Lằn ranh mong manh giữa đột phá công nghệ và huỷ hoại thần tượng K-Pop trẻ em
Trong bài viết ‘Tân binh khủng long’ của A2O gần đây, Marie Claire Vietnam đã thảo luận về mức độ thành công và câu chuyện ra mắt thần tượng trẻ em ở K-Pop từ trường hợp các nhóm nhạc “tân binh” trực thuộc công ty A2O Entertainment.
Ở bài viết này, chúng tôi muốn thảo luận về một khía cạnh khác trong chiến lược phát triển thế hệ thần tượng K-Pop mới do “ông trùm” Lee Soo-man sản xuất. Đặc biệt là câu chuyện ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào ngành giải trí, bao gồm cả hình thức quay phim mới và trí tuệ nhân tạo trong giao tiếp giữa “idol ảo” và người hâm mộ.
Từ công nghệ tiên tiến 4DGS đến “nuôi AI”
Dù thích hay không, công chúng đều phải công nhận Lee Soo-man là nhà sản xuất “mát tay”, người luôn biết cách tạo ra sự độc đáo trong mỗi lần trở lại đường đua K-Pop. Ở tuổi 74, ông vẫn chia sẻ những tầm nhìn mới, các triết lý cũng như công thức thành công đáng ngưỡng mộ ở thị trường âm nhạc này.

Màn ra mắt mang tên “Welcome to SoulLite” (tạm dịch: Chào mừng đến SoulLite) cùng hai nhóm nhạc A2O Soul và A2O Lite được xem là “màn đánh chiếm K-Pop” thành công vượt ngoài mong đợi. Thế giới quan độc đáo về các nghệ sĩ từ hành tinh khác (hành tinh SoulLite) đã tạo ra một điểm nhấn độc đáo. Nó không chỉ tạo ra màn “debut” ấn tượng mà còn là chiến lược dài hạn của Lee Soo-man cũng như công ty giải trí A2O Entertainment.
Những kỷ lục mà nhóm nhạc nữ A2O Lite đạt được thông qua đĩa đơn đầu tay Neon cho thấy sự nhạy bén của Lee Soo-man trong sản xuất âm nhạc. Công thức cũ nhưng hiệu quả này đến từ các yếu tố như: thành viên trẻ tuổi, đa quốc tịch, tài năng và âm nhạc gợi nhớ về các bản hit K-Pop đầu thập niên 2010.
Nhưng đó chỉ là một phần trong chiến lược thúc đẩy các nghệ sĩ mới do Lee Soo-man dẫn dắt. Ông không chỉ tập trung vào âm nhạc và ý tưởng tổng thể (concept) mà còn ứng dụng công nghệ tiên tiến vào màn ra mắt này.
Nếu đã xem MV Neon của A2O Lite, công chúng sẽ cảm nhận được tính vị lai (futuristic) phù hợp với ý tưởng nghệ sĩ đến từ hành tinh khác (SoulLite) do Lee Soo-man tạo ra. Để mang đến cảm giác siêu thực cho hình ảnh, các nhà sản xuất của A2O đã ứng dụng công nghệ tiên tiến Four-Dimensional Gaussian Splatting hay 4DGS vào sản phẩm này. Vì thế, khán giả có thể thấy những chuyển cảnh hay những góc máy mà camera thông thường không thể làm được.

4DGS chính là công nghệ thực tế ảo tương tác với nội dung có thể ghi lại không gian 360 độ, tái cấu trúc chuyển động của người và cảnh ở định dạng 3D. Công nghệ này cũng cho phép các đối tượng/vật thể được hiển thị từ nhiều góc độ và vị trí khác nhau.
Lee Soo-man chia sẻ: “Tôi cho rằng 4DGS có thể trở thành định dạng cao cấp nhất và hoàn hảo nhất trong cuộc cách mạng thiết bị ghi hình (camera)”.
4DGS không chỉ được ứng dụng như một công nghệ để tạo ra các sản phẩm hình ảnh độc đáo cho sản phẩm âm nhạc (sản xuất MV) mà còn trở thành trải nghiệm thực tế ảo cho khán giả. Thông qua các thiết bị nghe nhìn đặc biệt, khán giả có thể bước vào không gian thực tế ảo của MV và có thể thay đổi góc nhìn, tiếp cận các thần tượng (hay đúng hơn là bản mô phỏng kỹ thuật số của thần tượng).
Không chỉ ứng dụng công nghệ 4DGS trong sản xuất lẫn tiếp thị thế hệ thần tượng K-Pop mới, Lee Soo-man còn ám ảnh với trí tuệ nhân tạo. Cùng với việc ra mắt A2O Lite và A2O Soul, ứng dụng Blooming Talk cũng được ra đời cho phép người hâm mộ tương tác với thần tượng.

Điểm khác biệt ở đây là Blooming Talk không giống các nền tảng giao tiếp thông thường dựa trên việc nhắn tin hay trò chuyện với thần tượng thật. Đây là ứng dụng mà khán giả phải trả một khoản phí khoảng 6,8 nghìn won để tương tác với… ca sĩ thật lẫn phiên bản kỹ thuật số của họ. 24 thần tượng từ A2O Lite và A2O Soul là những nghệ sĩ đầu tiên ra mắt phiên bản kỹ thuật số trên ứng dụng này.
Phiên bản AI của các nghệ sĩ của A2O Entertainment được tạo ra dựa trên gương mặt, giọng nói và khả năng trò chuyện trong thời gian thực với khán giả. Được biết, ứng dụng Blooming Talk do Blooming Grace phát triển, kết hợp với nghệ sĩ của A2O; công nghệ AI đến từ ESTsoft và Mind Logic xây dựng ứng dụng.
K-Pop không hiếm các nền tảng trò chuyện giữa thần tượng và khán giả, gia tăng liên kết tâm lý, sự quan tâm và cảm giác thân thiết giữa người hâm mộ và thần tượng (hiện tượng parasocial relationship). Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là khán giả bỏ tiền ra để trò chuyện trực tiếp với các thần tượng ảo, các “bản sao kỹ thuật số” của thần tượng được AI tạo sinh.
Đột phá hay hiểm hoạ tiềm ẩn
Những người có cơ hội trải nghiệm công nghệ 4DGS và ứng dụng Blooming Talk tại sự kiện ra mắt hai nhóm nhạc A2O Lite và A2O Soul tại Hàn Quốc vừa qua cho biết, họ vừa hứng thú nhưng đồng thời tỏ ra lo lắng trước viễn cảnh xấu đối với thế hệ thần tượng K-Pop mới.

Với công nghệ 4DGS, người dùng có thể tiếp cận cơ thể, thay đổi góc nhìn về thần tượng (dưới phiên bản kỹ thuật số). Việc một bộ phận khán giả có hành vi phóng to hoặc làm chậm để “soi” những bộ phận cơ thể hay điểm nhạy cảm của ca sĩ thần K-Pop là điều không hiếm gặp. Nay với công nghệ mới, khán giả có thể thực hiện điều tương tự một cách “trực quan” hơn. Điều này làm dấy lên các hiểm hoạ tiềm ẩn đầu tiên.
Dù chỉ là hành vi tương tác với phiên bản kỹ thuật số, nhưng nó ít nhiều tạo ra sự e ngại đối với những nghệ sĩ bằng xương bằng thịt. Đặc biệt, 3 trong số 9 thành viên của A2O Lite mới chỉ 13 tuổi, và còn là trẻ em. Trong khi đó, một số thành viên của A2O Soul cũng chỉ mới bước sang tuổi 14.

Ứng dụng Blooming Talk cũng khiến không ít người quan ngại khi gương mặt và giọng nói của các thần tượng nhỏ tuổi được sử dụng để huấn luyện, tạo ra các phiên bản AI tương đồng để trò chuyện với khán giả. Nói cách khác, thần tượng là người thật được dùng để “nuôi AI”, kể cả khi họ đang là trẻ em.
Điều này gây ra các mối lo lắng ở nhiều cấp độ khác nhau. Đối với ca sĩ thần tượng, vấn đề đồng thuận của các nghệ sĩ có được đảm bảo hay không? Liệu các nghệ sĩ có được cung cấp đầy đủ kiến thức hay được bảo vệ trước những hiểm hoạ mà ứng dụng AI có thể gây ra? Đối tượng khán giả cũng được đặt trong một tình trạng giao tiếp với AI, thay vì những tương tác với nghệ sĩ thực sự sẽ tạo ra hệ luỵ như thế nào?

Điều này cũng đặt ra những câu hỏi về cách thức thương mại hoá hình ảnh và giọng nói của các nghệ sĩ, đặc biệt là các thần tượng nhỏ tuổi. Điều gì sẽ xảy ra nếu người dùng cố gắng đẩy các cuộc trò chuyện với AI vượt qua những giới hạn phù hợp?
Việc sử dụng AI để kết nối người hâm mộ và thần tượng có thể mang đến hình thức tương tác mới mẻ nhưng việc tái tạo gương mặt và giọng nói của nghệ sĩ trẻ để phục vụ các cuộc trò chuyện cá nhân hoá có thu phí đặt ra những trách nhiệm vượt xa sự phát triển của công nghệ.
Nhà phát triển ứng dụng Blooming Talk từng công bố rằng, họ dự định sẽ hạn chế các nội dung khiêu dâm, ngôn từ không phù hợp và các yêu cầu khác. Tuy nhiên, những thông báo này vẫn chưa thực sự rõ ràng và ẩn chứa những hiểm hoạ nếu không được quản trị và bảo vệ triệt để.
Thần tượng trẻ em được bảo vệ như thế nào trước AI?
Những lo ngại về việc ứng dụng AI trong các hoạt động của các nghệ sĩ tân binh A2O Entertainment không phải không có cơ sở. Đặc biệt, Hàn Quốc là một trong những quốc gia có tình trạng sử dụng trí tuệ nhân tạo như Deepfake để tạo ra những nội dung khiêu dâm phổ biến.

Một khảo sát gần đây của Security Heroes chỉ ra rằng, trong số gần 96 nghìn video khiêu dâm tạo ra bằng Deepfake được tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau, có đến 53% số video liên quan đến các diễn viên và ca sĩ đến từ Hàn Quốc. Điều này cho thấy, nhóm người nổi tiếng của giới giải trí xứ Kim Chi đang được các kẻ xấu nhắm đến với tần suất cao hơn hẳn so với các nhóm người khác.
Theo trang The Conversation, trẻ em và trẻ vị thành niên Hàn Quốc trở thành mục tiêu của những kẻ xấu sử dụng Deepfake tạo ra các nội dung khiêu dâm, đồi truỵ. Từ học sinh trung học đến phụ nữ trẻ tuổi đăng tải các hình ảnh cá nhân lên mạng xã hội, họ thường là đối tượng được kẻ xấu nhắm tới.
Những tội phạm kỹ thuật số này sử dụng các ứng dụng AI để tạo sinh ra hình ảnh khiêu dâm rồi bán hoặc phát tán tràn lan trên các nền tảng chia sẻ. Những câu chuyện về thần tượng K-Pop nổi tiếng bị sử dụng hình ảnh tạo ra nội dung khiêu dâm đã xảy ra khá nhiều tại thị trường này.

Từ năm 2019, tội phạm tình dục số chống lại trẻ em và thiếu niên tại Hàn Quốc trở thành một vấn đề trầm trọng, ví dụ như trường hợp của Phòng chat thứ N (Nth Room). Hàng trăm nạn nhân được xác nhận có độ tuổi còn trẻ và khoảng 260 nghìn người tham gia chia sẻ nội dung mang tính bóc lột hoặc cưỡng ép.
Điều này cũng làm gia tăng bạo lực giới trên mạng Internet và môi trường số. Sự phát triển của công nghệ và AI tại đất nước này đã thực sự làm trầm trọng thêm vấn đề về bạo lực giới vốn đã âm ỉ từ lâu. Các nỗ lực ngăn chặn và trừng trị những kẻ xấu sử dụng AI như Deepfake diễn ra mạnh mẽ nhưng vẫn chưa đạt được hiệu quả triệt để.
Trở lại với câu chuyện ban đầu của bài viết, việc Lee Soo-man ra mắt các thần tượng còn là trẻ em, ứng dụng công nghệ và AI tạo ra kỷ nguyên mới tại K-Pop là một sự đột phá. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra một lằn ranh mong manh giữa ứng dụng tiên tiến và những rủi ro tiềm ẩn.
Các nghệ sĩ còn trẻ tuổi, việc sử dụng hình ảnh và gương mặt của họ để tạo ra các phiên bản kỹ thuật số là cách tiếp cận mới mẻ, trải nghiệm tương tác với người hâm mộ hay nguy cơ bị các tội phạm kỹ thuật số làm điều xấu? Liệu các thần tượng trẻ tuổi có được cung cấp đầy đủ kiến thức, có được sự đồng thuận và bảo vệ một cách nghiêm ngặt?
Với thành công vượt bậc của A2O Lite và A2O Soul cũng như sự quan tâm và chú ý của dư luận, liệu các thần tượng đang say mê ca hát và nhảy múa có thể được bộc lộ tài năng, theo đuổi đam mê và được bảo vệ một cách an toàn?
Quá nhiều câu hỏi càng khiến vấn đề này trở nên cấp thiết, đồng thời khiến giới phê bình văn hoá và khán giả quan ngại sâu sắc. Có lẽ, không có một câu trả lời nào đủ xác đáng và chắc chắn cho những câu hỏi trên ở thời điểm hiện tại. Điều này lại càng khiến chúng ta trở nên lo lắng hơn bao giờ hết.