Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định cho hệ miễn dịch, sức khỏe tổng thể và làn da. Vì vậy, hệ vi sinh vật đường ruột và hệ miễn dịch suy yếu có thể thúc đẩy sự phát triển của các bệnh về da như mụn, lão hóa, viêm da cơ địa, viêm da tiết bã và vảy nến.

Vai trò của ruột đối với sức khỏe làn da

Theo thông tin từ National Library of Medicine (Tạm dịch “Thư viện Y khoa Quốc Gia”) được đăng tải năm 2022: Da và ruột đều là những cơ quan miễn dịch và nội tiết thần kinh phức tạp, cả hai thường tiếp xúc với môi trường bên ngoài và là nơi cư trú của nhiều hệ vi sinh vật. Trong đó, hệ vi sinh vật đường ruột có cả tác động bất lợi lẫn có lợi đối với các hoạt động sinh lý, cũng như cân bằng nội mô của cả mô ruột và da. Nói cách khác, đường ruột khỏe mạnh và hệ vi sinh ở ruột khỏe mạnh là tiền đề vững chắc cho làn da khỏe, đẹp, tươi trẻ.

Vai trò của ruột tác động lên da bằng ba con đường: Tăng khả năng miễn dịch, tăng hấp thụ dinh dưỡng và tăng cường thải độc. 70% tế bào miễn dịch nằm ở ruột và khi cơ quan tiêu hóa này gặp vấn đề sẽ kích động hệ thống miễn dịch và tạo ra phản ứng viêm toàn thân. Biểu hiện của phản ứng viêm trên da là mụn viêm, mẩn đỏ và chàm. Ngoài ra, ruột sẽ quyết định khả năng hấp thụ dinh dưỡng từ thực phẩm bạn ăn hằng ngày. Ruột khỏe đồng nghĩa với việc phần trăm chất dinh dưỡng từ thức ăn sẽ được hấp thụ nhiều hơn.

Ruột là cơ quan đào thải chính và giúp đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Thế nên khi ruột gặp vấn đề, ví dụ như táo bón, dễ dẫn đến tình trạng “ngộ độc ngược” (tái hấp thu độc tố), rối loạn nội tiết, tạo ra các phản ứng viêm và cản trở hấp thu dinh dưỡng. Hậu quả thường thấy là mụn, da xỉn màu và xuất hiện quầng thâm mắt.

Ruột khỏe, da khỏe

1. Cải thiện tình trạng mụn dai dẳng

Đường ruột không chỉ liên quan đến tiêu hóa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng da. Khi hệ vi sinh trong ruột bị mất cân bằng, vi khuẩn có hại có thể phát triển lấn át. Chúng tạo ra các độc tố đi vào máu, kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể, khiến mụn dễ sưng đỏ, lâu lành và tái đi tái lại.

Ngoài ra, một số lợi khuẩn còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa đường huyết và insulin - yếu tố có liên quan đến hoạt động tiết dầu trên da. Khi insulin mất ổn định, da có thể tiết nhiều dầu hơn và gây bít tắc lỗ chân lông, từ đó làm mụn trầm trọng hơn.

Để cải thiện tình trạng mụn dai dẳng từ gốc, bạn có thể tập trung vào việc phục hồi hệ vi sinh đường ruột bằng bổ sung chất xơ từ rau xanh, ngũ cốc nguyên cám hoặc các loại đậu... để nuôi lợi khuẩn. Bổ sung probiotic từ thực phẩm lên men như sữa chua, kefir, kim chi… Ngoài ra, bạn cũng có thể cân nhắc men vi sinh chứa Lactobacillus - chủng vi khuẩn đã được ghi nhận có khả năng giảm phản ứng viêm liên quan đến mụn. Lactobacillus paracasei trong đường ruột hoạt động bằng cách ức chế sự giải phóng hạt của tế bào mast và giải phóng ra TNF-α. Kết quả là giảm kích thước các tổn thương do mụn, giảm tình trạng viêm, cũng như thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi chức năng hàng rào bảo vệ da.

2. Ngăn ngừa lão hóa

Khi nghiên cứu về lão hóa, giới chuyên gia có đưa ra một giả thuyết gọi là Inflamm-aging, lão hóa do viêm. Ruột gặp vấn đề sẽ tạo ra những phản ứng viêm nhẹ và âm thầm. Các chứng viêm phá hủy đi cấu trúc collagen cũng như elastin, hậu quả khiến da chùng nhão, kém săn chắc.

Để giảm lão hóa do viêm và xây dựng một nền tảng da khỏe bền vững, việc chăm sóc hệ vi sinh đường ruột nên được xem như một bước skincare “từ bên trong”. Bạn có thể bắt đầu với những thay đổi đơn giản nhưng mang tính dài hạn như tăng cường thực phẩm giàu chất chống oxy hóa. Vì gốc tự do là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến da lão hóa sớm: chúng làm tổn thương tế bào, thúc đẩy nếp nhăn và khiến da mất đi độ săn chắc. Khi đường ruột khỏe mạnh, cơ thể cũng hấp thụ tốt hơn các chất chống oxy hóa từ thực phẩm. Bạn có thể ưu tiên những nguồn giàu polyphenol và vitamin như quả mọng, trà xanh, cacao nguyên chất, nghệ, cà chua hay rau lá đậm, đây là những “lá chắn” tự nhiên giúp da chống lại quá trình oxy hóa.

Ngoài ra, bạn cũng cần cân nhắc bổ sung thực phẩm lên men và probiotic. Những thực phẩm lên men như kombucha, sữa chua, kefir, kim chi hay miso có thể hỗ trợ đưa thêm lợi khuẩn vào đường ruột, từ đó củng cố hàng rào miễn dịch và làm dịu phản ứng viêm trong cơ thể. Trong một số trường hợp, probiotic với các chủng lợi khuẩn phù hợp cũng được xem là giải pháp hỗ trợ, đặc biệt khi làn da đang đối mặt với dấu hiệu lão hóa sớm hoặc nhạy cảm do viêm.

Ngủ đủ giấc, vận động nhẹ nhàng và dành thời gian phục hồi tinh thần cũng là yếu tố quan trọng không kém cho sức khỏe đường ruột và làn da căng mịn. Theo các nghiên cứu khoa học, stress kéo dài, thiếu ngủ và nhịp sống rối loạn đều có thể làm hệ vi sinh mất cân bằng và khiến mức độ viêm trong cơ thể tăng lên. Đây chính là cơ chế thúc đẩy “inflamm-aging”, lão hóa do viêm mà nhiều nghiên cứu hiện nay nhấn mạnh.

3. Giảm các chứng viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa vốn là biểu hiện của sự rối loạn miễn dịch. Đó là hệ quả của việc mất cân bằng vi sinh đường ruột do thiếu hụt vi khuẩn Lactobacillus và Bifidobacterium, đồng thời niêm mạc ruột yếu đi. Điều đó khiến các dị nguyên và độc tố từ thức ăn dễ lọt vào máu, kích hoạt hệ thống miễn dịch phản ứng thái quá và làm bùng phát chàm, ngứa dữ dội trên da.

Để khắc phục được tình trạng viêm da cơ địa, bạn cần củng cố hàng rào niêm mạc ruột và bổ sung lợi khuẩn cho hệ tiêu hóa. Để làm khỏe niêm mạc ruột bạn có thể ăn nhiều thực phẩm giàu amino acid như nước hầm xương, thịt bò, trứng, đậu nành; bổ sung omega 3, các chất chống oxy hóa polyphenol như trà xanh, nghệ, ca cao nguyên chất…

4. Cải thiện tình trạng vảy nến

Tạp chí Khoa học Phân tử Quốc tế năm 2021 từng chỉ ra mối liên kết giữa bệnh vảy nến và hệ vi sinh trong đường ruột. Bài báo cáo cho rằng: Hội chứng "ruột rò rỉ" và sự chuyển vị vi khuẩn được coi là yếu tố kích hoạt sự khởi phát của bệnh, vì nó thúc đẩy tình trạng viêm toàn thân mạn tính. Sự chuyển vị vi khuẩn là quá trình vi khuẩn sống di chuyển từ lòng ruột qua hàng rào niêm mạc ruột, rồi vào máu cũng như các cơ quan khác. Nguyên do là do hàng rào ruột suy yếu, vi khuẩn gây hại chiếm đa số.

Ngoài ra, một số nghiên cứu khác phát hiện ra rằng những người bị vảy nến thường có hệ vi sinh đường ruột kém đa dạng hơn hẳn người thường. Sự mất cân bằng này kích hoạt các tế bào T (tế bào miễn dịch) tấn công nhầm vào tế bào da, khiến da tăng sinh tế bào quá nhanh (chỉ trong vài ngày thay vì 28 ngày), tạo thành vảy.

Thế nên, trong những năm gần đây, nhiều bác sĩ da liễu và chuyên gia miễn dịch trên thế giới đã bắt đầu tiếp cận vảy nến theo hướng toàn diện hơn: không chỉ điều trị trên bề mặt da mà còn hỗ trợ từ bên trong bằng cách phục hồi sức khỏe đường ruột. Cụ thể, các chiến lược thường được áp dụng bao gồm xây dựng chế độ ăn chống viêm giàu chất xơ để nuôi lợi khuẩn, hạn chế đường tinh luyện và thực phẩm chế biến sẵn - những yếu tố dễ làm hệ vi sinh mất cân bằng.

Nhìn chung, chăm sóc sức khỏe đường ruột không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh, mà còn giúp cải thiện sức sống cho làn da. Để hệ vi sinh trong đường ruột đa dạng, khỏe mạnh và cân bằng, bạn cần ăn chế độ đa dạng thực vật, bổ sung thêm lợi khuẩn và prebiotic. Nếu như đang có vấn đề về tiêu hóa, bạn nên đến các cơ sở ý tế thăm khám để có phác đồ điều trị phù hợp.