngôn ngữ khác của âm nhạc. Tiếng Việt có thanh điệu nên mình phải tìm cách để giai điệu không khiến ca từ bị bẻ dấu hay cưỡng âm. Tôi mất khá nhiều thời gian để hai phần ấy có thể sống cùng nhau một cách tự nhiên.

Khi mới về Việt Nam, vốn tiếng Việt của tôi chỉ như một đứa trẻ lớp hai, lớp ba. Tôi khá dè dặt với việc viết bằng tiếng Việt vì sợ dùng từ sai. Tôi bắt đầu đọc sách nhiều hơn, tập nhắn tin thay vì chỉ gửi tin nhắn thoại, thậm chí điều chỉnh thuật toán mạng xã hội để nhìn thấy nhiều nội dung tiếng Việt hơn và quen với mặt chữ.

Nếu nghe lại album đầu tiên, mọi người vẫn có thể nhận ra một số chỗ còn hơi gượng. Đến album thứ ba, tôi đã hiểu tiếng Việt hơn và cũng hiểu cách màu sắc âm nhạc của riêng mình có thể “sống” trong tiếng Việt như thế nào.

Tôi biết nhạc của mình có thể không hợp gu số đông. Nhưng nếu phải thay đổi hoàn toàn để trở thành một thứ mà mình không còn cảm thấy là mình thì cũng không có ý nghĩa. Với những dự án mang tên Tuimi, tôi vẫn muốn trung thành với màu sắc ấy.

Tham vấn từ “Tuimi 13 tuổi”

Sau từng ấy năm làm nghề và nhiều lần thay đổi, điều gì ở Tuimi vẫn còn nguyên như thuở ban đầu?

Có lẽ là gu âm nhạc. Mỗi khi bắt đầu làm một bài hát, tôi vẫn thường hỏi “Tuimi 13 tuổi” bên trong mình rằng: “Nếu nghe bài này, nó có thích không?”.

Sau 13 năm làm nghề, điều khiến tôi bất ngờ là mình vẫn cảm thấy còn rất nhiều khả năng và trải nghiệm chưa được khám phá. Tôi vẫn tò mò về việc mình có thể đi đến đâu và còn có thể làm được những gì. Có lẽ sự tò mò ấy vẫn giống cô bé 13 tuổi ngày trước.

Tại sao lại là Tuimi 13 tuổi?

Bởi 13 tuổi là lần đầu tiên tôi nhận ra mình có thể hát. Từ nhỏ, tôi đã theo học ở một trường âm nhạc tại Đức. Ở đó, chúng tôi học về âm nhạc cổ điển, piano. Gần như đứa trẻ nào cũng hát, chơi nhạc được và có cảm nhận âm nhạc tốt. Vì thế, tôi cứ mặc định rằng ai cũng có thể hát.

Đến khoảng năm 13 tuổi, lớp tôi có một dự án thu âm và phải chọn một người hát lead (hát dẫn). Cuối cùng các bạn lại chọn tôi. Tôi còn ngạc nhiên hỏi: “Tại sao tụi nó lại chọn mình?”. Các bạn nói: “Vì bạn hát hay nhất”. Đó là lần đầu tiên tôi nhận ra hóa ra mình thực sự có một giọng hát ổn.

Khoảng 13, 14 tuổi cũng là lúc tôi bắt đầu sáng tác và lần đầu nghĩ rằng biết đâu một ngày nào đó mình có thể làm một công việc chuyên nghiệp trong thế giới âm nhạc. Có lẽ vì thế, khi cần biết một điều mình đang làm có còn thật sự khiến mình thích hay không, tôi vẫn quay lại hỏi cô bé ấy.

Trong hành trình ở Chị Đẹp Đạp Gió 2024, chị đã có cơ hội làm việc với nhiều chị em khác, trong đó có những đàn chị thuộc hàng “gạo cội”. Có bài học hay góc nhìn nào chị tâm đắc từ các chị em?

Điều khiến tôi ấn tượng nhất ở những người chị trong Chị Đẹp 2024 là sự tò mò. Có những chị đã ngoài 40 tuổi, có gia đình, con cái và đã làm nghề hàng chục năm nhưng vẫn muốn thử những điều mới, vẫn muốn học và khám phá những khả năng khác của chính mình.

Nhìn họ, tôi cũng thay đổi cách nghĩ về thành công. Trước đây, tôi từng cho rằng một sự nghiệp thành công phải có một bản hit thật lớn hay một thành tích đủ nổi bật. Nhưng rồi tôi nhận ra đường dài của một nghệ sĩ không được đo bằng một khoảnh khắc đứng số một. Quan trọng hơn là mình vẫn có thể tiếp tục sáng tạo, nuôi dưỡng tình yêu với nghệ thuật và giữ được sự tò mò trước những điều mình chưa biết. Tôi nghĩ, muốn đi thật lâu với nghề, có lẽ mình phải giữ được sự tò mò ấy.

Sau nhiều năm để hiểu mình muốn trở thành một nghệ sĩ như thế nào, đâu là điều chị không muốn thỏa hiệp trong cách làm nghề?

Có lẽ là chất lượng của những gì mình tạo ra. Tôi không nghĩ trách nhiệm của một nghệ sĩ là phải làm vừa lòng tất cả mọi người. Nhưng với những người đã dành thời gian nghe nhạc, mua album hay mua vé xem mình biểu diễn, cách tôi trân trọng họ là làm ra những sản phẩm thật tốt.

Tôi hay ví âm nhạc như một viên kẹo. Trước tiên, viên kẹo phải ngon rồi mới nghĩ đến bao bì đẹp. Bài hát vẫn là cốt lõi, sau đó album, hình ảnh hay video mới hoàn thiện thế giới xung quanh nó.

Bởi cuối cùng, những tác phẩm ấy có thể “sống lâu” hơn chính người nghệ sĩ. Vì vậy, điều tôi không muốn thỏa hiệp là chất lượng của thứ mang tên mình và những gì mình lựa chọn để lại.

Nếu ví mỗi album là một bức chân dung của Tuimi, bức chân dung tiếp sẽ trông như thế nào?

Ba album đầu của tôi giống như một quá trình. Album đầu tiên Softcore | Hardshell (2020) là lúc chưa biết tình yêu là gì, Shimmer (2023) là lúc một người đang yêu rất nhiều, đau rất nhiều, còn Sau Những Lần Thương (2026) là lúc bắt đầu nhìn lại những điều đó và hiểu hơn về những gì mình đã trải qua.

Bây giờ tôi cảm thấy mình đã sẵn sàng bước sang một trang mới. Album thứ tư sẽ là một chương tươi sáng hơn. Sau một quãng khá dài đi qua những cảm xúc sâu và có phần nặng, tôi nghĩ bây giờ mình đã sẵn sàng để vui hơn.

Cảm ơn chị đã chia sẻ cùng Marie Claire Vietnam!

Credit:

Starring: Tuimi

Creative Director: Dzung Yoko

Photographer: Dzung Yoko

Makeup & hair: Tung Chau Tran

Stylist: Nguyễn Tấn Thành

Producer: Tô Thanh Liêm

Producer Assistant: Đặng Ánh Linh

Lighting: Kevin Lc

Wardrobe: QEM

Editor: Cécile Uyên Phương