Tết là thời điểm nhiều gia đình rủ nhau ra rạp như một thói quen không thể thiếu dịp đầu năm. Trước đây, khán giả thường ưu tiên những bộ phim hài nhẹ nhàng để lấy không khí vui vẻ, thư giãn ngày xuân. Nhưng theo thời gian, khẩu vị thưởng thức đã dần thay đổi, mở rộng sang các tác phẩm đa dạng hơn về đề tài lẫn thể loại.

Dấu ấn phim Tết xưa

Trước năm 2000, điện ảnh Việt chưa bùng nổ mạnh mẽ như hiện nay. Phim Tết khi đó chủ yếu là các dự án truyền hình ngắn tập hoặc phim lẻ phát sóng trên màn ảnh nhỏ. Các tác phẩm chưa được đầu tư mạnh về bối cảnh, sản xuất. Nội dung cũng giản dị, xoay quanh câu chuyện gia đình và không khí sum họp đầu xuân, đáp ứng nhu cầu giải trí nhẹ nhàng của khán giả trong dịp lễ.

Một phim mang đậm dấu ấn thập niên 1990 là Ngày Tết nhiệm màu (1997). Câu chuyện xoay quanh người mẹ đơn thân lặng lẽ nuôi con giữa nhiều định kiến. Khi cậu bé lớn lên và thắc mắc về cha, cô buộc phải nói dối rằng bố cậu sẽ trở về vào ngày Tết. Từ đó, số phận gắn kết nhưng con người xa lạ, tạo nên một câu chuyện ấm áp và ý nghĩa đầu năm.

Ra mắt năm 2000, Quà năm mới (2000) tiếp nối mạch phim gia đình giàu cảm xúc ấy. Tác phẩm kể về cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa 3 cậu bé có gia cảnh trái ngược, từ đó cài cắm thông điệp gia đình, tình thân lẫn tình bạn. Bên cạnh nội dung ý nghĩa, phim còn đáng nhớ vì quy tụ nhiều gương mặt kỳ cựu như cố NSND Hoàng Dũng, NSND Lan Hương, cố NSƯT Hoàng Yến…

Một số tác phẩm khác có thể kể đến như Vị khách lúc giao thừa (1997), Tết này ai đến xông nhà? (2002), Hoa đào ngày Tết (2004)… Dù câu chuyện khác nhau, các bộ phim đều mang đậm “hương vị Tết” qua hình ảnh hoa đào, bánh chưng, bữa cơm đoàn viên… gửi gắm ý nghĩa về lòng tốt, tình người. Tất cả đặt nền móng cho dòng phim Tết Việt trước khi bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ sau đó.

Phim hài dần chiếm ưu thế

Theo thời gian, văn hóa xem phim Tết càng trở nên phổ biến cùng sự phát triển của điện ảnh nước nhà. Nhiều nhà sản xuất chọn dịp đầu năm để giới thiệu những dự án tâm huyết, được đầu tư kỹ lưỡng và hướng đến mục tiêu doanh thu.

Có một thời gian, nhắc đến phim Tết là nhắc đến Hoài Linh. Hàng loạt tác phẩm như Công chúa teen và ngũ hổ tướng (2010), Hello cô Ba (2012), Nhà có năm nàng tiên (2013), Năm sau con lại về (2014)… liên tiếp ra mắt, giúp ông trở thành gương mặt bảo chứng phòng vé Tết. Tất cả đều đạt doanh thu khả quan nhờ công thức quen thuộc: Chất hài dân dã, tình huống dễ xem kết hợp thông điệp gia đình nhẹ nhàng.

Trong hai thập kỷ qua, phim hài gần như chiếm ưu thế tuyệt đối trên đường đua phòng vé mùa xuân. Những cái tên như Cô dâu đại chiến (2011), Lệ phí tình yêu (2012), Siêu sao siêu ngố (2018), Cua lại vợ bầu (2019)… đều đạt doanh thu cao, thậm chí có phim lập kỷ lục mới. Yếu tố giải trí vừa phải, dàn diễn viên ngôi sao cùng câu chuyện dễ xem, dễ cảm giúp dòng phim này nhanh chóng chinh phục số đông.

Sự xuất hiện đều đặn của dòng phim hài cũng phần nào phản ánh thị hiếu khán giả. Đa số tìm đến rạp ngày xuân để thư giãn, tìm tiếng cười sau một năm nhiều áp lực. Dù đôi lúc còn bị phê bình vì lối gây cười thiếu mới mẻ, phim hài vẫn duy trì sức hút thương mại ổn định, là món ăn không thể thiếu vắng ngoài rạp mỗi dịp Tết đến xuân về.

Phim Tết ngày càng đa dạng hơn

Những năm gần, thị trường phim Tết chứng kiến sự chuyển mình rõ rệt. Đề tài và thể loại phong phú hơn, không còn là “sân riêng” của phim hài như trước. Năm 2012, phim kinh dị Lời nguyền huyết ngải xuất hiện như một món ăn mới lạ, tạo điểm nhấn giữa mùa Tết. Sau đó, nhiều dự án như Nhà không bán (2022), Sáng đèn (2024), Trà (2024)… cũng mạnh dạn ra rạp, giúp khán giả có nhiều lựa chọn giải trí dịp đầu năm.

Khâu kịch bản cũng được đầu tư hơn. Các nhà làm phim mạnh dạn khai thác những câu chuyện gai góc và giàu chiều sâu, xoáy sâu vào xung đột thế hệ, những góc khuất gia đình lẫn vấn đề xã hội đương đại. Nổi bật có thể kể đến là Mai (2024) của Trấn Thành khi trở thành hiện tượng phòng vé với doanh thu kỷ lục 551 tỷ đồng. Phim ghi điểm với câu chuyện xúc động về một phụ nữ đơn thân làm nghề massage, từ đó gửi gắm nhiều ẩn ý về tình yêu, tình người và khát vọng được thấu hiểu.

Mùa phim Tết năm nay cũng chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt của nhiều tác phẩm được đầu tư mạnh. Thỏ ơi!! kết hợp yếu tố giật gân trong showbiz với drama tình cảm. Báu vật trời cho chọn bối cảnh làng biển để làm nổi bật vai trò của gia đình. Mùi phở lại khai thác câu chuyện gìn giữ nghề truyền thống và giá trị gia đình giữa nhịp sống hiện đại.

Có thể thấy, khẩu vị phim Tết của khán giả Việt đã thay đổi rõ rệt theo thời gian. Từ những câu chuyện thuần giải trí, thị trường dần chuyển sang các tác phẩm giàu cảm xúc và đa dạng thể loại. Không chỉ tìm kiếm tiếng cười đầu năm, người xem còn quan tâm nhiều hơn đến chiều sâu nội dung, thông điệp xã hội và các giá trị nhân văn được gửi gắm qua từng câu chuyện.