“Tôi đứng giữa những sợi đỏ chằng chịt như một bản đồ không lối thoát.

Mỗi chuyển động là một lần chạm vào những điều còn mắc kẹt, những kết nối không nhìn thấy nhưng luôn hiện diện trong cơ thể. Những sợi dây của ký ức, của áp lực, của yêu thương và cả mất mát”.

(Trích: Tâm Nối - Lê Mai Anh)

Có những sợi dây không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Chúng nối cơ thể với tâm trí, nối cảm xúc với chuyển động và nối con người với nhau. Chỉ đến khi sợi dây ấy trở nên lỏng lẻo giữa nhịp sống hối hả, ta mới nhận ra mình đã vô thức đánh mất khả năng lắng nghe cơ thể. Với biên đạo múa Lê Mai Anh, hành trình theo đuổi nghệ thuật chuyển động cũng bắt đầu từ mong muốn nối lại sợi dây vô hình ấy.

Sợi chỉ thân - tâm

Gắn bó với ballet từ tấm bé, sau đó tốt nghiệp loại xuất sắc và trở thành giảng viên trẻ nhất của Trường Múa TP.HCM, biên đạo múa Lê Mai Anh tiếp tục sang Pháp du học và cơ duyên với nghệ thuật múa đương đại cũng bắt đầu từ đó.

Nếu ballet được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật chặt chẽ và sự chính xác trong từng động tác, thì múa đương đại lại gần như đối lập: không bị ràng buộc bởi khuôn mẫu, khuyến khích người diễn giải phá vỡ giới hạn để tìm thấy ngôn ngữ chuyển động của riêng mình. “Nếu bạn có thể cảm nhận và nghiên cứu sâu, bạn sẽ thấy múa đương đại rất hay. Vì vậy, khi đi du học và được làm việc với những thầy cô được xem là tiên phong về múa đương đại Pháp, tôi thấy mình giống như một hạt cát vậy. Rồi từ nền đương đại đó, tôi bắt đầu theo đuổi nghệ thuật chuyển động hiện nay”, chị Mai Anh chia sẻ.

Một trong những bước ngoặt lớn đến khi chị nhận lời tham gia dự án Wintercearig, một dự án cộng đồng dành cho những người mắc trầm cảm. Cơ duyên này đã mang đến cho nữ biên đạo múa một góc nhìn mới về các vấn đề sức khỏe tinh thần. Chị nhận ra rằng trầm cảm không có một khuôn mẫu cố định. Có những người bên ngoài rất vui vẻ, luôn nói rằng mình ổn, nhưng thực chất lại đang che giấu bên trong nhiều tổn thương. “Đâu đó khi tham gia workshop hướng dẫn chuyển động như vậy thì tự nhiên tôi cảm thấy chạm và đam mê việc dùng chuyển động để chữa lành từ đó”, chị bộc bạch.

Với mong muốn giúp mọi người tìm lại sự kết nối giữa cơ thể và tâm trí, những buổi hướng dẫn chuyển động cứ thế được hình thành. Lúc là những workshop ngắn hạn, khi là những dự án nghệ thuật dài hơi, nổi bật có thể kể đến Tâm Nối, một dự án trình diễn vẫn đang được chị Mai Anh duy trì đến hiện tại. Nhiều người thường nghĩ nghệ thuật chuyển động sẽ là những vũ đạo chuyên nghiệp. Nhưng với chị Mai Anh, đó là chuỗi kết nối bắt đầu bằng những động tác giản đơn, sợi chỉ, cuộn len, tranh vẽ hay đơn giản là vần thơ. Trên sân khấu, chuyển động có thể bắt đầu bằng nhịp thơ và kết nối với khán giả bằng sợi chỉ đỏ. Trong các buổi workshop, người tham gia làm quen nhau bằng chuyển động và sự kết nối cũng bắt đầu từ những chuyển động đó. Đứng cùng nhau, ngồi cùng nhau, hít thở cùng nhau, không gian là tấm canvas và mỗi người là họa sỹ, hoàn thiện bức tranh bằng chuyển động cơ thể.

Sự hiện diện

Nhịp sống ngày một nhanh, sợi dây kết nối giữa người với người hay giữa cơ thể và tâm trí vì thế cũng ngày một mỏng. Chân để đi, tay cầm nắm, mắt để nhìn,... mọi chuyển động đều được xem là hiển nhiên và hầu hết mọi người đều vận động trong vô thức mà thiếu đi sự hiện diện. Đã bao giờ bạn dành chút thời gian hít một hơi thật sâu và cảm nhận những chuyển động đang diễn ra trên cơ thể? Một cái chớp mắt, gật đầu, giọt nước chạm lên da, ngụm nước đang chạy qua thanh quản hay cái chạm giữa lưng và mặt sàn khi bạn nằm buông thư, mọi chuyển động đều là sự kết nối đẹp đẽ khi bạn dành trọn sự chú tâm vào hiện tại.

Trước những chia sẻ của chị, người viết đặt câu hỏi rằng liệu chuyển động có được xem là một dạng thiền. Chị cho biết: “Có thể xem đây như một dạng thiền động. Bạn cần gác lại mọi nghĩ suy để lòng trống rỗng và bắt đầu chuyển động. Khi đó, bạn không còn chú tâm vào cái đẹp bề ngoài mà đang chuyển sự tập trung vào tâm trí và cơ thể. Khi biết cách chuyển động và lắng nghe cơ thể, bạn sẽ tự chữa lành và yêu bản thân hơn”.

Thông qua các buổi workshop chuyển động, biên đạo múa Mai Anh còn nhận ra xu hướng né tránh trong giao tiếp giữa các bạn trẻ, ngại bộc lộ cảm xúc, ngại nói ra những điều muốn tỏ bày. Với các động tác như nắm tay thành vòng tròn, nâng, đỡ, đẩy, chạm hay đọc cảm xúc qua tranh vẽ, mọi người dần kết nối, mở lòng và hiểu nhau hơn.

Mang nhiều tâm huyết với việc chữa lành qua những chuyển động, đặc biệt là câu chuyện trầm cảm, vào đầu tháng Bảy vừa qua, chủ đề này đã trở thành nguồn cảm hứng để chị Mai Anh cùng đồng nghiệp thực hiện vở diễn Địa Đàng Vỡ Vụn. Không đưa ra một đáp án cụ thể, tác phẩm để mỗi người tự lắng nghe phản ứng của chính mình trước những gì đang diễn ra trên sân khấu.

Nói về tương lai, chị Mai Anh cho biết, nghệ thuật chuyển động vẫn đã và đang phát triển tại Việt Nam. Tuy nhiên, nữ biên đạo không nghĩ quá nhiều về những kế hoạch cho tương lai xa. “Tôi thật sự chỉ nghĩ bây giờ mình muốn làm gì và sẽ làm gì thôi. Tôi tin vào thông điệp vũ trụ. Khi nào cảm thấy đó là điều cần làm, tôi sẽ bắt tay vào thực hiện”, chị bộc bạch.

Photographer: BinCio

Artistic Concept: Lê Mai Anh

Makeup: Trí Chu

Hair: Châu Trần

Stylist: Nguyễn Tấn Thành