Điều này không chỉ cho thấy tầm nhìn nhất quán của nữ ca sĩ từ những ngày đầu xuất hiện tại The Voice Kid Việt Nam cho đến hôm nay, mà còn đánh dấu sự trưởng thành trong hành trình sáng tạo khi lần đầu kể câu chuyện đôi lứa nguyên bản lẫn khai thác các “tiểu văn hóa” cụ thể, riêng biệt.

Đánh dấu hình tượng trưởng thành

Về nội dung, MV kể câu chuyện xuyên suốt về một mối tình thanh mai trúc mã của một cặp đôi, từ ngày thơ ấu, đến khi đi học, trưởng thành, thành đôi cũng như già đi. Trong đó, dấu ấn của Phương Mỹ Chi thể hiện rất rõ thông qua lời hát trẻ trung, mang đậm hơi thở gen Z, như: “Tình này ngọt tựa cam vắt, hổng thể nào mà qua mắt/ Nên mấy anh mấy cô cứ chọc em quài/ Vừa thiệt thà vừa hăng hái, trong mắt em rất oai/ Anh biết thương, biết yêu, biết chiều chuộng em”. Xuyên suốt thời lượng, câu chuyện được thể hiện một cách gần gũi, trực diện, không còn ẩn dụ sâu xa như ở dự án trước đó, vốn lấy cảm hứng từ các tác phẩm văn học trong sách giáo khoa.

Điều này cho thấy một sự thay đổi phù hợp với con người cá nhân của nữ ca sĩ, nhất là cá tính hài hước, trẻ trung mà cô thể hiện thành công sau chương trình Em xinh say hi. Thậm chí câu hook của bài hát: “Hỡi ơi người ơi, ta đâu cần đi đâu nữa đâu/ Cõi thiên đường là ngồi đáy giếng với người mình thương” không quá khó thấy cũng được lấy cảm hứng từ chính bài hit Ếch ngoài đáy giếng mà cô trình diễn tại chương trình này. Bởi lẽ âm nhạc đồng hành cùng con người cá nhân, nên Thiên đường với người thương mang đến được cảm giác dễ chịu, độc bản, dẫu cho thông điệp, nội dung mà ca khúc này mong muốn truyền tải là rất phổ quát. Chia sẻ về điều này, nữ ca sĩ cho biết:

“Đây là lần đầu tiên trong hành trình nghệ thuật của mình, Chi đưa tình yêu đôi lứa trở thành một phần quan trọng trong câu chuyện âm nhạc. Khi trưởng thành hơn, Chi nhận ra tình yêu không chỉ là những rung động nhất thời mà còn là sự thấu hiểu, đồng hành và những điều mình sẵn sàng làm cho ‘người thương’”.

Về mặt âm nhạc, bài hát mang âm hưởng Ballad du dương, nhẹ nhàng, được truyền tải trọn vẹn bởi lối hát tròn vành rõ chữ và cách phát âm Nam Bộ vốn ảnh hưởng từ giai đoạn thể hiện những bài dân ca trước đó của nữ ca sĩ. Điều này cũng cho thấy sự trở về nguyên bản của Phương Mỹ Chi, nếu ở các sản phẩm trước đó cô hướng đến chuẩn chung thay vì tính chất địa phương. Không dừng ở đó, cũng có thể thấy màu sắc văn hóa Khmer đậm nét trong ca khúc, qua cách sử dụng tiếng Khmer បងមានស្រឡាញ់អូនទេ (Anh có yêu em không?) cũng như những nhạc cụ đặc trưng được nhóm DTAP đan cài vừa vặn với màu hoài cổ như đàn thuyền, dàn cồng (Kôông vuông)… mang đến màu sắc bản địa thú vị.

Văn hóa bản địa xuất hiện mạnh mẽ

Không dừng ở âm nhạc, sản phẩm còn gây chú ý bởi phần hình ảnh ấn tượng, riêng biệt. Được thực hiện bởi đạo diễn Nguyễn Việt Anh cùng giám đốc sáng tạo Ben Phạm, Thiên đường với người thương đã kể thành công một câu chuyện phù hợp với bài hát. Trong đó văn hóa bản địa đã được đưa vào một cách độc đáo thông qua bối cảnh với cây thốt nốt, sông nước, những điệu múa truyền thống như Rom Vong, Robam… đặc tả thời thanh xuân tươi đẹp, cũng như chùa Cò, chùa Vàm Ray… với kiến trúc riêng biệt, đánh dấu sự trưởng thành của hai nhân vật. Trong đó những góc máy bắt toàn sự hùng vĩ của công trình mang đến hiệu ứng thị giác ấn tượng, nối dài xu hướng quảng bá văn hóa qua các sản phẩm nghệ thuật giàu sáng tạo.

Không chỉ tình yêu, sản phẩm còn cho thấy sự tiếp nối, gìn giữ nét văn hóa đặc trưng suốt thiều thế hệ. Đơn cử nếu nhân vật do Phương Mỹ Chi đảm nhận từ một cô bé còn rụt rè trong chuyển động hình thể, thì khi lớn lên, đã trở thành cô giáo hướng dẫn điệu vũ cho thế hệ sau. Trong khi đó nhân vật nam do Bảo Định đảm nhận cũng được tạo hình gắn liền với chế tạo nhạc cụ và nghề thủ công mỹ nghệ, từ đó không chỉ tôn vinh phần nhìn mà còn cho thấy việc đi sâu tìm hiểu của ekip. Ngoài ra, các nhân vật của MV không xuất hiện đơn lẻ mà luôn nằm trong vòng tay lớn hơn của phum sóc (làng) qua các điệu múa, nghi lễ… qua đó cho thấy đặc trưng của cả cộng đồng, cũng như ý nghĩa truyền thừa qua nhiều thế hệ.

Nhưng nổi bật nhất vẫn là những phân cảnh cho thấy nghi lễ cưới hỏi của người Khmer Nam Bộ, như khoảnh khắc buộc chỉ đỏ, những điệu nhảy chúc mừng cùng không khí tươi vui. Hình ảnh dàn nhạc đặc trưng cũng được mang vào, tạo nên khung cảnh nhiều cảm xúc. Và cũng sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến phần phục trang, thiết kế mỹ thuật… cũng được quan tâm đặc biệt, từ đó mang đến phần nhìn ấn tượng qua trang phục đời thường, trang phục nghi lễ cũng như mặt nạ chằn và nhiều hình ảnh thú vị khác. Trong quá trình đó, hình ảnh hoa sứ cũng được xuất hiện xuyên suốt, từ đầu sản phẩm cho đến cái kết mở, hứa hẹn những gì phức tạp và sâu sắc hơn sẽ còn tiếp nối.

Để làm được điều đó, ekip thực hiện đã tham vấn ý kiến của những chuyên gia hàng đầu về văn hóa Khmer Nam Bộ, cho thấy trách nhiệm và sự cẩn trọng khi phái sinh yếu tố bản địa trong các sản phẩm nghệ thuật đương đại. Kết hợp với màu dân gian, nửa sau MV cũng được áp dụng các hiệu ứng hiện đại, gợi nhắc nhiều đến bộ phim Disney Công chúa ếch khi hai nhân vật trao gửi tình yêu. Điều này còn có thể xem như sự kết nối từ “vũ trụ cò bay” trước đó sang đến MV này, cho thấy tầm nhìn nhất quán, đặc các sản phẩm trong một dòng chảy thống nhất của Phương Mỹ Chi. Chia sẻ về việc tiếp tục mang các yếu tố truyền thống đến gần với khán giả trẻ ngày nay, nữ ca sĩ cho biết:

“Trong dự án lần này, Chi muốn thông qua một câu chuyện tình yêu cá nhân để bày tỏ một tình yêu lớn hơn dành cho văn hóa Việt Nam. Thiên đường với người thương vì thế không chỉ là câu chuyện về tình yêu, mà còn là cách Chi tiếp tục hành động cho tình yêu của mình với văn hóa Việt Nam, đồng thời mong khán giả có thể cảm nhận được tình cảm và sự trân trọng mà Chi cùng toàn bộ ê-kíp gửi gắm vào dự án.”

Xu hướng mới của World Music

Từ Thiên đường với người thương cũng như Gái Nghệ của Hương Tràm, Lá ngọc cành vàng của Kiều Anh gần đây và Bắc Bling của Hòa Minzy thành công trước đó, có thể nhận diện một xu hướng mới trong việc kết hợp yếu tố truyền thống, dân gian, bản địa vào sản phẩm nghệ thuật đại chúng. Theo đó thay vì những nét chung lớn như nhạc cụ dân tộc, các loại hình diễn xướng mang tính đặc trưng vùng/miền, thì các nghệ sĩ đang dần thu nhỏ cảm hứng mà mình dựa vào với quy mô địa phương, từ đó mang các “tiểu văn hóa” riêng biệt vào sản phẩm. Một khi yếu tố này trở nên cụ thể và riêng biệt hơn, thì dự án cũng sẽ mới mẻ và giàu màu sắc hơn bao giờ hết.

Với Phương Mỹ Chi, thay vì dân ca Nam Bộ nổi tiếng và nhiều người biét như đã thành công từ trước đến nay, cô đã mạo hiểm đi sâu hơn vào văn hóa của người Khmer Nam Bộ – điều dường như chưa được thực hện trước đó. Cũng vì lẽ đó mà tiếng gõ mộc của đàn thuyền hay âm kim loại sắc lạnh của dàn cồng hiện lên rõ nét, không còn chung chung và khó xác định đến từ nơi nào cụ thể như trước đây. Điều đó cũng có thể thấy với Hương Tràm khi mang dân ca ví, giặm, ca dao xứ Nghệ riêng biệt không nơi nào có vào sản phẩm, hay Hòa Minzy cũng cụ thể hơn với các cảnh quay rất dễ nhận biết ngay tại Bắc Ninh, quê hương của cô…

Qua đó trong tương lai gần, việc mang văn hóa bản địa riêng biệt và độc nhất vào sản phẩm nghệ thuật có thể là xu hướng phát triển tiếp theo của world music vốn rất phát triển trong thời gian qua. Với riêng Phương Mỹ Chi, Thiên đường với người thương không chỉ hướng đến một sản phẩm hoàn chỉnh về mặt nghệ thuật, mà còn là cách cô tiếp tục thể hiện tình yêu với văn hóa Việt Nam bằng chính ngôn ngữ âm nhạc của mình.