Thần thái, nghiêm nghị và có phần hà khắc trên màn ảnh, có lẽ ít ai hình dung NSND Lê Khanh ngoài đời lại là người thầy mang dáng dấp người mẹ, chăm sóc và ân cần. Tâm huyết với công việc đào tạo, ở tuổi nghỉ hưu, cô vẫn tiếp tục chắp cánh cho giấc mơ diễn xuất của nhiều thế hệ trẻ ở Học viện Nghệ thuật Điện ảnh CAA - trung tâm do NSND Lê Khanh kết hợp cùng đạo diễn Bảo Nhân và Nam Cito.

Không chỉ dìu dắt nhiều gương mặt tên tuổi như Ninh Dương Lan Ngọc, Kaity Nguyễn, Kỳ Duyên, Thiên Ân,... NSND Lê Khanh còn tạo cơ hội để nhiều bạn trẻ tiếp cận diễn xuất, khám phá bản thân và thi vị hóa cuộc đời qua lăng kính nghệ thuật.

Cơ hội và cơ duyên

Sau cơ duyên hợp tác qua hai dự án điện ảnh Gái già lắm chiêu 3 và Gái già lắm chiêu 5, NSND Lê Khanh tiếp tục hợp tác đào tạo diễn xuất cho dự án Cô gái đến từ quá khứ của hai đạo diễn Bảo Nhân và Nam Cito. Học viện CAA với các khóa đào tạo diễn xuất ngắn hạn cũng ra đời từ đó và thu hút đông đảo học viên từ những ngày đầu hoạt động. Ngân hàng, du lịch, kinh tế, chuyên viên giao hàng,... và cả những gương mặt đã hoạt động nghệ thuật, các học viên đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, cùng học, cùng diễn và xem nhau là gia đình.

Tính đến nay, nhiều lớp học trò của cô đã dần tạo được dấu ấn nhất định, gần nhất là Kỳ Duyên với bộ phim Bộ tứ báo thủ và Thiên Ân với dự án Hẹn em ngày nhật thực. “Một số bạn lần đầu tiên thử sức điện ảnh cũng đã bắt đầu chọn được những vai diễn vừa sức”, nghệ sĩ bộc bạch.

Cơ hội diễn xuất dường như luôn rộng mở với tất cả mọi người, nhưng cơ duyên để được chọn vào một bộ phim lại cần nhiều yếu tố khác. “Ngay cả những bạn đã đóng phim rồi, không phải lúc nào cũng có duyên để đến với nhân vật mình muốn. Vì để lọt vào mắt đạo diễn sẽ cần rất nhiều yếu tố”, cô chia sẻ.

Khi casting một dự án, có người sở hữu vẻ sang trọng bên ngoài, nhưng khi diễn lại thiếu chiều sâu trải nghiệm. Có người thể hiện được sự từng trải nhưng lại thiếu khí chất để tròn vai. Có diễn viên gần như đủ hết yếu tố, nhưng đúng ngày casting lại gặp sự cố. Cũng có người ngoài đời rất sinh động nhưng khi đứng trước ống kính lại không thể bộc lộ được bản thân như vốn có.

Có lẽ vì vậy, chữ duyên được NSND xem là yếu tố quan trọng để bén duyên với nghề theo đúng nghĩa đen, đôi khi, đó còn là lời an ủi về mặt tinh thần khi mọi cố gắng không như ý nguyện.

Người thầy với tâm niệm chữa lành

Theo bạn, đâu là đích đến cuối cùng của những người tham gia học diễn xuất? Đối với nghệ sĩ Lê Khanh, bên cạnh ước mơ thử sức với phim ảnh, nghệ thuật còn là cách để mọi người “thi vị hóa cuộc sống, biết nhận biết những giá trị chân thiện mỹ và hoàn thiện tác phẩm nghệ thuật của đời mình”.

Mỗi nhân vật là một cuộc đời, khi hóa thân vào vai diễn, bạn sẽ tạm quên đi phiên bản thật để đắm chìm cùng những hỷ nộ ái ố của nhân vật, từ đó bắt đầu có những chiêm nghiệm mới. “Nếu là câu chuyện về tình yêu, diễn viên sẽ ngộ ra nhiều điều về cảm xúc lứa đôi. Chủ đề về gia đình, họ sẽ biết yêu gia đình. Còn với những đề tài xã hội, các bạn sẽ hiểu thế nào là sống đẹp và biết tránh xa những cạm bẫy”, cô chia sẻ.

Đặc biệt, nghệ thuật theo cách nào đó còn giúp con người thay đổi tích cực và tìm thấy phiên bản tự do của chính mình. Nhiều người đã biết cách thoát khỏi căng thẳng, giao tiếp mềm mại, biết quan sát và sáng tạo hơn.

“Nếu không đủ thời gian và cái duyên để trở thành một người nghệ sĩ chuyên nghiệp thì giáo trình của tôi vẫn giúp học trò trở thành một con người biết sống, có lý tưởng, yêu cái đẹp”.

NSND Lê Khanh gọi đó là sự chữa lành. Đây cũng là điều cô tự hào nhất, đồng thời trăn trở nhất, rằng mình có thể “chữa đến đâu và học trò sẽ lành đến đâu”. Có lẽ vì vậy mà trong mắt học trò, cô Lê Khanh là người thầy mang dáng dấp người mẹ, lắng nghe, chia sẻ và động viên khi học trò vấp ngã. “Sau những giờ phút làm thầy, tôi còn làm mẹ. Đôi khi nghe tâm sự của các con, mình suy ra các con của mình”, cô tâm sự.

Cô cũng dành sự trân trọng cho những người làm giáo dục nghệ thuật lâu năm. Vì để đủ kiên nhẫn ở lại với nghề, người thầy phải thực sự có lòng trắc ẩn và tình yêu với thế hệ trẻ. “Nhiều khi học trò nản, bỏ cuộc, mình lại phải dỗ dành, động viên. Khi các con thành công, quay lại nói lời cảm ơn vì đã luôn dìu dắt chúng, với tôi, đó là niềm vui lớn nhất của người làm nghề đào tạo”, NSND Lê Khanh chia sẻ.

Áp lực và sự đổi mới

Dẫu được xem là một trong những nghệ sĩ gạo cội, cô Lê Khanh thừa nhận áp lực với người nghệ sĩ chưa bao giờ biến mất. Gần đây, việc liên tiếp đảm nhận hai vai người mẹ trong hai bộ phim ra mắt gần nhau khiến cô càng áp lực hơn trong việc tìm ra sự khác biệt cho từng nhân vật. “Vẫn là mình, vẫn là giọng nói ấy, nhưng làm thế nào để khán giả không thấy sự quen thuộc?”.

Theo NSND Lê Khanh, diễn xuất thực chất là một quá trình giải phẫu không bằng dao kéo mà bằng nghiên cứu tâm lý. Nếu không trải qua quá trình nghiên cứu, diễn viên chỉ có thể diễn phần bề nổi, khiến khán giả xem nhưng không thật sự thấu hiểu và cảm thông. Đây cũng là điều cô mong mỏi và tâm huyết trong quá trình đào tạo.

Nữ nghệ sĩ cũng cho rằng, để diễn xuất không đi vào lối mòn, người diễn viên buộc phải không ngừng học hỏi, làm mới và dấn thân. Từ ngôn ngữ hình thể, âm nhạc, triết học cho đến cách điện ảnh thế giới vận hành, tất cả đều là chất liệu để người nghệ sĩ mở rộng vốn sống và làm giàu khả năng diễn xuất. “Nếu muốn khám phá, mình phải hòa nhập và dám thay đổi”, cô nói.

Đồng thời, ở vai trò người thầy, nghệ sĩ cho biết học trò, đặc biệt là các diễn viên trẻ thuộc thế hệ Gen Z, cũng là tấm gương để cô soi chiếu và đổi mới. Theo cô, kinh nghiệm và sự gạo cội đôi khi khiến người nghệ sĩ trở nên cứng nhắc, đánh mất sự tinh khôi trong diễn xuất. Trong khi đó, người trẻ lại mang đến nguồn năng lượng mới mẻ, sự hồn nhiên và tinh thần sống đầy sức sống. Vì vậy, làm việc cùng các bạn trẻ cũng là cách để cô làm mới bản thân và giữ cho mình sự cởi mở trước những thay đổi của thời đại.